W Komisji Europejskiej trwajÄ… prace nad zakoÅ„czeniem „epoki klatkowej” w UE. Rozważany jest wariant, by do 2027 roku zakazać przetrzymywania w klatkach nie tylko kur niosek, lecz także królików, Å›wiÅ„, przepiórek, kaczek czy gÄ™si. Jak wynika z opracowanej przez organizacjÄ™ Compassion in World Farming mapy, Polska jest na taki krok sÅ‚abo przygotowana. W zestawieniu 28 europejskich krajów zajmuje 21. miejsce z odsetkiem zwierzÄ…t hodowanych poza klatkami na poziomie 24 proc. To oznacza, że ponad 40 mln zwierzÄ…t jest przetrzymywanych w klatkach.
– Komisja Europejska pracuje nad rewizjÄ… przepisów dotyczÄ…cych zwierzÄ…t hodowlanych i jednÄ… z proponowanych nowych legislacji ma być wprowadzenie zakazu hodowli klatkowej na terenie wszystkich krajów czÅ‚onkowskich. Najbardziej prawdopodobna data, której też przyglÄ…da siÄ™ komisja i którÄ… proponuje jako ten moment, od którego miaÅ‚aby obowiÄ…zywać nowa legislacja, to jest 2027 rok – mówi agencji Newseria Biznes MaÅ‚gorzata Szadkowska, prezeska Compassion in World Farming Polska, czÅ‚onkini Europejskiego Komitetu Obywatelskiego „Koniec Epoki Klatkowej”.
Organizacja Compassion in World Farming postanowiÅ‚a sprawdzić, jak poszczególne kraje czÅ‚onkowskie UE (i Wielka Brytania) sÄ… przygotowane na nowe przepisy. W przygotowanym zestawieniu wzięła pod uwagÄ™ m.in. odsetek zwierzÄ…t w klatkach, przepisy krajowe oraz wsparcie kluczowych decydentów dla takiego zakazu. Okazuje siÄ™, że w niektórych paÅ„stwach klatkowej hodowli praktycznie już nie ma, ale w innych wciąż przetrzymywane sÄ… w niej miliony zwierzÄ…t.
– Polska jest na szarym koÅ„cu, zajmujemy 21. miejsce z 76 proc. zwierzÄ…t zamykanych w klatkach. Aby to sobie wyobrazić liczbowo – zwierzÄ…t zamkniÄ™tych w klatkach mamy wiÄ™cej niż obywateli i obywatelek. Szacujemy, że to jest mniej wiÄ™cej 42 mln zwierzÄ…t, czyli tak jakby każdy Polak i każda Polka, wliczajÄ…c w to niemowlÄ™ta, przy swoim Å‚óżku miaÅ‚o klatkÄ™, a w niej trzymaÅ‚o jedno zwierzÄ™ – mówi MaÅ‚gorzata Szadkowska.
W Polsce w systemie klatkowym trzymanych jest ponad 39 mln kur niosek, ok. 1,5 mln cielÄ…t, ok. 490 tys. macior oraz ok. 1,7 mln królików.
W czoÅ‚ówce zestawienia paÅ„stw, które najlepiej radzÄ… sobie z rezygnacjÄ… z chowu klatkowego, sÄ… Luksemburg, Austria, Szwecja (odpowiednio 98, 97 i 96 proc. zwierzÄ…t żyjÄ…cych w hodowli bezklatkowej). Kolejne miejsca zajmujÄ… Holandia (90 proc)., Niemcy (87 proc.) oraz SÅ‚owenia (82 proc.). Z kolei na koÅ„cu rankingu, za PolskÄ…, sÄ…: BuÅ‚garia (23 proc.), Grecja (22 proc.), Litwa (21 proc.), Portugalia (19 proc.), Hiszpania (13 proc.), Estonia (12 proc.) oraz Malta (1 proc.).
