63 proc. Polek sprzeciwia siÄ™ nowym przepisom antyaborcyjnym, a zdaniem 71 proc. przeÅ‚ożą siÄ™ one na spadek liczby urodzeÅ„ – wynika z badania przeprowadzonego przez IRCenter dla agencji informacyjnej Newseria. Pokazuje ono również, że spada zaufanie Polek do lekarzy, a kobiety przestaÅ‚y już wierzyć, że marsze i protesty mogÄ… cokolwiek zmienić na ich korzyść. Wszystko to – w poÅ‚Ä…czeniu z obawami o sytuacjÄ™ matek na rynku pracy – już przekÅ‚ada siÄ™ na coraz niższÄ… liczÄ™ urodzeÅ„. – To zaostrzone prawo aborcyjne bÄ™dzie mieć daleko idÄ…ce efekty za 10, 20 czy 30 lat. BÄ™dziemy spoÅ‚eczeÅ„stwem, w którym 30 proc. bÄ™dÄ… stanowić ludzie samotni – przestrzega socjolożka Dorota Peretiatkowicz.
– Polki chciaÅ‚yby mieć dzieci, to jest naturalna potrzeba, natomiast nie zawsze sÄ… w stanie jÄ… zrealizować. Polki majÄ… wiele powodów, dla których ciąża nie jest Å‚atwÄ… decyzjÄ… – mówi agencji Newseria Biznes socjolożka Dorota Peretiatkowicz, prezes IRCenter. – Pierwszy czynnik to sytuacja ekonomiczna, która nie sprzyja rozmnażaniu siÄ™, a drugi – coraz wyraźniejsza tendencja do rodziny nuklearnej, która zakÅ‚ada, że kobieta bÄ™dzie wychowywać dziecko samodzielnie bÄ…dź z partnerem, bez dziadków, cioć i wujków, którzy bÄ™dÄ… jÄ… w tym wspomagać. SÄ… również aspekty zdrowotne, które nie pozwalajÄ… na zajÅ›cie w ciążę. I kolejnym elementem, który wydaje siÄ™ ważny dla Polek, jest wprowadzone niedawno prawo, które każe donosić ciążę, nawet kiedy wiadomo, że ona nie zakoÅ„czy siÄ™ sukcesem i może zagrażać życiu matki. To jest dla kobiet w Polsce przerażajÄ…ce.
W październiku 2020 roku TrybunaÅ‚ Konstytucyjny orzekÅ‚, że aborcja z powodu ciężkiego i nieodwracalnego upoÅ›ledzenia pÅ‚odu albo nieuleczalnej choroby zagrażajÄ…cej jego życiu jest niezgodna z KonstytucjÄ…. Po tym wyroku przez PolskÄ™ przetoczyÅ‚a siÄ™ fala masowych protestów, jednak nowe prawo nie zostaÅ‚o zmienione. I – jak pokazujÄ… nowe badania – powoduje ono coraz wiÄ™kszy strach Polek przed zajÅ›ciem w ciążę.
– Polska ma w tej chwili jedne z najbardziej restrykcyjnych przepisów aborcyjnych w Europie i nic dziwnego, że ma to bardzo duży wpÅ‚yw na decyzje Polek. 71 proc. z nich w obecnej sytuacji boi siÄ™ zajść w ciążę. Widać też, że ta decyzja jest tym trudniejsza, im wyższe wyksztaÅ‚cenie, im wiÄ™ksze miasto i im lepsza sytuacja materialna Polek – mówi ekspertka. – Kobiety z dużych miast, bogatsze i z wyższym wyksztaÅ‚ceniem rodzÄ… dzieci później. One majÄ… Å›wiadomość, jak przebiega ciąża i co potencjalnie może siÄ™ stać. A wyższy wiek powoduje, że te zagrożenia sÄ… bardziej realne i to budzi lÄ™k.
Z badania IRCenter, przeprowadzonego dla agencji informacyjnej Newseria na grupie ponad 1 tys. kobiet, wynika, że 63 proc. Polek sprzeciwia się nowym przepisom antyaborcyjnym, a zdaniem 71 proc. przełożą się one na spadek liczby urodzeń. Prawie 64 proc. kobiet mieszkających w małych miejscowościach i ponad 80 proc. kobiet z dużych miast uważa też, że nowe prawo wywołuje lęk przed zajściem w ciążę.
