– Dekryminalizacja marihuany, która jest niewÄ…tpliwie Å‚agodniejsza i mniej uzależniajÄ…ca niż alkohol, mogÅ‚aby spowodować, że ludzie nie wchodziliby w dopalacze, które byÅ‚y wielkim problemem wÅ‚aÅ›nie dlatego, że nie można byÅ‚o zapalić tzw. jointa – mówi dr Piotr KÅ‚adoczny, wiceprezes HelsiÅ„skiej Fundacji Praw CzÅ‚owieka. Jak ocenia, trwajÄ…ce w Niemczech prace legislacyjne dotyczÄ…ce legalizacji niewielkich iloÅ›ci marihuany na wÅ‚asny użytek raczej nie wpÅ‚ynÄ… na polskie podejÅ›cie do tej kwestii. Jednak problem istnieje i wymaga rozwiÄ…zania, ponieważ w Polsce po nowelizacji przepisów z 2000 roku liczba spraw o posiadanie marihuany wzrosÅ‚a siedmiokrotnie, przy czym nie przeÅ‚ożyÅ‚o siÄ™ to na efektywność walki z przestÄ™pczoÅ›ciÄ… narkotykowÄ….
– To, że w Niemczech trwajÄ… prace nad legalizacjÄ… czy dopuszczeniem do obrotu niewielkich iloÅ›ci marihuany, raczej nie ma dla nas znaczenia. Już w tej chwili posiadanie jej na wÅ‚asny użytek w Niemczech czy Czechach jest jedynie wykroczeniem. U nas nie – mówi agencji Newseria Biznes dr Piotr KÅ‚adoczny, wiceprezes zarzÄ…du HelsiÅ„skiej Fundacji Praw CzÅ‚owieka i wykÅ‚adowca Uniwersytetu Warszawskiego. – Jeżeli bÄ™dziemy chcieli Å›ciÄ…gnąć wzorce niemieckie, co siÄ™ czÄ™sto zdarza, wtedy bÄ™dziemy mogli siÄ™ przyjrzeć, jak to zostaÅ‚o tam zrobione, i być może to usprawnić. Ale najpierw musimy siÄ™ zastanowić nad wÅ‚asnÄ… politykÄ… narkotykowÄ….
Medyczna marihuana w tej chwili jest już legalna w wiÄ™kszoÅ›ci krajów Unii Europejskiej z kilkoma wyjÄ…tkami, którymi sÄ… m.in. WÄ™gry, Åotwa, BuÅ‚garia i Rumunia. Przedmiotem dyskusji wciąż jest jednak dopuszczenie palenia jej w celach rekreacyjnych. Niemcy rewolucjonizujÄ… wÅ‚aÅ›nie swoje podejÅ›cie do tego tematu – tamtejszy RzÄ…d Federalny w październiku ub.r. zatwierdziÅ‚ projekt Ministerstwa Zdrowia, zgodnie z którym posiadanie do 30 g marihuany na wÅ‚asny użytek bÄ™dzie legalne, podobnie jak prywatna uprawa w niewielkiej skali oraz sprzedaż marihuany w licencjonowanych, podlegajÄ…cych kontroli sklepach. Nadal zabronione ma być jednak reklamowanie produktów z konopi.
Zmiany w niemieckim prawie majÄ… przede wszystkim zwalczać czarny rynek. RzÄ…d zamierza Å›ciÅ›le uregulować legalnÄ… produkcjÄ™ i dystrybucjÄ™, szacujÄ…c przy tym, że legalizacja rekreacyjnego użycia marihuany może zapewnić Niemcom roczne dochody podatkowe i oszczÄ™dnoÅ›ci siÄ™gajÄ…ce ok. 4,7 mld euro. JeÅ›li Komisja Europejska wyrazi na nie zgodÄ™, nowe prawo ma zacząć obowiÄ…zywać od 2024 roku, a ocena jego skutków zostanie przeprowadzona po czterech latach. Wielu ekspertów zauważa, że bÄ™dzie mu siÄ™ przyglÄ…dać caÅ‚a Europa, co może doprowadzić do tego, że inne kraje również podążą podobnÄ… Å›cieżkÄ….
– Legalizacja marihuany mogÅ‚aby wyglÄ…dać w ten sposób, że można w paÅ„stwowym sklepie albo prywatnym, który jest kontrolowany przez paÅ„stwo, sprzedawać odpowiedniej jakoÅ›ci czystÄ… marihuanÄ™ osobom albo na receptÄ™, albo bez recepty, w zależnoÅ›ci od tego, jak daleko bÄ™dziemy chcieli w tym zakresie pójść. Natomiast musiaÅ‚oby to być pod kontrolÄ…, bo to jest podstawowa kwestia, żebyÅ›my wiedzieli, że na pewno nie ma nielegalnego handlu – mówi ekspert.
Wiceprezes HelsiÅ„skiej Fundacji Praw CzÅ‚owieka ocenia jednak, że te zmiany w niemieckim prawie raczej nie bÄ™dÄ… mieć wiÄ™kszego wpÅ‚ywu na polskie podejÅ›cie do kwestii marihuany. Jednak o ile w przypadku Niemiec można mówić o peÅ‚nej legalizacji, o tyle w Polsce wystarczyÅ‚aby po prostu jej dekryminalizacja, podobnie jak np. w Hiszpanii.