– Zakazy hodowli klatkowej kur niosek Niemcy i Czesi osiÄ…gnÄ… w ciÄ…gu najbliższych dwóch i piÄ™ciu lat. W tej chwili sÄ… w trakcie tranzycji, czyli okresu przejÅ›ciowego. SÅ‚owacja, nasz trzeci sÄ…siad, podpisaÅ‚a swoiste memorandum pomiÄ™dzy rzÄ…dem a hodowcami, które też w ciÄ…gu siedmiu najbliższych lat ma siÄ™ zrealizować – wymienia prezeska CIWF. – Poza tym sÄ… kraje, które od dekad czy kilkunastu lat majÄ… zakazy dotyczÄ…ce różnych gatunków zwierzÄ…t, np. kur niosek, Å›wiÅ„ czy królików hodowanych na miÄ™so. Dla nich ta transformacja w kierunku bezklatkowego systemu hodowlanego bÄ™dzie dużo Å‚atwiejsza. BÄ™dzie przebiegaÅ‚a też mniej boleÅ›nie oczywiÅ›cie dla hodowców.
Stopniowe wycofywanie siÄ™ z klatkowej hodowli bÄ™dzie dużym wyzwaniem dla hodowców, jest jednak konieczne dla dobrostanu zwierzÄ…t. WażnÄ… motywacjÄ… jest to, że ta kwestia staje siÄ™ coraz istotniejsza także dla konsumentów.
– Jeżeli przyglÄ…damy siÄ™ danym z krajów, które takÄ… tranzycjÄ™ przeszÅ‚y w konkretnych gatunkach zwierzÄ…t, np. kury nioski lub Å›winie, to widzimy, że dzieje siÄ™ to z zyskiem nie tylko dla zwierzÄ…t, co jest absolutnie oczywiste, ale także dla hodowców i producentów. Obserwujemy od dÅ‚uższego czasu zmianÄ™ spoÅ‚ecznÄ… i oczekiwanie konsumentów i konsumentek, którzy chcÄ… siÄ™gać po produkty lepszej jakoÅ›ci, czyli pochodzÄ…ce z hodowli o wyższym dobrostanie – podkreÅ›la ekspertka.
Z badaÅ„ przeprowadzonych przez EuropejskÄ… InicjatywÄ™ ObywatelskÄ… kilka lat temu wynika, że 94 proc. mieszkaÅ„ców Europy uważa, że ochrona dobrostanu zwierzÄ…t hodowlanych jest ważna, a 82 proc. uważa, że zwierzÄ™ta te powinny być lepiej chronione.
– Możemy prognozować, że gospodarka na tym także zyska, ponieważ te produkty bÄ™dÄ… lepszej jakoÅ›ci, hodowcy bÄ™dÄ… mogli za nie żądać wiÄ™cej pieniÄ™dzy i w efekcie zarobiÄ… też na tych produktach wiÄ™cej – dodaje MaÅ‚gorzata Szadkowska.
Jak podkreÅ›la, doÅ›wiadczenia innych krajów pokazujÄ…, że konsumenci nie rezygnujÄ… z zakupów, nawet mimo nieco wyższych cen produktów.
– Mamy dane dotyczÄ…ce poprzedniej transformacji, w której chodziÅ‚o tylko o jeden gatunek zwierzÄ…t, kury nioski, i wycofywanie najbardziej surowych klatek, wÅ‚aÅ›ciwie bez żadnych wzbogaceÅ„. Pomimo że odnotowany byÅ‚ w takim niedużym okresie wzrost cen, to one potem siÄ™ stabilizowaÅ‚y. Mamy też przykÅ‚ad Austrii, kraju, który byÅ‚ w trakcie tranzycji, ale już od kilku lat nie ma w ogóle hodowli klatkowej kur niosek – tam sprzedaż jaj ekologicznych, pochodzÄ…cych z hodowli o wyższym dobrostanie, wzrosÅ‚a. OdbyÅ‚o siÄ™ to wiÄ™c z korzyÅ›ciÄ… dla konsumentów, którzy dostali lepszy produkt, ale też zyskali na tym hodowcy, bo po prostu mogli żądać wyższych cen za swoje produkty – ocenia prezeska Compassion in World Farming Polska.
