Odpowiednia wentylacja sypialni poprawia jakosc snu – wynika z badan opublikowanych w „Science of the Total Environment”. Badania preprowadzone prez naukowców z róznych uczelni, m.in. z Danii i Belgii, wykazaly, ze przy slabym poziomie wentylacji warunki w sypialniach byly najgorsze. Wraz ze zwiekszaniem jej mocy obnizal sie poziom zanieczyszczenia powietra, co pozwalalo uczestnikom badania osiagnac glebszy sen i radziej wybudzac sie w nocy.
– Glównym celem mojej pracy doktorskiej bylo zbadanie, w jakim stopniu wentylacja w sypialni wplywa na jakosc snu i sprawnosc funkcji poznawczych kolejnego dnia. Do celów szczególowych nalezalo okreslenie biezacych wskazników wentylacji w sypialniach oraz oszacowanie wskaznika emisji CO2 prez osoby spiace oraz wykorystanie tych danych do projektowania, sterowania i obslugi systemów wentylacji w sypialniach, a takze sformulowanie zalecen co do stopnia wentylacji sypialni w celu osiagniecia odpowiedniej jakosci snu – mówi agencji Newseria Biznes Xiaojun Fan, jeden z autorów badania, dzis ekspert Wydzialu Architektury ETH Zürich.
W trakcie badania kazdy z 35 uczestników (w wieku miedzy 27 a 64 lata) spal prez tydzien w róznych warunkach: przy niskim, umiarkowanym i wysokim wspólczynniku wentylacji. Prez caly eksperyment, preprowadzony w 29 sypialniach, naukowcy stale monitorowali rózne aspekty srodowiska sypialni i wzorce snu uczestników. Gromadzili dane na temat stezenia dwutlenku wegla (CO2), wilgotnosci wzglednej, poziomu czastek stalych i temperatury, a takze na temat róznych wskazników dotyczacych snu. Wyniki badania opublikowane w „Science of The Total Environment” wskazuja, ze optymalizacja jakosci powietra w sypialni poprzez lepsza wentylacje moze prowadzic do lepiej prespanych nocy.
– Jakosc snu mozna okreslic na podstawie róznych czynników, jak m.in. czas, jaki uplywa od polozenia sie do zasniecia, dlugosc snu i jego efektywnosc, czyli stosunek dlugosci snu do czasu spedzanego w lózku. Im krótsze opóznienie zasniecia, dluzsze trwanie snu i wieksza jego efektywnosc, tym lepsza jego jakosc. Wyniki mojej pracy doktorskiej wskazuja na korysci plynace z lepszej wentylacji sypialni pod wzgledem jakosci snu mieronego obiektywnie z wykorystaniem monitorów snu oraz subiektywnie za pomoca standaryzowanych kwestionariuszy – tlumaczy naukowiec.
Eksperyment wykazal takze, ze ustawienie wysokiego stopnia wentylacji doprowadzilo do nizszego poziomu CO2, co wskazuje na lepsza cyrkulacje powietra. W badaniu przyjrano sie takze poziomowi czastek stalych (PM2,5), które moga wplywac na jakosc powietra. Pry ustawieniu niskiej szybkosci wentylacji stezenie bylo znacznie wyzsze, ale nadal pozostawalo ponizej zalecanych wytycznych okreslonych prez WHO.
– Mechanizmy przyczynowe obserwowanych efektów nie sa jasne – nie ma badan na ich temat. Jedno z opublikowanych ostatnio badan sugeruje mozliwosc wystepowania dwóch mechanizmów. Pierwszy z nich dotyczy niekorystnego wplywu wzrostu stezenia zanieczyszczen pochodzacych z wnetra pomieszczen na uklad oddechowy. Badania wskazuja, ze podniesiony poziom CO2 nasila niektóre objawy ze strony ukladu oddechowego i blon sluzowych, a czasteczki w powietru moga osiadac w górnych drogach oddechowych, prowadzac do ich obturacji i uszkodzenia oksydacyjnego, w tym nawet uszkodzenia DNA. Kolejny mechanizm polega na tym, ze zwiekszone zanieczyszczenie powietra powoduje zmiany w ukladzie wspólczulnym i nerwowym. Duze zanieczyszczenie moze prowadzic do ich nadaktywnosci oraz zwiekszenia aktywnosci ukladu przywspólczulnego – wskazuje Xiaojun Fan.