Przeciwnego zdania jest zaledwie 8 proc. Polek popierajÄ…cych zaostrzone przepisy aborcyjne. W tej grupie wiÄ™kszość stanowiÄ… kobiety z wyksztaÅ‚ceniem zawodowym oraz mieszkajÄ…ce na wsi. Co ciekawe poÅ‚owa z nich – pomimo poparcia dla nowych przepisów – i tak zgadza siÄ™ ze stwierdzeniem, że mogÄ… one powodować obawy przed zajÅ›ciem w ciążę.
Jak wskazuje Dorota Peretiatkowicz, przeprowadzone badanie wskazuje również na rosnÄ…cy brak decyzyjnoÅ›ci kobiet w sprawach dotyczÄ…cych ich ciąży oraz spadek zaufania Polek do sÅ‚użby zdrowia w kwestiach reprodukcyjnych.
– Nowe prawo antyaborcyjne powoduje, że zaufanie do sÅ‚użb medycznych jest dyskutowane. Kobiety majÄ… wrażenie, że bardzo wiele zależy od tego, jaki Å›wiatopoglÄ…d ma lekarz, od tego, jakie decyzje podejmie, w jaki sposób on patrzy na ciążę. W efekcie kobiety tracÄ… sprawczość, majÄ… poczucie, że nie mogÄ… decydować o swoim ciele. I to budzi duży sprzeciw – mówi prezes IRCenter. – Nasze badania pokazaÅ‚y też, że kobiety w Polsce przestaÅ‚y już wierzyć, że mogÄ… cokolwiek zmienić. Te wielkie protesty i marsze w caÅ‚ym kraju do niczego nie doprowadziÅ‚y, a z upÅ‚ywem czasu to podstawowe hasÅ‚o o wolnoÅ›ci wyboru kobiety zostaÅ‚o rozmyte, bo doÅ‚Ä…czyÅ‚y do niego kolejne. Teraz te protesty wciąż siÄ™ odbywajÄ…, ale sÄ… już dużo mniejsze, ponieważ mÅ‚ode kobiety, mÅ‚odzi ludzie w Polsce nie wierzÄ… już w to, że mogÄ… zmienić coÅ› w swoim kraju w takiej formie.
Z badania IRCenter wynika, że dodatkowym czynnikiem budzącym obawy kobiet jest niepewność tego, jak zostaną potraktowane przez pracodawcę podczas ciąży, a potem macierzyństwa. Aż 45 prac. badanych uznała, że ciężarna nie może mieć pewności, że jej sytuacja zawodowa po powrocie do pracy nie ulegnie pogorszeniu.
Wszystko to już przekÅ‚ada siÄ™ na niższÄ… liczbÄ™ urodzeÅ„ – wedÅ‚ug danych GUS w ubiegÅ‚ym roku w Polsce urodziÅ‚o siÄ™ 305 tys. dzieci i byÅ‚ to najniższy wynik od czasu II wojny Å›wiatowej. Rok wczeÅ›niej, w 2021 roku, urodziÅ‚o siÄ™ w Polsce 331 tys. dzieci, a w 2020 roku – 355 tys. Ta liczba spada sukcesywnie już od kilku lat.
– Nasze spoÅ‚eczeÅ„stwo siÄ™ starzeje, za chwilÄ™ bÄ™dzie miaÅ‚o w poÅ‚owie 50 lat i wiÄ™cej. PodstawÄ… szczęścia czÅ‚owieka jest rodzina, czyli dzieci, rodzice, dziadkowie. Jeżeli tych dzieci zabraknie i nie bÄ™dzie rodzin, to nagle siÄ™ okaże, że mamy tabun caÅ‚kowicie samotnych ludzi, którzy nie majÄ… bliskich relacji, co może prowadzić m.in. do pogorszenia zdrowia psychicznego i wystÄ™powania depresji. Dlatego myÅ›lÄ™, że to obecne prawo antyaborcyjne – oprócz lÄ™ku, który wzbudza w kobietach – może mieć bardzo daleko idÄ…ce efekty za 10, 20 czy 30 lat. Tylko wtedy nie bÄ™dziemy mogli siÄ™ już cofnąć i powiedzieć: dobrze, to byÅ‚a pomyÅ‚ka, trzeba byÅ‚o pomyÅ›leć o tym wczeÅ›niej. Wtedy bÄ™dziemy już spoÅ‚eczeÅ„stwem, w którym 30 proc. bÄ™dÄ… stanowić ludzie samotni – mówi Dorota Peretiatkowicz.