JarosÅ‚aw UrbaÅ„ski z Zachodniego OÅ›rodka BadaÅ„ SpoÅ‚ecznych i Ekonomicznych (ZOBSiE) szacuje w swoim raporcie „OdejÅ›cie od chowu klatkowego zwierzÄ…t gospodarskich w Polsce. Koszty i korzyÅ›ci. Analiza spoÅ‚eczno-ekonomiczna", że wycofanie klatek z polskiej produkcji bÄ™dzie kosztowaÅ‚o ok. 6 mld zÅ‚. Koszty zwiÄ…zane z transformacjÄ… bÄ™dÄ… siÄ™ różnić w poszczególnych krajach, ale też w samych gospodarstwach, jednak Komisja Europejska zapowiedziaÅ‚a, że bÄ™dzie przewidziana pomoc na takie zmiany. Jak podkreÅ›lajÄ… eksperci CIWF w raporcie „Finansowanie przejÅ›cia na chów bezklatkowy w Europie”, ważnÄ… rolÄ™ w tym zakresie może odegrać Wspólna Polityka Rolna i przewidziane w niej instrumenty wsparcia. Jednym ze szczegóÅ‚owych celów nowej WPR, obowiÄ…zujÄ…cej od 2022 roku, jest bowiem poprawa dobrostanu zwierzÄ…t (na ten cel przewidziano ponad 1,5 mld euro).
WÅ›ród innych narzÄ™dzi promowania chowu bezklatkowego eksperci wymieniajÄ… także m.in. nowy unijny system znakowania żywnoÅ›ci, który uwzglÄ™dniaÅ‚by kwestiÄ™ dobrostanu zwierzÄ…t, uzależnienie wsparcia z WPR od przestrzegania pewnych warunków prawnych, m.in. dotyczÄ…cych dobrostanu zwierzÄ…t hodowlanych czy politykÄ™ promowania na rynku żywnoÅ›ci o wyższym poziomie dobrostanu. Konieczne bÄ™dzie jednak zaangażowanie – i polityczne, i finansowe – także poszczególnych krajów. Chodzi m.in. o krajowe plany dziaÅ‚aÅ„ w zakresie rolnictwa ekologicznego, finansowe plany pomocowe dla gospodarstw w okresie transformacji czy stosowanie etykiet żywnoÅ›ci dla produktów o różnych standardach dobrostanu.
Jak wynika z raportu CIWF „Koniec epoki klatkowej”, w UE ponad 300 mln zwierzÄ…t spÄ™dza caÅ‚e lub wiÄ™kszość swojego życia w klatkach. W 2019 roku Europejska Inicjatywa Obywatelska zebraÅ‚a niemal 1,4 mln podpisów pod petycjÄ… w sprawie wprowadzenia przez KE zakazu hodowli klatkowej. Taka deklaracja padÅ‚a ze strony KE w czerwcu 2021 roku.
– Zakaz, który zaproponowaliÅ›my w naszej inicjatywie obywatelskiej, miaÅ‚by dotyczyć wszystkich gatunków zwierzÄ…t hodowanych, mówiÄ…c kolokwialnie, na potrzeby naszych talerzy. DotyczyÅ‚by wiÄ™c kur niosek, królików hodowanych na miÄ™so, cielÄ…t, loch, które majÄ… prosiÄ™ta, ale też przepiórek, kaczek i gÄ™si w krajach, w których takich zakazów jeszcze nie ma, ponieważ w kilkunastu krajach w Unii Europejskiej już zakazy na produkcjÄ™ foie gras istniejÄ… – mówi MaÅ‚gorzata Szadkowska.
