Na wigilijnym stole w Polsce tradycyjnie królujÄ… dania rybne. WedÅ‚ug firmy badawczej Nielsen konsumpcja ryb w naszym kraju w miesiÄ…cach zimowych wynosi 40 proc. caÅ‚orocznej sprzedaży. Tymczasem z najnowszego raportu „SOFIA” Åšwiatowej Organizacji Å»ywnoÅ›ci wynika, że 1/3 pozyskiwanych obecnie ryb jest poÅ‚awianych powyżej limitów naukowych, co stwarza ryzyko wyginiÄ™cia niektórych gatunków. Dotyczy to również gatunków popularnych wÅ›ród polskich konsumentów. Aby cieszyć siÄ™ rybnymi daniami na wigilijnym stole w przyszÅ‚oÅ›ci, najlepiej kupować ryby pochodzÄ…ce ze zrównoważonych poÅ‚owów.
WedÅ‚ug analiz panelu badawczego „Rynek i Opinia” na polskich stoÅ‚ach w okresie Å›wiÄ…tecznym najczęściej goszczÄ… karpie (65 proc.), a z ryb dzikich Å›ledzie (55 proc.) oraz ryby biaÅ‚e, np. dorsz czy mintaj (42 proc.). WÅ›ród popularnych w Å›wiÄ™ta gatunków Polacy wymieniajÄ… także Å‚ososie, pstrÄ…gi, makrele oraz tuÅ„czyki. Niektóre z nich sÄ… zagrożone wyginiÄ™ciem, wÅ›ród nich m.in. lubiany przez Polaków Å›ledź.
MiÄ™dzynarodowa Rada BadaÅ„ Morza w poÅ‚owie br. ogÅ‚osiÅ‚a najnowsze wyniki badaÅ„ stanu zasobów podstawowych gatunków ryb eksploatowanych na BaÅ‚tyku oraz przedstawiÅ‚a zalecenia odnoÅ›nie do wielkoÅ›ci kwot poÅ‚owowych w 2022 roku. Åšledzie z centralnej części Morza BaÅ‚tyckiego (ang. Central Baltic Herring, CBH) zostaÅ‚y zweryfikowane jako odÅ‚awiane zbyt intensywnie i ze „zwiÄ™kszonym ryzykiem utraty peÅ‚nej zdolnoÅ›ci do odnawiania”. Dlatego w poÅ‚owie wrzeÅ›nia br. zawieszone zostaÅ‚y certyfikaty MSC dla wszystkich ryboÅ‚ówstw poÅ‚awiajÄ…cych Å›ledzie ze stada centralnego BaÅ‚tyku.
– Åšledź, popularny wÅ›ród polskich konsumentów, jest niestety dzisiaj zagrożony. W programie MSC mieliÅ›my do tej pory bardzo dużo certyfikowanych ryboÅ‚ówstw, niestety w zwiÄ…zku z brakiem speÅ‚nienia warunków certyfikacji poÅ‚owy Å›ledzia na PóÅ‚nocno-Wschodnim Atlantyku zostaÅ‚y zawieszone. Kiepska jest sytuacja Å›ledzia baÅ‚tyckiego, dlatego Unia Europejska obcięła kwoty poÅ‚owowe o ponad 50 proc. W tym roku nie powinniÅ›my spożywać Å›ledzia, chyba że ma on certyfikat MSC, bo mamy jeszcze certyfikowane stado na Morzu PóÅ‚nocnym – informuje Anna DÄ™bicka, dyrektor Programu MSC w Polsce i Europie Centralnej.
MSC (Marine Stewardship Council) to organizacja pozarzÄ…dowa, która realizuje wiodÄ…cy na Å›wiecie, niezależny program certyfikacji ryboÅ‚ówstw. Podmioty rybackie, które przystÄ™pujÄ… do procesu certyfikacji, poddawane sÄ… ocenie za pomocÄ… 28 wskaźników efektywnoÅ›ci zawartych w ramach trzech podstawowych zasad Standardu Zrównoważonego RyboÅ‚ówstwa MSC: wpÅ‚ywu na dzikie populacje ryb, oddziaÅ‚ywania na ekosystem morski oraz sposobu zarzÄ…dzania.
