Środki z PPK mogą posłużyć za wkład własny na mieszkanie albo zabezpieczenie na wypadek choroby. Polacy nie chcą jednak w nich oszczędzać, obawiając się powtórki z OFE

– Niska partycypacja w pracowniczych planach kapitaÅ‚owych wynika zapewne z braku zaufania m.in. przez to, co siÄ™ staÅ‚o z OFE. Natomiast porównywanie tych dwóch programów jest bardzo bÅ‚Ä™dne – mówi Åukasz Bugaj, ekspert AXA TFI. Jak wskazuje, wielu Polaków wciąż nie wie także, że Å›rodki zgromadzone w PPK mogÄ… stanowić poduszkÄ™ finansowÄ… na wypadek choroby albo posÅ‚użyć za wkÅ‚ad wÅ‚asny przy zaciÄ…ganiu kredytu na mieszkanie. Instytut Emerytalny w analizie za poprzedni rok wskazaÅ‚, że na rynku nie ma obecnie drugiego bardziej pewnego sposobu oszczÄ™dzania, który zapewniaÅ‚by tak dobry zysk. W najbliższych tygodniach do programu muszÄ… przystÄ…pić najmniejsze firmy oraz administracja.

– Po trzech pierwszych etapach programu PPK partycypacja wynosi Å›rednio okoÅ‚o 30 proc. i jest na zaskakujÄ…co niskim poziomie. Ona różni siÄ™ pomiÄ™dzy firmami, bo jest sporo przedsiÄ™biorstw – choć gÅ‚ównie z kapitaÅ‚em zagranicznym, w sektorze finansowym i IT – gdzie partycypacja jest zdecydowanie wyższa. Natomiast jest też ponad 30 tys. firm, w których do programu PPK nie zapisaÅ‚ siÄ™ ani jeden pracownik i to jest bardzo smutny obraz – podkreÅ›la w rozmowie z agencjÄ… informacyjnÄ… Newseria Biznes Łukasz Bugaj, menedżer komunikacji inwestycyjnej w AXA TFI (wkrótce zmieni nazwÄ™ na UNIQA TFI).

WedÅ‚ug danych Polskiego Funduszu Rozwoju pod koniec grudnia, po wdrożeniu pierwszych trzech etapów PPK, partycypacja w pracowniczych planach kapitaÅ‚owych wyniosÅ‚a 30,4 proc., co oznacza uczestnictwo prawie 1,7 mln pracowników na blisko 7,4 mln uprawnionych. Z danych PFR wynika, że ok. 32 tys. firm nie wdrożyÅ‚o efektywnie programu i nie zawarÅ‚o żadnej umowy o prowadzenie PPK. SÄ… to gÅ‚ównie firmy z III etapu, czyli zatrudniajÄ…ce miÄ™dzy 20 a 50 pracowników.

PFR zakÅ‚ada, że po IV etapie programu liczba uczestników wzroÅ›nie do minimum 3,5 mln. Docelowo ma ich być ok. 6–8 mln, z partycypacjÄ… na poziomie ok. 50–75 proc. 

– Wydaje siÄ™, że uczestnictwo w PPK jest na tak niskim poziomie ze wzglÄ™du na brak zaufania Polaków i nieznajomość tego programu. Natomiast gdyby dobrze siÄ™ z nim zaznajomić, to on jest tak korzystny z punktu widzenia pracownika, że grzech z niego nie skorzystać – przekonuje ekspert AXA TFI. – Warto przynajmniej przez chwilÄ™, na próbÄ™ skorzystać z programu PPK i zobaczyć, jak to wyglÄ…da. JeÅ›li ktoÅ› już raz skorzysta z tych dopÅ‚at, to nie bÄ™dzie chciaÅ‚ rezygnować.

Łukasz Bugaj ocenia, że niski poziom uczestnictwa w PPK to gÅ‚ównie efekt wielu mitów, które narosÅ‚y wokóÅ‚ tego programu, i czÄ™stego porównywania go z otwartymi funduszami emerytalnymi.

– Porównywanie tych dwóch programów jest bÅ‚Ä™dne i to z trzech powodów. Po pierwsze, Å›rodki zgromadzone w PPK sÄ… prywatne i to jest zapisane w ustawie. Tego nie byÅ‚o w przypadku OFE. Po drugie, Å›rodki z PPK w każdej chwili można wypÅ‚acić, natomiast w OFE takiej możliwoÅ›ci nie byÅ‚o. Wydaje siÄ™, że Polacy po prostu o tym nie wiedzÄ…. Trzecia kwestia to atrakcyjność programu PPK, która jest zdecydowanie wiÄ™ksza niż OFE, ponieważ wpÅ‚aty sÄ… dokonywane nie tylko ze strony pracownika, ale również pracodawcy i Skarbu PaÅ„stwa. To znaczy, że Å›rodki na nasze konto w programie PPK pÅ‚ynÄ… z trzech różnych źródeÅ‚ – wyjaÅ›nia.

Polski Fundusz Rozwoju podaje, że – mimo pandemicznego kryzysu i zawirowaÅ„ na rynkach finansowych – Å›rednia stopa zwrotu z funduszy PPK od powstania wyniosÅ‚a 10,1 proc., a caÅ‚kowita stopa zwrotu z inwestycji w PPK dla pracowników przekroczyÅ‚a 122 proc. WedÅ‚ug wyliczeÅ„ Instytutu Emerytalnego uczestnicy PPK uzyskali po pierwszym roku przeciÄ™tny zwrot na poziomie 95 proc. Tym, którzy po roku zrezygnowali i wypÅ‚acili wszystkie Å›rodki, pozostaÅ‚o w kieszeni 50 proc. wiÄ™cej, niż sami przekazali do PPK plus 23 proc. zapisane dodatkowo na koncie emerytalnym w FUS. Inwestycje na wÅ‚asnÄ… rÄ™kÄ™ przyniosÅ‚yby tymczasem tylko ok. 10,5 proc.

