Naukowcy z Finlandii i Wielkiej Brytanii zbadali zwiÄ…zek miÄ™dzy siedzÄ…cym trybem życia a budowÄ… i funkcjÄ… serca na dużej grupie nastolatków. OkazaÅ‚o siÄ™, że spÄ™dzanie zbyt wielu godzin w pozycji siedzÄ…cej skutkuje powiÄ™kszeniem mięśnia sercowego i to trzy razy wiÄ™kszym niż umiarkowana lub intensywna aktywność fizyczna. NastÄ™pstwem tego w przyszÅ‚oÅ›ci mogÄ… być niewydolność serca, zawaÅ‚, udar mózgu i przedwczesna Å›mierć z przyczyn sercowo-naczyniowych. Tymczasem aż 80 proc. dzieci i mÅ‚odzieży nie poÅ›wiÄ™ca na przynajmniej umiarkowanÄ… aktywność fizycznÄ… nawet godziny dziennie.
Według Światowej Organizacji Zdrowia dzieci i młodzież w wieku od 5 do 17 lat codziennie powinny poświęcać co najmniej 60 min na umiarkowaną lub intensywną aktywność fizyczną, a co najmniej przez trzy dni w tygodniu powinny być to intensywne ćwiczenia aerobowe oraz wzmacniające mięśnie i kości.
– Åšwiatowa Organizacja Zdrowia podaÅ‚a szacunki, wedÅ‚ug których prawie 80 proc. nastolatków na Å›wiecie nie poÅ›wiÄ™ca wystarczajÄ…cej iloÅ›ci czasu dziennie na aktywność fizycznÄ…. Jest to globalna epidemia braku aktywnoÅ›ci fizycznej w populacji mÅ‚odych osób i trzeba podjąć zdecydowane dziaÅ‚ania w celu zaktywizowania nastolatków. Szybki rozwój technologiczny przyczyniÅ‚ siÄ™ do zwiÄ™kszenia czasu spÄ™dzanego przez nastolatków w pozycji siedzÄ…cej, bo przez kilka godzin dziennie korzystajÄ… z mediów spoÅ‚ecznoÅ›ciowych na telefonie, tablecie czy komputerze – mówi agencji Newseria Innowacje Andrew O. Agbaje, lekarz i epidemiolog kliniczny z Uniwersytetu Wschodniej Finlandii w Kuopio, szef zespoÅ‚u badawczego urFIT-child.
Badacze z Uniwersytetów w Bristolu, Exeter i Kuopio postanowili sprawdzić, jak czas spÄ™dzany w pozycji siedzÄ…cej i poÅ›wiÄ™cany na aktywność fizycznÄ… o różnym natężeniu wpÅ‚ywa na strukturÄ™ i funkcjÄ™ serca. ArtykuÅ‚ opublikowany w „Scandinavian Journal of Medicine & Science in Sports” opiera siÄ™ na danych Uniwersytetu Bristolskiego w Wielkiej Brytanii, zaczerpniÄ™tych z badania dzieci urodzonych w latach 90., okreÅ›lanego także jako badanie dÅ‚ugoterminowe rodziców i dzieci Avon Longitudinal Study of Parents and Children (ALSPAC). Naukowcy wykorzystali informacje dotyczÄ…ce ok. 530 nastolatków w wieku 16–17 lat.
U nastolatków przeprowadzone byÅ‚y kompleksowe badania obejmujÄ…ce pomiar tkanki tÅ‚uszczowej i mięśniowej, poziomu glukozy, lipidów, cholesterolu i markerów stanu zapalnego. Odnotowano także fakt palenia tytoniu, sytuacjÄ™ spoÅ‚eczno-ekonomicznÄ…, wystÄ™powanie chorób ukÅ‚adu sercowo-naczyniowego w rodzinie oraz wykonano badanie echokardiograficzne serca. Za pomocÄ… akcelerometra wykonano pomiary czasu spÄ™dzanego w pozycji siedzÄ…cej oraz na lekkiej, umiarkowanej i intensywnej aktywnoÅ›ci fizycznej.
– UstaliliÅ›my, że nastolatki spÄ™dzajÄ… Å›rednio 8 godz. dziennie w pozycji siedzÄ…cej, ok. 4,5 godz. dziennie poÅ›wiÄ™cajÄ… na lekkÄ… aktywność fizycznÄ… i ok. 49 min dziennie na ćwiczeniach o Å›redniej i dużej intensywnoÅ›ci. ZaobserwowaliÅ›my, że zarówno czas spÄ™dzany w pozycji siedzÄ…cej, jak i na ćwiczeniach o Å›redniej i dużej intensywnoÅ›ci byÅ‚ zwiÄ…zany ze zwiÄ™kszonÄ… masÄ… lewej komory serca. Z tym że czas spÄ™dzany w pozycji siedzÄ…cej prowadziÅ‚ do powiÄ™kszenia siÄ™ mięśnia sercowego o ok. 10 proc., zaÅ› umiarkowane i intensywne ćwiczenia fizyczne – o ok. 3 proc. Takie wyniki odnotowano u nastolatków niezależnie od tego, czy ich masa ciaÅ‚a byÅ‚a na normalnym poziomie, czy byÅ‚y to osoby z nadwagÄ… lub otyÅ‚oÅ›ciÄ… – mówi Andrew Agbaje.