W polskich sklepach możemy jeszcze napotkać produkty Å›ledziowe z certyfikatem MSC – sÄ… to produkty ze Å›ledzi zÅ‚owionych przed zawieszeniem certyfikatów MSC lub pochodzÄ…cych z Morza PóÅ‚nocnego (stada Å›ledzi na tym akwenie sÄ… w stabilnej kondycji, a ryboÅ‚ówstwa wciąż posiadajÄ… certyfikat MSC, jednak dostarczajÄ… one zdecydowanie mniej surowca niż zawieszone ryboÅ‚ówstwa). JeÅ›li nie zostanÄ… podjÄ™te natychmiastowe dziaÅ‚ania, w kolejnych miesiÄ…cach certyfikowane Å›ledzie mogÄ… zniknąć z polskich sklepów caÅ‚kowicie, tak jak miaÅ‚o to miejsce w przypadku makreli, której obecnie nie kupimy z gwarancjÄ… pochodzenia ze zrównoważonych poÅ‚owów. Dalsze poÅ‚awianie Å›ledzi powyżej poziomów zalecanych przez naukowców może sprawić, że spotka je taki sam los jak dorsza baÅ‚tyckiego.
– Z gatunków ryb popularnych wÅ›ród polskich konsumentów nie polecamy też dorsza baÅ‚tyckiego, ponieważ poÅ‚owy tego gatunku sÄ… obecnie zawieszone ze wzglÄ™du na bardzo zÅ‚y stan stada – wyjaÅ›nia Anna DÄ™bicka.
Dorsz to kluczowy gatunek dla ekosystemu BaÅ‚tyku oraz ryboÅ‚ówstwa w tym rejonie. Zjada szproty i Å›ledzie, szproty i Å›ledzie zaÅ› żywiÄ… siÄ™ ikrÄ… dorszowÄ… i maÅ‚ymi dorszami. Przez dekady stanowiÅ‚ podstawÄ™ ryboÅ‚ówstwa w regionie. Na poczÄ…tku lat 80. polscy rybacy wyciÄ…gali w sieciach ponad 120 tys. t tej ryby rocznie. Intensywna eksploatacja spowodowaÅ‚a przeÅ‚owienie, co – w poÅ‚Ä…czeniu z pogarszajÄ…cymi siÄ™ warunkami Å›rodowiskowymi – doprowadziÅ‚o do zapaÅ›ci. DziÅ› poÅ‚owy ukierunkowane dorsza sÄ… caÅ‚kowicie wstrzymane.
– Również ze Å›ledziem baÅ‚tyckim jest obecnie problem, ponieważ jego biomasa w BaÅ‚tyku jest maÅ‚a, część poÅ‚owów zostaÅ‚a ograniczona i kwoty przyznane na kolejne lata zostaÅ‚y obniżone, żeby dać temu gatunkowi siÄ™ odrodzić. Nie powinniÅ›my również spożywać zagrożonego wÄ™gorza czy Å‚ososia baÅ‚tyckiego, który do tej pory, po wielu latach, nie może siÄ™ samodzielnie odradzać w Polsce – alarmuje dyrektor Programu MSC w Polsce i Europie Centralnej.
Obecnie w BaÅ‚tyku Å‚owi siÄ™ rocznie blisko 500 tys. t ryb. Komercyjne poÅ‚owy obejmujÄ… jedynie kilka gatunków ryb: gÅ‚ównie szproty, Å›ledzie i stornie (te trzy gatunki stanowiÄ… ponad 95 proc. wszystkich poÅ‚owów na Morzu BaÅ‚tyckim). Innymi gatunkami ryb o lokalnym znaczeniu gospodarczym sÄ… dorsz z przyÅ‚owu, gÅ‚adzica, turbot, sandacz, sielawa, sieja, Å‚osoÅ›, wÄ™gorz i troć. Na BaÅ‚tyku operuje blisko 6000 statków rybackich.
