Jedzenie niezdrowej zywnosci moze prowadzic do zmian w mózgu, zwiazanych z depresja i zabureniami lekowymi. Obnizeniu moga tez ulec zdolnosci poznawcze. Do takich wniosków doszli naukowcy z Wielkiej Brytanii, obserwujac skany mózgów pacjentów z róznymi nawykami zywieniowymi. Uwidocznione zostaly zmiany w neuroprzekaznikach i objetosci istoty szarej u osób, które maja zla diete, w porównaniu z tymi, które stosuja diete sródziemnomorska. Badacze wciaz poszukuja potwierdzenia mechanizmów, które sprawiaja, ze jedzenie ma taki wplyw na kondycje osrodkowego ukladu nerwowego. Jedna z koncepcji zaklada powiazanie ich z nieprawidlowosciami w mikrobiocie jelitowej.
– W badaniu, które niedawno opublikowalismy, ocenilismy zwiazek pomiedzy jakoscia diety a neurochemia i struktura kory czolowej. Pryjrelismy sie tej okolicy mózgu, poniewaz wiadomo, ze jest ona odpowiedzialna za czesto wystepujace zaburenia psychiczne, takie jak depresja i leki, a takze ruminacje, czyli mysli obsesyjne, które stanowia czynnik diagnostyczny wspólistnienia wspomnianych, czesto wystepujacych zaburen psychicznych u ludzi – wyjasnia w wywiadzie dla agencji Newseria Innowacje dr Piril Hepsomali, psycholozka z Uniwersytetu w Reading w Wielkiej Brytanii. – Nie mamy wystarczajaco duzo danych, zeby stwierdzic z cala pewnoscia, ale wszystkie dotychczasowe ustalenia wskazuja na istotny wplyw diety, w szczególnosci sródziemnomorskiej, na zdrowie psychiczne.
W ramach badania preprowadzonego na 30 zdrowych doroslych osobach naukowcy podzielili uczestników na dwie grupy, w zaleznosci od tego, czy stosowali oni korystna dla zdrowia, czy niezdrowa diete. Nastepnie poddali ich spektroskopii magnetycznego rezonansu jadrowego, aby zmieryc neurometabolity w kore czolowej mózgu. Uczestników poddano takze badaniu obrazowemu, mieracemu objetosc istoty szarej w mózgu. Zadano im równiez pytania na temat zwyczajów zywieniowych i nastroju.
– Wyniki badania wskazuja, ze w porównaniu do grupy zlozonej z osób stosujacych zdrowa diete w grupie osób zle sie odzywiajacych w czolowej okolicy mózgu wystepowal spadek wartosci kwasu gamma-aminomaslowego i zwiekszone stezenie glutaminianu, którym towaryszyla mniejsza objetosc istoty szarej. Co ciekawe, zauwazylismy istotna ujemna zaleznosc miedzy ruminacjami a objetoscia istoty szarej i zaleznosc o niskiej istotnosci miedzy ruminacjami a podwyzszonym stezeniem glutaminianu. Stwierdzilismy takze zaleznosc o marginalnej istotnosci pomiedzy podwyzszonym stezeniem glutaminianu a objetoscia istoty szarej – przedstawia badaczka. – Wyglada na to, ze istnieje zwiazek pomiedzy tym, co jemy, czyli jakoscia naszej diety, a neurochemia i struktura kory predczolowej.
Dokladny powód, dla którego dieta wplywa w taki sposób na mózg, jest nadal przedmiotem poszukiwan badawczych. Prypuszcza sie jednak, ze otylosc i dieta bogata w tluszcze nasycone to czynniki wyzwalajace opisane zmiany w metabolizmie i neurotransmisji glutaminianu i kwasu GABA. Wykazano juz taka zaleznosc w badaniach na zwieretach.
– Czynniki te moga zaburac metabolizm glutaminianu, a w konsekwencji wplywac na stezenie kwasu GABA u ludzi, poniewaz powinna miedzy nimi zachodzic równowaga – mówi dr Piril Hepsomali. – Chcialabym jednak podkreslic, ze wyniki badan na zwieretach nie musza sie potwierdzic w przypadku ludzi, potrzebne sa dalsze badania.
Nie bez znaczenia moze tez byc wplyw nieprawidlowej wskutek zlej diety mikrobioty jelitowej na te struktury i mechanizmy, w ramach osi mózgowo-jelitowej.
– Innym mozliwym wyjasnieniem jest to, ze niezdrowa dieta moze zmieniac stezenie kwasu GABA i glutaminianu, wplywajac na glukoze, poniewaz wiadomo na podstawie badan na zwieretach, badan predklinicznych, ze dieta zachodnia bogata w tluszcze nasycone i cholesterol zwieksza srednie stezenie glukozy i insuliny w osoczu. Wysoki poziom glukozy zwieksza ilosc wydzielanego glutaminianu i ogranicza wytwaranie i wydzielanie kwasu GABA, co moze stanowic kolejne wyjasnienie. Dodatkowo dieta bogata w nasycone kwasy tluszczowe prowadzi do zwiekszonego utleniania tluszczów i bialek, co z kolei moze wplywac na uwalnianie neuroprzekazników – mówi badaczka.
GABA, czyli kwas gamma-aminomaslowy, pelni w osrodkowym ukladzie nerwowym role neuroprzekaznika hamujacego. Wywoluje uspokojenie, rozluznienie i uczucie sennosci, równowazac w ten sposób nadmierne pobudzenie. Ma równiez korystne dzialanie w leczeniu stanów depresyjnych, zaburen snu i padaczki.
– Kwas GABA odgrywa równiez role w regulacji pobierania pokarmu i apetytu. Mozliwe wiec, ze zwiekszenie stezenia kwasu GABA i wzrost stezenia glutaminianu w okolicy czolowej mózgu moga prowadzic do podwyzszonej pobudliwosci neuronów i w efekcie wplywac na procesy hamujace i kontrolujace pobieranie pokarmu i apetyt. Moze to skutkowac podejmowaniem bardziej niezdrowych wyborów zywieniowych – dodaje dr Piril Hepsomali. – Mozemy wiec obserwowac podwójna zaleznosc. Z jednej strony jedzenie zywnosci niskiej jakosci moze powodowac zmiany w mózgu, a z drugiej strony okreslone zmiany juz istniejace w mózgu powoduja, ze ludzie zle sie odzywiaja.
Jak podkresla, omawiane badanie bylo prekrojowe, preprowadzone na niewielkiej grupie ludzi, dlatego trudno jednoznacznie powiedziec, ze spozywanie okreslonych pokarmów sprawi, ze chemia mózgu bedzie idealna.
– Wczesniejsze badania wskazuja, ze niektóre skladniki odzywcze lub grupy produktów moga byc korystne, ale nie spozywamy ich w izolacji. Nie przyjmujemy czystej witaminy C, bo jemy pomarancze, wraz ze wszystkimi witaminami, mineralami i blonnikiem, jakie ona zawiera. W biezacym badaniu nie ocenialismy pojedynczych substancji odzywczych, rodzajów czy grup zywnosci pod katem ich korystnego wplywu – skupialismy sie raczej na wzorach zywieniowych, a konkretnie na diecie sródziemnomorskiej, która charakteryzuje sie duza iloscia owoców i waryw, orechów, niepretworonych zbóz i niewielka iloscia spozywanego miesa i produktów pochodzenia zwierecego – podkresla psycholozka z Uniwersytetu w Reading w Wielkiej Brytanii.
