DziÄ™ki innowacyjnym terapiom, które pojawiÅ‚y siÄ™ w ostatnich latach, wczeÅ›nie wykryty i poddany wÅ‚aÅ›ciwemu leczeniu rak prostaty może być już dziÅ› chorobÄ… przewlekÅ‚Ä…, a nie Å›miertelnÄ…. Jednak w Polsce sytuacja chorych z tym typem nowotworu wciąż jest daleka od stanu w rozwiniÄ™tych krajach Europy czy w USA. Dotyczy to zwÅ‚aszcza chorych z przerzutowym rakiem prostaty wrażliwym na hormonoterapiÄ™, dla których nowoczesne leczenie wciąż nie jest refundowane. Polska ma w tym czteroletnie opóźnienie wzglÄ™dem innych krajów. Eksperci wskazujÄ…, że rozszerzenie programu lekowego na tÄ™ grupÄ™ chorych zwiÄ™kszy możliwość skutecznej terapii nowotworu prostaty. WÅ‚Ä…czenie jej na wczesnym etapie choroby pozwoli pacjentom na normalne życie spoÅ‚eczne i zawodowe.
– Åšwiadomość mężczyzn na temat raka prostaty wzrasta, ale nie tak, jak byÅ›my tego chcieli. Nadal to jest nowotwór wstydliwy. O ile kobiety chodzÄ… do ginekologa z otwartÄ… przyÅ‚bicÄ… i chwaÅ‚a im za to, o tyle mężczyźni niestety wciąż traktujÄ… pójÅ›cie do urologa jako temat tabu i pozbawienie ich mÄ™skoÅ›ci. A przecież my tÄ™ mÄ™skość ratujemy – mówi agencji Newseria Biznes prof. dr hab. n. med. Piotr Radziszewski, kierownik Kliniki Urologii Ogólnej, Onkologicznej i CzynnoÅ›ciowej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.
To podejÅ›cie ma znaczenie w statystykach dotyczÄ…cych wykrywalnoÅ›ci i Å›miertelnoÅ›ci tego nowotworu. W Polsce rak prostaty jest najczęściej wykrywanym wÅ›ród mężczyzn nowotworem (obok raka pÅ‚uca i jelita grubego). Co wiÄ™cej, dane Krajowego Rejestru Nowotworów pokazujÄ…, że zarówno liczba zachorowaÅ„, jak i zgonów szybko roÅ›nie. W 2014 roku na nowotwór zÅ‚oÅ›liwy gruczoÅ‚u krokowego zachorowaÅ‚o 12,4 tys. mężczyzn, a 4,4 tys. zmarÅ‚o. W 2018 roku te liczby wyniosÅ‚y już odpowiednio 16,4 oraz 5,6 tys. To oznacza, że w ciÄ…gu piÄ™ciu lat liczba zachorowaÅ„ na raka prostaty wzrosÅ‚a o 25 proc., a zgonów – o 20 proc. Opublikowany w ubiegÅ‚ym roku raport Ministerstwa Zdrowia i Narodowego Instytutu Onkologii („WpÅ‚yw pandemii COVID-19 na system opieki onkologicznej”) pokazaÅ‚ też, że w latach 2015–2020 to wÅ‚aÅ›nie w raku prostaty odnotowano najwiÄ™kszy przyrost liczby zgonów.
– Jako urolodzy i onkolodzy chcemy dojść do tego, co obserwujemy w krajach Europy Zachodniej, a zwÅ‚aszcza w Stanach Zjednoczonych, czyli że zacznie nam rosnąć wykrywalność, która zatrzyma siÄ™ na staÅ‚ym poziomie, a z drugiej strony zacznie spadać Å›miertelność. WierzÄ™, że w ciÄ…gu nastÄ™pnych 5–10 lat bÄ™dziemy w stanie nadgonić te 20-letnie opóźnienia – mówi prof. Piotr Radziszewski.
Wybór metody leczenia raka prostaty zależy od jego zaawansowania, typu i oczekiwanej dÅ‚ugoÅ›ci przeżycia. Nowotwory ograniczone do gruczoÅ‚u krokowego sÄ… leczone metodami radykalnymi (chirurgicznymi lub radioterapią). Natomiast kiedy nie ma możliwoÅ›ci leczenia radykalnego, szansÄ… dla chorych jest zastosowanie innowacyjnej hormonoterapii. Dotyczy to wÅ‚aÅ›nie leczenia hormonowrażliwego raka z przerzutami.
