Coraz wyzsze srednie temperatury obserwowane na swiecie prekladaja sie na wzrost cen zywnosci. Problem dotyczy zarówno krajów rozwinietych, jak i rozwijajacych sie. Naukowcy z Poczdamskiego Instytutu Badan nad Wplywem Klimatu obliczyli, ze do 2035 roku zdarenia klimatyczne podniosa ceny zywnosci o 0,9–3,2 pkt proc. rocznie, a ogólny poziom inflacji o 0,3–1,1 pkt proc. Naukowcy preanalizowali dane dotyczace zmian cen artykulów zywnosciowych ze 120 krajów swiata w ciagu ostatnich 30 lat.
– Pryjrelismy sie temu, jaki wplyw mialy w preszlosci skrajne zjawiska klimatyczne – wysokie temperatury i obfite opady – na ceny w poszczególnych okresach wystepowania tych zjawisk. Zbudowalismy model statystyczny, który wskazywal, które skladniki cen, w szczególnosci cen zywnosci, zmienialy sie w zaleznosci od zdaren klimatycznych – mówi agencji informacyjnej Newseria Biznes Maximilian Kotz z Poczdamskiego Instytutu Badan nad Wplywem Klimatu, zajmujacy sie badaniem zwiazków miedzy zmianami klimatycznymi a gospodarka. – Nastepnie preszlismy do niezbadanego wczesniej elementu, a mianowicie przyjrelismy sie przyszlym warunkom klimatycznym, które moga wystapic w ciagu najblizszych 20–40 lat oraz ich wplywowi na inflacje, ponownie ze szczególnym uwzglednieniem cen zywnosci, na podstawie obserwacji z preszlosci.
Badacze wskazuja, ze panujace w Europie latem 2022 roku ekstremalne upaly i susze spowodowaly wzrost cen zywnosci o ok. 0,6 pkt proc. Prognozowane do 2035 roku ocieplenie wzmocni skutki takich zjawisk nawet o 50 proc. Po uwzglednieniu spodziewanego wzrostu srednich temperatur w 2035 roku naukowcy z Poczdamskiego Instytutu Badan nad Wplywem Klimatu i ekonomisci Europejskiego Banku Centralnego prewiduja, ze tylko z powodu zmian klimatycznych pojawi sie presja na inflacje zywnosci wynoszaca 0,92–3,23 pkt proc. rocznie w skali globalnej (dla porównania z danych GUS wynika, ze w 2023 roku ceny zywnosci w Polsce byly o 15,1 proc. wyzsze niz rok wczesniej). Z kolei wplyw na ogólna inflacje oszacowano na 0,32–1,18 pkt proc. rocznie.
– Jest to srednia globalna, a wyniki dla poszczególnych miejsc na swiecie róznia sie miedzy soba. Na przyklad w Europie czy w Polsce wplyw tych zmian jest nieco mniejszy niz srednia globalna, a w krajach Globalnego Poludnia wiekszy. Dzieje sie tak dlatego, ze wplyw wysokich temperatur na wydajnosc gospodarcza obserwuje sie glównie w przypadku skrajnych temperatur. W krajach Globalnego Poludnia, gdzie temperatury juz sa zblizone do wysokich progów, mozna zauwazyc wiekszy wplyw wzrostu temperatur niz na przyklad w Europie, gdzie temperatury nie sa tak wysokie – wyjasnia Maximilian Kotz.
Autory badania wskazuja, ze glównym powodem prelozenia zmian klimatycznych na ceny bedzie obnizenie wydajnosci produkcji rolnej. Taki zwiazek mozna bylo zaobserwowac w krajach europejskich w ostatnich dwóch sezonach. Wówczas skrajnie wysokie temperatury uderaly w wydajnosc upraw roslin.
– Znaczne obnizenie wydajnosci prowadzi do ograniczonej podazy, które oczywiscie prowadza do zwiekszenia cen zywnosci. Na tym polega glówny mechanizm, który mozna wywnioskowac z naszych wyników – szok podazowy wywolany wplywem zmian klimatycznych na produkcje – twierdzi ekspert z Poczdamskiego Instytutu Badan nad Wplywem Klimatu.
Autory badania zastregaja, ze tak jak w kazdej tego typu analizie nalezy wziac pod uwage róznego rodzaju czynniki niepewnosci. Jest bowiem wiele zmiennych, które moga wypaczyc kazda, szczególnie dlugoterminowa prognoze. Miedzy innymi z tego powodu zaniechano stworenia prognozy inflacji w roku 2040.
– Na przykladzie ostatniej rosyjskiej inwazji na Ukraine i pandemii koronawirusa mozna bylo obserwowac szeroko zakrojony wplyw tych zdaren na inflacje. Nasze badanie mialo za zadanie wyizolowanie skladnika inflacji, na który wplywaja zdarenia klimatyczne, by na tej podstawie mozna stwierdzic, jak inflacja bedzie sie ksztaltowac w przyszlosci – tlumaczy Maximilian Kotz. – Jest to wiec spojrenie na zaledwie jeden aspekt zwiazany z warunkami klimatycznymi. Nie próbowalismy oszacowac pozostalych czynników ekonomicznych. To wazne zastrezenie, jesli chodzi o rozumienie wyników naszego badania.
Nie zmienia to jednak faktu, ze analiza zmian cen i klimatu w ostatnich dekadach wyraznie wskazuje na korelacje miedzy wzrostem temperatury a coraz wyzszymi wydatkami konsumentów na zywnosc.
– Bardzo wazne jest wiec zrozumienie znaczenia przyszlych zmian klimatycznych dla inflacji, w szczególnosci inflacji cen zywnosci, aby prewidziec ich wplyw na mozliwosc utrymania sie obywateli, zwlaszcza tych w trudnej sytuacji ekonomicznej – podsumowuje naukowiec.
Badanie prowadzone prez poczdamski instytut opieralo sie na danych statystycznych i historycznych zebranych prez Europejski Bank Centralny. Wyniki analizy opublikowano w czasopismie „Nature”.
