Olga Tokarczuk zostala laureatka Literackiej Nagrody Nobla za rok 2018 – poinformowala wczoraj szwedzka Akademia. Tokarczuk jest 15. kobieta w dotychczasowej historii uhonorowana ta nagroda oraz oraz piata jej laureatka z Polski. Wyr?znienie przyznano "za wyobraznie narracyjna, kt?ra z encyklopedyczna pasja prezentuje przekraczanie granic jako forme zycia". Literaci oceniaja, ze powiesciopisarka zostala doceniona m.in. za uniwersalizm i juz dawno powinna trafic do kanonu lektur.
– Olga Tokarczuk powinna znalezc sie w kanonie lektur juz dawno, powinny do niego trafic chocby jej opowiadania. Musimy pamietac, ze ona juz znalazla sie w kanonie literatury europejskiej – i to nie tylko za sprawa Nagrody Bookera za „Biegun?w”, ale i jako autorka jednej z ksiazek w miedzynarodowej serii „Anna In w grobowcach swiata”, obok najwybitniejszych pisarzy europejskich. Tak wiec, jesli jej ciagle nie ma w kanonie, to jest straszne zaniedbanie. Nie popelnijmy kolejnego bledu, likwidujac swoich bohater?w albo nie doceniajac dosc swoich pisarzy, tak jak na to zasluguja – m?wi prof. dr hab. Ewa Paczoska z Instytutu Literatury Polskiej Uniwersytetu Warszawskiego.
Informacja o Noblu dotarla do pisarki na autostradzie w Niemczech, w drodze na konferencje z okazji Dni Literatury w miescie Bielefeld. "Wiedzialam, ze potrafie pisac bardzo dobrze, ale nie sadzilam, ze to wystarczy, by otrzymac taka nagrode. Gdzies miedzy Berlinem a Bielefeldem zobaczylam polaczenie ze szwedzkim numerem na wyswietlaczu i serce zaczelo mi szybciej bic” – zacytowal jej komentarz lokalny portal "Neue Westfalische". Pisarka poinformowala, ze cieszy sie, ze nagroda trafila do Europy Srodkowej, zadedykowala literackiego Nobla Polakom i zaapelowala, zeby glosowac za demokracja w nadchodzacych wyborach parlamentarnych.
– Mozna bylo podejrzewac, ze Literacka Nagroda Nobla za rok 2018 powedruje do kobiety. W marcu tego roku nowy sekretarz, Anders Olsson w internetowym wywiadzie wspominal, ze Komitet Noblowski ma swiadomosc, ze do tej pory ta nagroda byla przyznawana przede wszystkim bialym mezczyznom z Europy czy po prostu z Zachodu – co wskazywalo, ze tym razem nagrode dostanie tw?rca plci zenskiej i byc moze spoza swiata zachodniego. Dostala ja Olga Tokarczuk, co jest wielkim swietem dla polskiej literatury – m?wi nukasz Wr?bel z Wydzialu Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego.
Tokarczuk jest 15. kobieta w dotychczasowej historii uhonorowana ta nagroda oraz oraz piata jej laureatka z Polski (obok Wislawy Szymborskiej, Czeslawa Milosza, Wladyslaw Reymonta i Henryka Sienkiewicza).
– Jest to 5. Nagroda Nobla w dziedzinie literatury przyznana polskiemu tw?rcy czy tez tw?rczyni. Ostatnia w 1996 roku byla dla Wislawy Szymborskiej, wiec czekalismy 23 lata. Warto zwr?cic uwage, ze Akademia Szwedzka byla wielokrotnie krytykowana za – jak to r?znie ujmowano – europocentryzm, zachodniocentryzm. Zdecydowana wiekszosc laureat?w literackiej Nagrody Nobla tworzy badz tworzyla w jezykach europejskich. Polska sytuuje sie w dotychczasowym rankingu na 8 pozycji z dotychczasowymi czterema nagrodami, ta kolejna sila rzeczy przesuwa nas wyzej – m?wi nukasz Wr?bel.
Tokarczuk w ubieglym roku zostala jjuz uhonorowana miedzynarodowa, prestizowa nagroda The Man Booker International Prize za powiesc "Bieguni". Autorka m.in. powiesci „Prowadz sw?j plug przez kosci umarlych” i „Ksiag Jakubowych” byla tez dwukrotnie nominowana do National Book Award i wielokrotnie doceniana w kraju (m.in. Paszportem „Polityki” i Nagroda Literacka „Nike”).
– Studenci czytaja ja chetnie, chetnie poddaja analizie. To jest tez taka literatura, kt?ra jest rajem dla literaturoznawcy, poniewaz jest pelna r?znych kontekst?w, odwolan, odniesien, do mitologii, do innych utwor?w literackich, wiec polonisci od lat sa bardzo zadowoleni jako odbiorcy powiesci Tokarczuk – m?wi prof. Ewa Paczoska.
Nagroda Nobla dla Olgi Tokarczuk to nie tylko najwyzsze, najbardziej prestizowe wyr?znienie w dziedzinie literatury, ale i nagroda finansowa w wysokosci 9 mln koron szwedzkich, co w przeliczeniu na polska walute oznacza ponad 3,5 mln zl. Jak podano w uzasadnieniu, powiesciopisarka zostala doceniona "za wyobraznie narracyjna, kt?ra z encyklopedyczna pasja prezentuje przekraczanie granic jako forme zycia".
– W uzasadnieniu Akademii Szwedzkiej jest mowa o bogatej, encyklopedycznej wyobrazni, w kt?rej kazdy moze sie odnalezc. I wydaje sie, ze to rzeczywiscie jest jeden z mozliwych czynnik?w, kt?re wplynely na ten wyb?r. Olga Tokarczuk pisze jezykiem, kt?ry jest latwo przetlumaczalny na inne mentalnosci, wrazliwosci innych kultur. Jakkolwiek szereg jej utwor?w jest utrzymanych w naszym kontekscie kulturowo-geograficznym, to – bez wzgledu na specyfiki swiat?w przedstawionych – dylematy, kt?re ona problematyzuje i kwestie, kt?re podnosi, sa na tyle uniwersalne ze moze sie w tym swiecie odnalezc zar?wno czytelnik ze swiata anglojezycznego jak i spoza swiata anglojezycznego. Mysle, ze zostala doceniona przede wszystkim za ten uniwersalizm – m?wi nukasz Wr?bel.
– Ja mysle, ze ona sie stawala coraz bardziej oryginalna, swiadoma i stawala sie literatura swiatowa w tym sensie, ze traktowala coraz intensywniej o sprawach, kt?re stanowia dla nas dzisiaj zagrozenie, problem, pytanie o wsp?lczesnosc. Zaczynala od „Podr?zy ludzi ksiegi”, kt?ra jest opowiescia troche mityczna, a w kolejnych idzie z nami poprzez takie przestrzenie bardzo sobie bliskie, kt?re mozna nawet ulokowac geograficznie, ale kt?re sie otwieraja wlasnie na te problemy naszego swiata, takie np. jak globalizacja, szalony ruch, kt?ry wymaga od nas nieustannej zmiany, wiecznych metamorfoz. Olga Tokarczuk tez coraz bardziej podkresla, ze ona idzie szlakiem r?znych polskich pisarzy w swoich poszukiwaniach. Ta Nagroda Nobla dla Tokarczuk jest takze nagroda dla calej polskiej literatury, dla calej polskiej powiesci – podkresla prof. dr hab. Ewa Paczoska z Instytutu Literatury Polskiej Uniwersytetu Warszawskiego.