– Nowoczesne leczenie polega na dziaÅ‚aniu na receptor androgenowy, czyli na stosowaniu inteligentnych leków, które blokujÄ… ten receptor. I tutaj niestety mamy problem. Mamy Å›rednio czteroletnie opóźnienie wzglÄ™dem reszty Å›wiata, ponieważ w Polsce dostÄ™pu do tego leczenia nie ma – mówi kierownik Kliniki Urologii Ogólnej, Onkologicznej i CzynnoÅ›ciowej WUM. – Rak hormonowrażliwy z przerzutami to jest ten typ nowotworu, w którym możemy wiele zrobić i istotnie wydÅ‚użyć pacjentom życie. Pacjentów z chorobÄ… przerzutowÄ…, z dużą objÄ™toÅ›ciÄ… przerzutów jesteÅ›my w stanie leczyć mniej lub bardziej standardowo. Natomiast pacjenci z maÅ‚Ä… objÄ™toÅ›ciÄ… przerzutów sÄ… w stanie skorzystać z nowoczesnych terapii wydÅ‚użajÄ…cych życie.
W przypadku pacjentów z przerzutowym, hormonowrażliwym rakiem prostaty gÅ‚ównym celem leczenia w ciÄ…gu ostatnich dekad byÅ‚o osiÄ…gniÄ™cie kastracyjnego poziomu testosteronu i zahamowanie postÄ™pu choroby, który uzyskiwano poprzez chirurgiczne usuniÄ™cie jÄ…der albo zastosowanie farmakologicznej terapii deprywacji androgenowej. Do niedawna byÅ‚a to jedyna forma stosowana do momentu rozwoju opornoÅ›ci na kastracjÄ™. Lekarze podkreÅ›lajÄ…, że dziÅ› już wiadomo, że sama terapia deprywacji androgenów nie jest optymalna – niezależnie od tego, czy rak jest na etapie hormonowrażliwoÅ›ci, czy już opornoÅ›ci na zastosowane leczenie kastracyjne. SÄ… już zarejestrowane innowacyjne nowe leki przynoszÄ…ce dużo wyższÄ… korzyść klinicznÄ… jak np. apalutamid czy enzalutamid. Terapia przedÅ‚uża przeżycie i opóźnia progresjÄ™ choroby na wiele lat. Cechuje siÄ™ też wysokim profilem bezpieczeÅ„stwa i jest dobrze tolerowana. W Polsce do tej pory nie jest jednak refundowana w tym rozpoznaniu.
– Czekamy na to, żebyÅ›my mogli stosować terapiÄ™ sekwencyjnÄ… i leczyć pacjentów z rakiem prostaty na wczesnym etapie. DziÄ™ki nowoczesnemu leczeniu rak prostaty może być dziÅ› chorobÄ… przewlekÅ‚Ä…, którÄ… można przez dÅ‚ugie lata kontrolować – mówi prof. Piotr Radziszewski.
W Polsce jest w tej chwili dostÄ™pne leczenie w opornym na kastracjÄ™ raku prostaty z przerzutami lub bez nich. PozostaÅ‚a do wypeÅ‚nienia nisza to wÅ‚aÅ›nie refundacja leków do zastosowania na wczeÅ›niejszym etapie choroby u chorych z hormonowrażliwym rakiem prostaty z przerzutami. Eksperci wskazujÄ…, że gdyby program lekowy objÄ…Å‚ ten etap choroby, to temat raka prostaty zostaÅ‚by w Polsce rozwiÄ…zany na dÅ‚uższy czas.
– Oczekiwania urologów sÄ… takie, aby w 2023 roku program terapeutyczny raka prostaty byÅ‚ skonstruowany tak, żeby speÅ‚niaÅ‚ wytyczne Europejskiego Towarzystwa Urologicznego, AmerykaÅ„skiego Towarzystwa Urologicznego i wytyczne towarzystw onkologicznych. Chodzi o to, żeby te wytyczne byÅ‚y tożsame z tym, co możemy naszym pacjentom w Polsce zaoferować – mówi kierownik Kliniki Urologii Ogólnej, Onkologicznej i CzynnoÅ›ciowej WUM. – Wbrew pozorom to nie bÄ™dÄ… ogromne nakÅ‚ady finansowe, ponieważ przeÅ‚oży siÄ™ to na poprawÄ™ funkcjonowania pacjentów. A sÄ… to pacjenci na wczesnym etapie rozwoju nowotworu, którzy mogÄ… pracować. Tak wiÄ™c jeżeli oni nie bÄ™dÄ… inwalidami, to – mówiÄ…c kolokwialnie – zarobiÄ… na siebie.
Chorych z hormonowrażliwym rakiem prostaty z przerzutami cechuje wystÄ™powanie objawów w narzÄ…dach odlegÅ‚ych. SÄ… to np. bóle kostne i nagÅ‚e zÅ‚amania. Zastosowanie nowoczesnego leczenia u tej grupy pacjentów wiąże siÄ™ nie tylko z istotnym wydÅ‚użeniem ich czasu przeżycia wolnego od progresji choroby, ale również wydÅ‚użeniem czasu do wystÄ…pienia tych dodatkowych objawów. Chorzy mogÄ… wiÄ™c w miarÄ™ normalnie funkcjonować w życiu spoÅ‚ecznym i zawodowym. Tym bardziej że terapia jest w formie tabletek, wiÄ™c pacjenci mogÄ… je przyjmować samodzielnie w domu, bez koniecznoÅ›ci wizyt w szpitalu.
