Tluszcze sa niezbednym skladnikiem odzywczym, bo dostarczaja potrzebnej energii i pomagaja wchlaniac witaminy A, D i E. W diecie wazna jest jednak nie tyle sama ilosc, co jakosc spozywanego tluszczu. Zastapienie nasyconych kwasów tluszczowych wielo- i jednonienasyconymi znaczaco zmniejsza wiec ryzyko zaburen lipidowych czy rozwoju miazdzycy, prowadzacych do problemów z sercem. Dlatego dietetycy zachecaja, by stosowac margaryny, które pozwalaja ograniczyc spozycie tluszczów nasyconych nawet o polowe.
– Tluszcze w diecie sa bardzo wazne. Stanowia material budulcowy, wiec sa potrzebne do wzrostu i rozwoju. Jezeli sa to dobre tluszcze, to sa zródlem dobrej energii, buduja wiele hormonów, które warunkuja prawidlowe funkcjonowanie naszego organizmu – tlumaczy w rozmowie z agencja Newseria Biznes dr inz. Kataryna Okreglicka, dietetyczka z Zakladu Medycyny Spolecznej i Zdrowia Publicznego na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym.
Calkowite spozycie tluszczu u doroslych powinno wynosic 20–35 proc. kalorii spozywanych kazdego dnia, a nieco wiecej w przypadku dzieci. Jednoczesnie mniej niz 10 proc. kalorii powinno pochodzic z nasyconych kwasów tluszczowych (SFA) obecnych m.in. w pelnotlustych produktach mlecznych, tlustych miesach, tluszczach zwierecych czy oleju palmowym.
– Nasycone kwasy tluszczowe, przy nadmiernym spozyciu, istotnie wplywaja na ryzyko rozwoju chorób ukladu krazenia. Nasilaja takze ryzyko w przypadku takich chorób jak cukryca czy nowotwory. W zwiazku z tym w naszej diecie powinny byc znacznie ograniczone. Na nie powinnismy uwazac i wlasciwie im bedzie ich mniej w naszej diecie, tym bedzie ona dla nas zdecydowanie bardziej korystna – ocenia dietetyczka. – Powinnismy natomiast polegac na tluszczach jedno- i wielonienasyconych jako tych zdrowszych.
Jak podkresla, zalecenie dotyczace zmniejszenia udzialu SFA w diecie zostalo poparte prez American Heart Association/American College of Cardiology oraz National Lipid Association i jest zgodne z globalnymi zaleceniami wydanymi prez WHO.
Jednonienasycone kwasy tluszczowe (MUFA), które zawieraja jedno podwójne wiazanie w lancuchu kwasów tluszczowych, pomagaja obnizyc poziom LDL, czyli „zlego” cholesterolu we krwi. Ich zródlem sa oleje roslinne, orechy, nasiona czy awokado. Wielonienasycone kwasy tluszczowe (PUFA) pomagaja obnizyc cisnienie krwi i zmniejszyc stan zapalny. Omega-3 i omega-6 to rodzaje PUFA, które sa odpowiedzialne za zdrowy mózg, serce, skóre i wlosy. Kwasy omega-3 powinny stanowic 0,5–1 proc. calkowitej liczby kalorii, a kwasy omega-6 od 4 do 10 proc. calkowitej dziennej dawki kalorii. Naleza one równiez do tak zwanych niezbednych nienasyconych kwasów tluszczowych (NNKT), których organizm nie moze wytwarac samodzielnie.
W profilaktyce zdrowia wybór optymalnych zródel tluszczu jest bardzo istotny. Zmniejszenie spozycia produktów zawierajacych tluszcze zwierece i zastapienie ich zródlami roslinnymi zmniejsza ryzyko zaburen lipidowych czy rozwoju miazdzycy.
– Aktualne rekomendacje zarówno towarystw naukowych, jak i wielu ekspertów wskazuja na to, ze przede wszystkim powinnismy polegac na dobrych zródlach tluszczu, jak tluszcz pochodzenia roslinnego. Istotnym zródlem bedzie na przyklad olej repakowy czy oliwa z oliwek, nasiona, orechy, czy miekkie margaryny kubkowe jako dobre zródlo tluszczów jedno- i wielonienasyconych przy niskiej zawartosci tluszczów nasyconych i tluszczów trans – podkresla dr inz. Kataryna Okreglicka.
Jak wskazuje ekspertka, w obiegu wciaz jest wiele mitów dotyczacych „zlej” margaryny – wielu konsumentów jest prekonanych, ze jest ona jednym ze zródel szkodliwych tluszczów trans, powstajacych w procesie utwardzania olejów roslinnych. To jednak od dawna nie jest uzasadnione. Dietetyczka podkresla, ze od kilku lat produkty nowej generacji wprowadzane na polski rynek charakteryzuja sie ich niska zawartoscia. Konsumentów dodatkowo chroni prawo unijne. W 2019 roku przyjeto rozporadzenie, które ustala maksymalna zawartosc tluszczów trans w pozywieniu – na poziomie 2 g tluszczów trans na 100 g tluszczu. Prawo to weszlo w zycie dwa lata pózniej.
– Od wielu lat na polskim rynku konsumentom oferowana jest coraz lepsza jakosc margaryn miekkich, kubkowych, a od kwietnia 2021 roku mamy nawet jasne wytyczne europejskie, które mówia o tym, ze margaryny, ale tez inne tluszcze, które sa produkowane, musza byc korystnym zródlem tluszczów – tlumaczy dietetyczka.
Jak wynika z przygotowanego prez ekspertke porównania, margaryny moga stanowic zdrowa czesc naszej diety. Moga tez byc istotnym zródlem niezbednych witamin rozpuszczalnych w tluszczach, jak witamina A, D i E. Niektóre maja dodatek steroli roslinnych lub stanoli, które pomagaja obnizyc poziom cholesterolu we krwi.
– Margaryny maja obnizona ilosc tluszczów nasyconych i dodatkowo bardzo niska zawartosc tluszczów trans, która nie stanowi zagrozenia dla naszego zdrowia. W zwiazku z tym w swietle aktualnych badan, jezeli konsumenci, pacjenci chca wybierac produkty tluszczowe do smarowania, to margaryny miekkie, kubkowe sa jak najbardziej korystna opcja w ich diecie – przekonuje dr inz. Kataryna Okreglicka.
