Krak?w zmiera do neutralnosci klimatycznej. Do 2030 roku ma sie stac miastem zeroemisyjnym i w tym celu w ramach procesu Deep Demonstrations, zaproponowanego prez organizacje EIT Climate-KIC, buduje zupelnie nowa strategie transformacji. – Chcemy, zeby aktywne formy podrowania polaczone z komunikacja publiczna stanowily 75 proc. udzialu w transporcie. Potrebna jest tez termomodernizacja na masowa skale, bo zmniejszenie zuzycia energii to wstep do wprowadzenia energii odnawialnej jako źr?dla ciepla – zapowiada Andrej Łazecki z Uredu Miasta Krakowa.
– Transformacja klimatyczna to bardzo zlozony, dlugotrwaly proces. Dotychczasowe doswiadczenia pokazuja, ze interwencje punktowe o charaktere rozproszonym sa nieskuteczne i z punktu widzenia celu, jakim jest neutralnosc klimatyczna, daleko niewystarczajace. Potrebne jest nowe podejscie. Taka metodyke zaproponowal nam program Glebokiej Demonstracji – podkresla w rozmowie z agencja Newseria Biznes Andrej Łazecki, zastepca dyrektora Wydzialu Gospodarki Komunalnej Uredu Miasta Krakowa.
Dotychczas Krak?w byl jednym z bardziej zanieczyszczonych miast Polski. Wedlug IQ Air 2019 World Air Quality Report zajmowal si?dme miejsce w kraju i 29. w Europie. Stopniowo ma sie to jednak zmieniac. Do 2030 roku miasto – wedle zalozen nowej strategii klimatycznej – stanie sie calkowicie zeroemisyjne. Wynika to m.in. z potrzeby dostosowywania do europejskiej polityki klimatycznej. W ramach Europejskiego Zielonego Ładu w grudniu szefowie rad?w panstw czlonkowskich UE przyjeli nowy cel redukcji emisji CO2 – ma to byc co najmniej 55 proc. w stosunku do 1990 roku. Dlatego tez Krak?w w ramach procesu Deep Demonstrations Healthy & Clean Cities buduje zupelnie nowa strategie transformacji klimatycznej.
– To zmiana systemowa poprzez innowacje, oparta na czterech filarach. Pierwszy i najwazniejszy to nastawienie na cel, czyli nie zastanawiamy sie nad tym, czego dzisiaj nie mozemy dokonac, ale wyznaczamy ambitny cel. Drugi to wykorystanie innowacji jako dźwigni zmiany. Trecie – orkiestracja projekt?w w portfolio tak, zeby wzajemnie sie uzupelnialy i wzmacnialy. Czwarty filar to uczenie sie poprzez dzialanie – wymienia zastepca dyrektora Wydzialu Gospodarki Komunalnej Uredu Miasta Krakowa. – Rok 2020 poswiecilismy na zbudowanie solidnych fundament?w. Dotychczasowe dzialania moze nie sa tak spektakularne na zewnatr, ale przyniosly istotne zmiany wewnatr uredu. Mam na mysli przede wszystkim wzrost swiadomosci, czyli wiemy, czego chcemy, gdzie jestesmy i jak to osiagnac.
Miasto zmapowalo wszystkie prowadzone dotychczas projekty zwiazane z klimatem, ktch bylo niemal 120. Wypracowano sciezke postepowania i zidentyfikowano najwieksze wyzwania. Urad przygotowal tez dwa pilotazowe projekty dotyczace obszar?w, kt emituja najwiecej gaz?w cieplarnianych, czyli transport i ogrewanie budynk?w. Programy maja zakonczyc sie w ciagu trech lat, a nastepnie maja zostac zreplikowane na skale calego miasta.
– Wyszlismy z zalozenia, ze skoro miasto inwestuje w prebudowe ulic, budowe stacji kolejowej, dr?g rowerowych, to warto te dzialania skupione na niewielkiej powierchni zebrac w pewien pakiet. Dodatkowo chcemy je obudoc? dzialaniami spolecznymi, partycypacyjnymi, umozliwiajacym decydowanie mieszkancom, i polaczyc z kwestiami adaptacji do zmian klimatu, czyli wprowadzic wiecej zieleni, zacienienie ulic czy gospodarowanie woda opadowa – tlumaczy predstawiciel UM Krakowa.