– Pracownik w wieku 35 lat, który zarabia 4,5 tys. zÅ‚ brutto, wpÅ‚aca do programu 90 zÅ‚ miesiÄ™cznie. Mniej wiÄ™cej drugie tyle dopÅ‚aca pracodawca i Skarb PaÅ„stwa. Taka osoba do momentu osiÄ…gniÄ™cia wieku emerytalnego, czyli 60 lat, wpÅ‚aci do PPK Å‚Ä…cznie ok. 20 tys. zÅ‚. Natomiast – uwzglÄ™dniajÄ…c zyski z inwestycji oraz dopÅ‚aty ze strony pracodawcy i Skarbu PaÅ„stwa – docelowo może zgromadzić ponad 112 tys. zÅ‚, czyli gigantycznÄ… kwotÄ™ versus to, co sam wpÅ‚aciÅ‚ – wylicza ekspert AXA TFI.

W raporcie podsumowujÄ…cym wyniki PPK na koniec 2020 roku eksperci Instytutu Emerytalnego wprost wskazujÄ…, że obecnie nie ma lepszego i bardziej pewnego sposobu oszczÄ™dzania, który gwarantowaÅ‚by tak dobry zwrot. Z perspektywy uczestnika PPK ważne jest też to, że Å›rodki zgromadzone w programie sÄ… prywatnÄ… wÅ‚asnoÅ›ciÄ…, a w razie Å›mierci – podlegajÄ… dziedziczeniu.

– Konstrukcja tego programu, która polega na systematycznym wpÅ‚acaniu co miesiÄ…c niewielkich kwot, jest bardzo korzystna. Te kwoty sumujÄ… siÄ™ z biegiem lat, dziÄ™ki czemu zwÅ‚aszcza osoby mÅ‚ode mogÄ… w ten sposób zgromadzić bardzo duży kapitaÅ‚. Ponadto tutaj wszystko dzieje siÄ™ automatycznie. Nie musimy o niczym pamiÄ™tać, skÅ‚adki sÄ… odprowadzane za nas, po pewnym czasie nawet przestajemy to dostrzegać. Ten automatyzm i systematyczność powodujÄ…, że Å›rodki siÄ™ gromadzÄ… i po pewnym czasie możemy siÄ™ zdziwić, ile byliÅ›my w stanie ich odÅ‚ożyć – mówi Łukasz Bugaj.

Åšrodki zgromadzone w PPK można wycofać w każdej chwili, nie czekajÄ…c do emerytury, chociaż nie bÄ™dzie to bezkosztowe.

– Przy rezygnacji trzeba odprowadzić podatek od zysków kapitaÅ‚owych tak jak w każdym innym programie. W takim przypadku stracimy też dopÅ‚aty Skarbu PaÅ„stwa, ale zatrzymamy praktycznie caÅ‚ość dopÅ‚at ze strony pracodawcy. Gros, czyli 70 proc., zostanie nam wypÅ‚acone w formie bezpoÅ›redniej, natomiast 30 proc. trafi do ZUS-u na poczet przyszÅ‚ej emerytury – precyzuje menedżer komunikacji inwestycyjnej w AXA TFI.

Co istotne, Å›rodki z PPK można też wypÅ‚acić przed 60. rokiem życia bez żadnych potrÄ…ceÅ„. Jednorazowo do 25 proc. w sytuacji poważnego zachorowania uczestnika PPK lub jego najbliższych (małżonek, dziecko) albo 100 proc. na cele mieszkaniowe, aby pokryć wkÅ‚ad wÅ‚asny przy zaciÄ…gniÄ™ciu kredytu na zakup mieszkania czy budowy domu.

– Ciężko w tej chwili znaleźć drugi program inwestycyjny, który jest tak korzystny jak PPK – podkreÅ›la Łukasz Bugaj.

Pracownicy majÄ…cy od 18 do 55 lat zostajÄ… zapisani do PPK automatycznie. Pracownicy w wieku 55–70 lat muszÄ… zÅ‚ożyć w tym celu wniosek do pracodawcy. Firma zawiera w imieniu pracowników umowÄ™ o prowadzenie PPK i finansuje za niego wpÅ‚atÄ™ podstawowÄ… wynoszÄ…cÄ… 1,5 proc. wynagrodzenia. Może też sfinansować wpÅ‚atÄ™ dodatkowÄ… – do 2,5 proc. wynagrodzenia. Na rachunek PPK trafiajÄ… też wpÅ‚aty finansowane przez samego uczestnika PPK, pobierane z jego pensji. To zasadniczo 2 proc. wynagrodzenia, ale w przypadku osób o niskich zarobkach można obniżyć je do 0,5 proc. Uczestnik PPK otrzymuje też od Skarbu PaÅ„stwa jednorazowÄ… wpÅ‚atÄ™ powitalnÄ… 250 zÅ‚ oraz dopÅ‚aty roczne w wysokoÅ›ci 240 zÅ‚.

Pracownicy, którzy nie chcÄ… uczestniczyć w programie, mogÄ… siÄ™ z niego wypisać. Co istotne, mogÄ… także do niego wrócić, nawet jeÅ›li wypÅ‚acili wczeÅ›niej zgromadzone Å›rodki. DeklaracjÄ™ ponownego przystÄ…pienia do programu można zÅ‚ożyć w każdym momencie.