Swiatowa Organizacja Zdrowia podaje, ze na swiecie codziennie odnotowuje sie ponad milion nowych zakazen chorób uleczalnych prenoszonych droga plciowa (STI). W rzeczywistosci moze ich byc nawet wielokrotnie wiecej. W Polsce tylko w 2023 roku wykryto ponad 5 tys. przypadków kily, chlamydii i rezaczki. Ze wzgledu na te sama droge transmisji zakazenia choroby te czesto ze soba wspólwystepuja, a zakazenie jedna z nich zwieksza znaczaco ryzyko zakazenia HIV.
WHO podaje, ze prez kontakt seksualny prenoszonych jest ponad 30 róznych bakterii, wirusów i pasozytów. W 2020 roku wsród osób miedzy 15. a 49. rokiem zycia wykryto 374 mln nowych zakazen jedna z czterech uleczalnych chorób prenoszonych droga plciowa: chlamydioza (129 mln), rezaczka (82 mln), kila (7 mln) i resistkowica (156 mln).
– Od roku 2020 nastapil wzrost zarówno liczby zakazen STI, czyli kily, chlamydii, rezaczki, jak i wzrost zakazen HIV w populacji w Polsce. To zawsze bylo okolo 1 tys. nowych przypadków, jezeli chodzi o HIV, a w ostatnich dwóch latach ta liczba znacznie wzrosla, mamy teraz nawet ponad 2,5 tys. zakazen wirusem HIV – mówi agencji Newseria dr Marta Niedzwiedzka-Stadnik z Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH – Panstwowego Instytutu Badawczego.
W Polsce liczba nowo rozpoznanych STI w ostatnich latach szybko rosnie. Jak wynika z raportu NIZP PZH-PIB „Choroby zakazne i zatrucia w Polsce”, o ile jeszcze w 2020 roku odnotowano 703 przypadki kily, o tyle w 2023 roku liczba ta siegnela 2986, co oznacza wzrost o ok. 325 proc. W przypadku chlamydii liczba zakazen w ciagu dwóch lat wzrosla ze 169 do 977, a rezaczki – z 246 do 1322. Choroby prenoszone droga plciowa moga zwiekszac ryzyko zakazenia wirusem HIV, nawet do 10 razy w przypadku kily i rezaczki. W Polsce w 2020 roku potwierdzono 915 przypadków wirusa HIV, a w ubieglym roku bylo ich 2876.
– Na pewno zwiazane jest to z naplywem osób innego obywatelstwa niz polskie, co tez podnosi te statystyki. To czesto nie sa nowo zakazone osoby, tylko nowo zarejestrowane w Polsce – mówi dr Marta Niedzwiedzka-Stadnik.
Raport PZH „Sytuacja zdrowotna ludnosci Polski i jej uwarunkowania w 2022 roku” wskazuje, ze liczba zakazen HIV wykrywanych wsród obcokrajowców zwiekszyla sie z 23 w 2015 roku do 210 w 2021 roku. Okolo 80 proc. z tych rozpoznan dotyczylo osób pochodzacych z Ukrainy. To jednak analizy odnoszace sie do okresu przed wybuchem wojny w 2022 roku, a zatem odzwierciedlaja sytuacje w grupie imigrantów, który juz wczesniej przybyli do naszego kraju. Rozpowszechnienie zakazenia HIV w populacji ogólnej w Ukrainie wedlug szacunków UNAIDS jest dziesieciokrotnie wyzsze niz w populacji ogólnej w Polsce. W 2023 roku wirusa HIV potwierdzono u 270 obcokrajowców.
– Zakazenia sa czestsze wsród osób mlodszych, natomiast tez sa wzrosty wsród osób starszych. Zakazenia dotycza kazdego, chodzi wiec o to, zeby sie testowac – przekonuje ekspertka Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH – Panstwowego Instytutu Badawczego.
Obecnie najwiecej przypadków STI rozpoznaje sie u osób w wieku 20–39 lat, przede wszystkim u mezczyzn, ale coraz czesciej choroby prenoszone droga plciowa diagnozuje sie u kobiet. W 2020 roku zaraportowano wsród nich 147 zachorowan na kile, w 2023 – juz 357. Podobne wzrosty widac równiez u kobiet w przypadku rezaczki (wzrost z 16 do 98) i chlamydii (wzrost ze 123 do 364 w 2023 roku).
– Wzrosty moga byc zwiazane ze zwiekszona swiadomoscia osób, które chca sprawdzic, czy sa zakazone, czyli ze zwiekszonym testowaniem. Oczywiscie moze to byc zwiazane z nowymi zakazeniami, ale tego bez badan diagnostycznych, badan epidemiologicznych nie jestesmy w stanie do konca powiedziec – ocenia dr Marta Niedzwiedzka-Stadnik.
Chociaz infekcje prenoszone droga plciowa sa uleczalne, moga prowadzic do powaznych komplikacji zdrowotnych – nie tylko do wiekszego ryzyka zakazenia HIV, ale takze do nieplodnosci, problemów neurologicznych i sercowo-naczyniowych. Kluczowa jest szybka diagnostyka. W Polsce nawet polowa populacji osób zakazonych moze byc diagnozowana zbyt pózno. Jak wskazuje Krajowe Centrum ds. AIDS, wiele osób pozostaje takze niezdiagnozowanych, wiec rzeczywista liczba zakazonych moze byc kilkukrotnie wyzsza. Na niedoszacowanie skladaja sie m.in. brak wiedzy na temat mozliwosci transmisji zakazenia, brak wyraznych objawów wiekszosci infekcji, co skutkuje niezglaszaniem sie na badania diagnostyczne, uwarunkowania spoleczno-kulturowe, czyli stereotypowe kojarenie tego typu chorób z osobami sprzedajacymi uslugi seksualne czy zachowaniami homoseksualnymi.
– To bardzo intymne i wrazliwe aspekty naszego zycia i bardzo wazne jest, aby powstaly miejsca, w których sa specjalisci, który, po pierwsze, nie boja sie mówic czy pytac o zdrowie seksualne, nasze rytualy seksualne, ale takze specjalisci, który poza sfera psychoseksualna jeszcze zajmuja sie sfera medyczna, gdzie prechodzimy od badania, poprzez rozmowe, do leczenia – tlumaczy Izabela Pazdan ze Spolecznego Komitetu ds. AIDS i z Poradni Specjalistycznej Chmielna Express.