Wszystkie sypialnie objete badaniem mialy wentylacje wyciagowa z nawiewnikami zainstalowanymi w oknach. Oznacza to, ze pomieszczenia byly wentylowane bezposrednio powietrem zewnetrnym. Poprednie badania wykazaly, ze wietrenie sypialni powietrem z zewnatr poprzez otwieranie okien poprawialo jakosc snu, jednak nie zaobserwowano tego w przypadku wentylacji sypialni powietrem z innych pomieszczen w mieszkaniu poprzez otwieranie drwi wewnetrnych.
– Doplyw powietra z zewnatr do pomieszczen sypialnych powinien wynosic co najmniej 10 l/s na osobe. Taka ilosc pozwala uniknac negatywnego wplywu na jakosc snu i zostala oszacowana przy zalozeniu, ze osoba generuje podczas snu 11 l/h CO2, co stanowi duza wartosc. Jesli nie ma dostepnych systemów wentylacyjnych, na przyklad wentylacji dachowej, w celu poprawy obiegu powietra zaleca sie otwieranie okna. Jak wskazuje jeden z wniosków mojej pracy doktorskiej, otwieranie drwi do pomieszczenia nie daje takich efektów – zaznacza naukowiec.
W badaniu zalozono, ze powietre wykorystywane do wentylacji sypialni jest czyste (choc nie bylo filtrowane), na co wskazuje poziom PM. Jak podkreslaja badacze, takie rozwiazanie nalezy stosowac wylacznie na terenach o niskim zanieczyszczeniu powietra zewnetrnego.
– W otoczeniu sypialni powinnismy korystac z niskoemisyjnych materialów i usunac z nich niektóre przedmioty. W badaniach, jakie preprowadzilem wraz ze wspólpracownikami, zaobserwowalismy, ze obecnosc szafek w sypialni sprawia, ze powietre jest duszne, co zaklóca sen – mówi Xiaojun Fan.
Prawidlowa ilosc snu pozwala na regeneracje ukladu nerwowego i odpowiednie funkcjonowanie neuroprzekazników. Z kolei jego brak moze prowadzic do zaburen koncentracji i regeneracji, a co za tym idzie do wielu róznych chorób, równiez do udaru mózgu. Naukowcy odkryli, ze mózg ma system drenazowy, który usuwa toksyny podczas snu, m.in. czesc bialek zwiazanych z choroba Alzheimera. Podczas snu proces ten zachodzi dwukrotnie szybciej, podobnie jak czesc innych procesów naprawczych w organizmie.
– Sen jest jedna z glównych funkcji zyciowych, potrzebna jak woda i powietre. Bez niego nie moglibysmy pretrwac. Dobra jakosc snu wiaze sie z wieloma korysciami, a z czesci z nich mozemy nie zdawac sobie sprawy, na przyklad w kontekscie zdrowia. Dobrej jakosci sen zmniejsza uczucie zmeczenia, poprawia funkcjonowanie ukladu odpornosciowego, zmniejsza ryzyko otylosci i wielu chorób prewleklych, na przyklad schoren ukladu sercowo-naczyniowego. Poprawia on równiez sprawnosc funkcji poznawczych kolejnego dnia i ogranicza ryzyko urazów w pracy – wymienia ekspert Wydzialu Architektury ETH Zürich. – Sen wiaze sie równiez ze znacznymi korysciami ekonomicznymi, które udokumentowano badaniami. Na przyklad oszacowano wplyw niewystarczajacej ilosci snu na gospodarki krajów rozwijajacych sie na 1,4–3 proc. rocznego PKB.