– Nie ma nic prostszego, niż po prostu nie karać za posiadanie marihuany na wÅ‚asny użytek, tak jak byÅ‚o do 2000 roku i nie byÅ‚o z tym żadnego problemu – mówi dr Piotr KÅ‚adoczny. – Do tego nie potrzeba żadnych wymyÅ›lnych rozwiÄ…zaÅ„. Wystarczy po prostu wprowadzić taki przepis, jaki obowiÄ…zywaÅ‚ jeszcze w ustawie z 1997 roku, który mówiÅ‚, że nie wymierza siÄ™ kary czy nie stanowi przestÄ™pstwa posiadanie na wÅ‚asny użytek. Wtedy od razu spada liczba wyroków skazujÄ…cych.
W Polsce jeszcze do 2000 roku posiadanie na wÅ‚asny użytek niewielkich iloÅ›ci substancji objÄ™tych reżimem ustawy o przeciwdziaÅ‚aniu narkomanii nie podlegaÅ‚o karze. Sytuacja siÄ™ zmieniÅ‚a, kiedy przyjÄ™to przepis art. 62 zakÅ‚adajÄ…cy, że karane jest posiadanie dowolnego rodzaju narkotyku, niezależnie od iloÅ›ci oraz celu posiadania. Uzasadnieniem tego kroku miaÅ‚o być zwiÄ™kszenie skutecznoÅ›ci dziaÅ‚aÅ„ Policji. ChodziÅ‚o m.in. o to, aby diler zatrzymany z niedozwolonÄ… substancjÄ… nie mógÅ‚ uniknąć odpowiedzialnoÅ›ci, deklarujÄ…c posiadanie na wÅ‚asny użytek. Nowelizacja z 2000 roku spowodowaÅ‚a, że liczba wykrytych przestÄ™pstw posiadania narkotyków skokowo wzrosÅ‚a – z blisko 1,9 tys. w 1999 roku do ponad 31,2 tys. w 2007 roku (dane Polskiej Sieci Polityki Narkotykowej).
– Po zniesieniu tego przepisu liczba takich spraw wzrosÅ‚a siedmiokrotnie, przy czym nie miaÅ‚o to żadnego skutku dla handlu narkotykami, pozytywnego ani negatywnego. Dlatego nie używaÅ‚bym sÅ‚owa „legalizacja”, w Polsce wystarczy po prostu nie karać za posiadanie na wÅ‚asny użytek – mówi wiceprezes HelsiÅ„skiej Fundacji Praw CzÅ‚owieka.
Co istotne, opublikowany niedawno raport Polskiej Sieci Polityki Narkotykowej, który powstaÅ‚ przy wspóÅ‚udziale Ministerstwa Zdrowia („Karanie za posiadanie narkotyków. Ewaluacja stosowania art. 62a ustawy o przeciwdziaÅ‚aniu narkomanii”), pokazaÅ‚, że po nowelizacji przepisów w 2000 roku sprawy dotyczÄ…ce posiadania marihuany byÅ‚y prowadzone gÅ‚ównie wobec osób, które faktycznie miaÅ‚y jÄ… na wÅ‚asny użytek, zwiÄ…zany z rekreacyjnym paleniem, samoleczeniem lub uzależnieniem. Natomiast liczba wykrytych poważnych przestÄ™pstw zwiÄ…zanych z przestÄ™pczoÅ›ciÄ… narkotykowÄ… pozostaÅ‚a na niezmienionym poziomie. Intensywne dziaÅ‚ania policyjne i spora liczba orzekanych kar nie przeÅ‚ożyÅ‚a siÄ™ ani na spadek popytu, ani podaży narkotyków. Co wiÄ™cej, w badaniach przeprowadzonych na potrzeby raportu sami policjanci i prokuratorzy w wiÄ™kszoÅ›ci ocenili swoje dziaÅ‚ania w tym obszarze jako nieskuteczne. Natomiast osoby, wobec których toczyÅ‚o siÄ™ postÄ™powanie karne w zwiÄ…zku z posiadaniem narkotyku, w wiÄ™kszoÅ›ci deklarowaÅ‚y, że nie wpÅ‚ynęło to na ich na stosunek do tych substancji czy zmianÄ™ modelu używania.
– W Polsce nie ma potrzeby pójÅ›cia od razu „na żywioÅ‚”, że każdy może sobie sadzić wÅ‚asnÄ… sadzonkÄ™ czy caÅ‚Ä… plantacjÄ™, bo to rzeczywiÅ›cie mogÅ‚oby nie być dobrym rozwiÄ…zaniem. Natomiast dekryminalizacja marihuany, która jest niewÄ…tpliwie Å‚agodniejsza i mniej uzależniajÄ…ca niż alkohol, mogÅ‚aby spowodować, że ludzie nie wchodziliby w dopalacze, które byÅ‚y wielkim problemem wÅ‚aÅ›nie dlatego, że nie można byÅ‚o zapalić tzw. jointa – mówi dr Piotr KÅ‚adoczny.
W Europie jedynym krajem, który zdecydowaÅ‚ siÄ™ na legalizacjÄ™ marihuany, jest jak dotÄ…d tylko Malta. Jednak wiele innych europejskich paÅ„stw, jak np. Czechy czy Holandia, podchodzi do niej liberalnie i Å‚agodniej traktuje osoby posiadajÄ…ce niewielkÄ… jej ilość na użytek wÅ‚asny.