Wzrost masy mięśnia sercowego u nastolatków prowadzÄ…cych siedzÄ…cy tryb życia wynosiÅ‚ ok. 3,8 g/m2, przy Å›redniej wielkoÅ›ci tego mięśnia na poziomie 36,7 g/m2. Lekarz zauważa, że jest to bardzo niepokojÄ…ce, ponieważ badania na dorosÅ‚ych wykazaÅ‚y, że zwiÄ™kszenie masy o ok. 5 g/m2 wiÄ…zaÅ‚o siÄ™ z ryzykiem zgonu lub chorób ukÅ‚adu sercowo-naczyniowego na poziomie 7–20 proc. Ważne jest wiÄ™c, aby nie doszÅ‚o do nadmiernego wzrostu wielkoÅ›ci mięśnia sercowego u nastolatków.
– Musimy uÅ›wiadomić mÅ‚odym ludziom skutki siedzÄ…cego trybu życia – zwiÄ™kszone ryzyko otyÅ‚oÅ›ci, nadciÅ›nienia, insulinoopornoÅ›ci i nieprawidÅ‚owego poziomu cholesterolu. Nastolatki powinny mieć dostÄ™p do tych informacji, abyÅ›my mogli zachÄ™cać i motywować ich do ćwiczeÅ„. Najnowszy raport WHO dotyczÄ…cy aktywnoÅ›ci fizycznej prognozuje, że do roku 2030 może nastÄ…pić wzrost liczby przypadków chorób niezakaźnych zwiÄ…zanych z brakiem aktywnoÅ›ci fizycznej, z czego 2,15 mln nowych przypadków chorób niezakaźnych zwiÄ…zanych z nadciÅ›nieniem wynikajÄ…cym z siedzÄ…cego trybu życia – mówi szef zespoÅ‚u badawczego urFIT-child.
Badacz podkreÅ›la, że aktywność fizyczna wiąże siÄ™ z wieloma istotnymi korzyÅ›ciami dla mÅ‚odzieży. To m.in.: poprawa metabolizmu, zmniejszenie ryzyka otyÅ‚oÅ›ci, lepsze funkcjonowanie mózgu i wzmocnienie koÅ›ci. Należy jednak dokÅ‚adnie okreÅ›lić, jaki rodzaj aktywnoÅ›ci poprawia zdrowie ukÅ‚adu sercowo-naczyniowego, ponieważ mechanizm ćwiczeÅ„ przyspieszajÄ…cych metabolizm różni siÄ™ od tego, który prowadzi do poprawy zdrowia ukÅ‚adu krążenia i obniżenia ciÅ›nienia krwi. Kolejnym istotnym wnioskiem jest to, że lekkie ćwiczenia fizyczne nie prowadziÅ‚y do zwiÄ™kszenia masy serca, ale wrÄ™cz poprawiaÅ‚y jego pracÄ™. Oceny dokonano na podstawie funkcji rozkurczowej lewej komory serca.
– Intensywne ćwiczenia fizyczne nie sÄ… odpowiednim rozwiÄ…zaniem, ponieważ prowadzÄ… do powiÄ™kszenia siÄ™ mięśnia sercowego. Musimy wiÄ™c zrozumieć, że lekarstwem na skutki siedzÄ…cego trybu życia nie jest podejmowanie ćwiczeÅ„ fizycznych o Å›redniej i dużej intensywnoÅ›ci, ale lekka aktywność fizyczna, czyli np. dÅ‚ugie spacery czy pÅ‚ywanie. Nastolatki uzależnione od mediów spoÅ‚ecznoÅ›ciowych i telefonu powinny spróbować wyjść z domu na spacer, aby ograniczyć czas spÄ™dzany w pozycji siedzÄ…cej. Wyniki naszych badaÅ„ powinny spowodować zmianÄ™ zaleceÅ„ w zakresie aktywnoÅ›ci fizycznej, ponieważ nie mamy wystarczajÄ…cych dowodów, że wiÄ™cej niż 60 min ćwiczeÅ„ fizycznych o Å›redniej i dużej intensywnoÅ›ci dziennie jest rzeczywiÅ›cie korzystne dla mÅ‚odzieży. Należy wiÄ™c przenieść akcent na 3–4 godz. dziennie lekkich ćwiczeÅ„ – mówi Andrew Agbaje.
Naukowiec podkreÅ›la, że z jednej strony trzeba zachÄ™cać mÅ‚odzież do ruchu, z drugiej strony trzeba jej też umożliwiać wiÄ™kszÄ… aktywność. Dobrym sposobem mogÅ‚oby być wyposażenie szkolnych klas w ergonomiczne Å‚awki dla uczniów, które umożliwiÄ… im odbywanie niektórych lekcji w pozycji stojÄ…cej.