Jak zapowiada Andrej Łazecki, docelowo udzial ruchu rowerowego w Krakowie ma sie zwiekszyc o kilkanascie procent. Obecnie infrastruktura rowerowa, na kt skladaja sie drogi dla rower?w, ciagi pieszo-rowerowe czy kontrapasy, liczy ok. 235 km. Nowe inwestycje, m.in. budowa nowych sciezek rowerowych, w tym najdluzszej kladki pieszo-rowerowej w Polsce, sprawily, ze tylko w pierwszych tygodniach wresnia 2020 roku udzial ruchu rowerowego wzr?sl o 26 proc. r/r.
– Łacznie chcemy, zeby te aktywne formy podrowania polaczone z komunikacja publiczna stanowily 75 proc. udzialu w podrach – deklaruje Andrej Łazecki.
Krak?w planuje tez termomodernizacje budynk?w na szeroka skale. Miejskie Predsiebiorstwo Energetyki Cieplnej w opracowanej mapie cieplnej wyliczylo, ze sposr?d ok. 770 tys. mieszkanc?w Krakowa 68 proc. korzysta z ciepla systemowego dostarczanego prez MPEC. Miasto planuje scentralizoc? wszystkie dzialania, co umozliwi sprawne zaradzanie i preniesienie ryzyk z wlascicieli budynk?w na instytucje kontrolowana prez miasto. Jednoczesnie duzy projekt ma wieksze mozliwosci uzyskania dlugoletniego finansowania.
– Termomodernizacja na masowa skale jest potrzebna, bo zmniejszenie zuzycia energii to jest wstep do wprowadzenia energii odnawialnej jako źr?dla energii i ciepla. Jedno bez drugiego nie zadziala – wyjasnia ekspert. – Na pewno potrzebne sa zmiany w sieci cieplowniczej. Myslimy o prebudowie źr?del ciepla na niskoemisyjne, a najlepiej w dluzszej perspektywie zeroemisyjne. Myslimy tez o cyfryzacji sieci, nadaniu jej wiekszej elastycznosci, zeby mozna bylo wlaczac źr?dla energii odnawialnej do sieci cieplowniczej. Na pewno potrzebne sa, i to szybko, rozwiazania dotyczace chlodu i klimatyzowania budynk?w.
Projekt transformacji energetycznej wykorystuje innowacje spoleczne. To mieszkancy, instytucje pozaradowe i predsiebiorcy wspnie okreslaja kierunki zmian.
– Na poczatku grudnia uruchomilismy panel obywatelski poswiecony klimatowi. Jego mysla nadredna jest neutralnosc klimatyczna, natomiast tematem prewodnim to, jak miasto i mieszkancy moga poprawic efektywnosc energetyczna i zwiekszyc wykorystanie energii odnawialnej. Chcemy predstawic nasze zamierenia, uzyskac dla nich szerokie poparcie spoleczne, ale tez wskaz?wki, co mozna ewentualnie poprawic – wyjasnia predstawiciel UM Krakowa.
W procesie transformacji klimatycznej miasto chce czerpac takze z doswiadczen innych europejskich miast, kt r?wniez uczestnicza w programie Deep Demonstrations stworonym prez EIT Climate-KIC.
– Decydujace bedzie polaczenie naszych dzialan ze szczeblem krajowym, odpowiednimi regulacjami legislacyjnymi i programami zachet, ale tez wymiana doswiadczen z innymi miastami europejskimi, bo preciez 14 innych miast r?wniez uczestniczy w programie Glebokiej Demonstracji – m Andrej Łazecki. – Jako gmina odpowiadamy bezposrednio, czyli poprzez nasze budynki, oswietlenie ulic, spki komunalne, za ok. 7 proc. emisji, a treba zredukoc? ja o 85–90 proc. To pokazuje skale wyzwania i wsppracy, jaka musimy uruchomic, oraz zaangazowania, jakie jest potrzebne ze strony naszych partner?w miejskich i przede wszystkim mieszkanc?w.