– JeÅ›li chodzi o program lokalny MSC dla Morza BaÅ‚tyckiego, to mamy nowe certyfikaty dla polskich rybaków dla poÅ‚owów wÅ‚okami szprota, jak również dla poÅ‚owów wÅ‚okami ryb pÅ‚askich dla gatunków storni, gÅ‚adzicy i turbota – tÅ‚umaczy Anna DÄ™bicka.
Pod koniec wrzeÅ›nia br. wrÄ™czyÅ‚a certyfikat MCS polskim rybakom poÅ‚awiajÄ…cym na Morzu BaÅ‚tyckim, który dotyczy ryb pÅ‚askich. OtrzymaÅ‚a go KoÅ‚obrzeska Grupa Producentów Ryb, a także Organizacja Producentów Ryb WÅ‚adysÅ‚awowo, Krajowa Izba Producentów Ryb oraz Organizacja Producentów Ryb BaÅ‚tyk.
– Otrzymanie certyfikatu MSC dla ryboÅ‚ówstwa to ogromne wyróżnienie. Dla rybaków oznacza dostÄ™p do nowych rynków, jak również uwiarygodnienie na rynkach, na których już istniejÄ…. To gwarancja, że ich poÅ‚owy nie szkodzÄ… Å›rodowisku i konsumenci mogÄ… z czystym sumieniem wybierać ich produkty, aby te ryby przetrwaÅ‚y dla nas i dla przyszÅ‚ych pokoleÅ„ – zaznacza przedstawicielka MSC w Polsce.
Jak dodaje, w Polsce wzrasta Å›wiadomość koniecznoÅ›ci zmiany nawyków zwiÄ…zanych ze spożywaniem ryb. Od siedmiu lat MSC organizuje Å›wiÄ…tecznÄ… kampaniÄ™ edukacyjnÄ…, przypominajÄ…c Polakom, jak ogromny wpÅ‚yw majÄ… nasze decyzje zakupowe na ekosystemy morskie, i zachÄ™cajÄ…c konsumentów do wyboru ryb i owoców morza z niebieskim certyfikatem MSC. Ten niebieski znak gwarantuje, że pochodzÄ… one ze stabilnych i dobrze zarzÄ…dzanych poÅ‚owów, prowadzonych zgodnie z najbardziej rygorystycznymi wymogami Å›rodowiskowymi.
– WedÅ‚ug najnowszych badaÅ„ zleconych przez organizacjÄ™ MSC ponad 50 proc. Polaków deklaruje zmianÄ™ spożywanego gatunku ryby, jeÅ›li wiedzÄ…, że ich ulubiony gatunek jest zagrożony i mogÅ‚oby go zabraknąć w przyszÅ‚oÅ›ci. Dzisiaj widzimy, że polscy konsumenci sÄ… coraz bardziej Å›wiadomi i coraz częściej siÄ™gajÄ… po ekologiczne i certyfikowane produkty – informuje Anna DÄ™bicka.
Na polskim rynku dostÄ™pnych jest blisko 400 certyfikowanych produktów, a wÅ›ród nich znajdziemy dzikiego Å‚ososia, dorsza, mirunÄ™, mintaja, morszczuka, czarniaka, tuÅ„czyka, szproty, a nawet certyfikowane małże czy krewetki. Poza produktami chÅ‚odzonymi, puszkami i sÅ‚oiczkami, możemy kupić również ryby Å›wieże i mrożone (przede wszystkim bardzo dużo ryb biaÅ‚ych), a nawet certyfikowane suplementy diety czy karmy dla zwierzÄ…t z dodatkiem ryb.
