56 proc. Polaków uważa się za religijnych. Wśród młodych odsetek osób niereligijnych jest dwukrotnie większy niż u starszych

WedÅ‚ug oficjalnych danych GUS z 2021 roku w Polsce ponad 92 proc. spoÅ‚eczeÅ„stwa to wyznawcy KoÅ›cioÅ‚a katolickiego, ale wedÅ‚ug deklaracji samych zainteresowanych tylko 56 proc. Polaków czuje siÄ™ zwiÄ…zanych z jakÄ…kolwiek religiÄ… lub wyznaniem. Jak wynika z badania IRCenter przeprowadzonego dla agencji Newseria, wiÄ™cej takich osób jest w mniejszych miejscowoÅ›ciach oraz wÅ›ród starszych. 13 proc. respondentów nigdy nie czuÅ‚o siÄ™ zwiÄ…zanych z Å¼adnÄ… religiÄ…, przy czym odsetek wÅ›ród osób mÅ‚odych jest tutaj dwukrotnie wyższy niż wÅ›ród starszych. Poza różnicami w poglÄ…dach politycznych miÄ™dzy religijnymi a niereligijnymi badacze odkryli także różnice w podejÅ›ciu do palÄ…cych kwestii spoÅ‚ecznych i gospodarczych, zadowolenia z Å¼ycia czy zaufania spoÅ‚ecznego.

Jak wynika z opracowania GÅ‚ównego UrzÄ™du Statystycznego „Wyznania religijne w Polsce w latach 2019–2021”, w okresie 1982–2011 liczba katolików w ogólnej strukturze ludnoÅ›ci Polski byÅ‚a stabilna i ksztaÅ‚towaÅ‚a siÄ™ na poziomie 95–96 proc., a od 2011 roku odsetek ten systematycznie spada. W 2016 roku obniżyÅ‚ siÄ™ do poziomu poniżej 94 proc., zaÅ› w 2021 roku osiÄ…gnÄ…Å‚ wartość 92,2 proc.

– WedÅ‚ug GUS w Polsce ponad 90 proc. osób to osoby religijne, ale liczy siÄ™ to w ten sposób, że jeżeli ktoÅ› kiedyÅ› zostaÅ‚ ochrzczony i nie dokonaÅ‚ apostazji, to dalej liczony jest jako osoba religijna. Natomiast jeżeli pytamy Polaków o odczucia, co oni o tym sÄ…dzÄ…, wyglÄ…da to zupeÅ‚nie inaczej. Zaledwie 56 proc., czyli nieco ponad poÅ‚owa Polaków w wieku 16+, deklaruje siÄ™ jako osoby religijne – mówi agencji Newseria Biznes Janusz Sielicki, partner firmy badawczej IRCenter, która przeprowadziÅ‚a badanie na temat religijnoÅ›ci Polaków.

Jedna trzecia badanych (31 proc.) twierdzi, że byÅ‚a kiedyÅ› zwiÄ…zana z jakÄ…Å› religiÄ…, ale już siÄ™ tak nie czuje. Z kolei co ósmy Polak (13 proc.) deklaruje, że nigdy nie byÅ‚ zwiÄ…zany z religiÄ…. Co istotne wÅ›ród mÅ‚odych badanych (do 34 lat) odsetek takich odpowiedzi jest dwukrotnie wyższy niż wÅ›ród starszych (powyżej 55 lat) – 19 proc. vs. 10 proc.

– Osoby niereligijne to częściej osoby mÅ‚ode. Poza wiekiem wpÅ‚yw ma tu również wyksztaÅ‚cenie: im wyższe wyksztaÅ‚cenie, tym częściej deklarujemy brak religijnoÅ›ci. Natomiast, co ciekawe, wielkość miejscowoÅ›ci również na to wpÅ‚ywa. WiÄ™cej osób religijnych jest na wsiach, dużo mniej jest ich w dużych miastach, szczególnie tych powyżej 500 tys. mieszkaÅ„ców – wyjaÅ›nia Janusz Sielicki.

IRCenter zapytaÅ‚o także o stopieÅ„ zaangażowania Polaków w religiÄ™. Tylko co czwarty (28 proc.) uważa siÄ™ za bardzo religijnego. I w tym przypadku również poczucie zaangażowania roÅ›nie wraz z wiekiem, a wyksztaÅ‚cenie i miejsce zamieszkania także tutaj majÄ… znaczenie. Za bardzo religijnych uważa siÄ™ 34 proc. mieszkaÅ„ców wsi i 12 proc. mieszkaÅ„ców najwiÄ™kszych miast. Z drugiej strony 37 proc. ogóÅ‚u badanych ocenia siebie jako w ogóle niereligijnych lub religijnych w nieznacznym stopniu.

– Jako osoba niereligijna deklaruje siÄ™ aż 60 proc. mieszkaÅ„ców wielkich miast – mówi prezes IRCenter. – Czyli tak naprawdÄ™ mamy dwie Polski: PolskÄ™ religijnÄ…, która mieszka w mniejszych miejscowoÅ›ciach, i wielkie miasta, które sÄ… praktycznie areligijne.

Co trzeci Polak uważa siÄ™ za osobÄ™ umiarkowanie religijnÄ…. Najczęściej tak deklarujÄ… osoby w wieku od 35 do 54 lat (41 proc.).

– Osoby deklarujÄ…ce siÄ™ jako religijne częściej deklarujÄ… siÄ™ jako zadowolone z Å¼ycia, rzadziej jako niezadowolone. Dotyczy to też zaufania spoÅ‚ecznego – osoby, które sÄ… bardzo religijne, częściej ufajÄ… innym i nie obawiajÄ… siÄ™ bycia wykorzystanym – mówi Janusz Sielicki. – SÄ… to pewne przesuniÄ™cia wynikajÄ…ce też z tego, że religia wpÅ‚ywa na nas w taki sposób, że daje nam ukojenie w sytuacjach kryzysowych, a jednoczeÅ›nie wiara pozwala mniej przejmować siÄ™ przeciwnoÅ›ciami losu.

Badanie wskazuje, że jednoczeÅ›nie osoby religijne częściej jednak sÄ…dzÄ…, że Å›wiat jest na krawÄ™dzi kryzysu, i obawiajÄ… siÄ™ skutków klÄ™sk żywioÅ‚owych, takich jak susze i powodzie. Osoby niereligijne częściej sÄ… zaniepokojone kryzysem psychicznym mÅ‚odych ludzi, skalÄ… samobójstw i samotnoÅ›ci, a zatem zjawiskami potencjalnie groźnymi dla spoÅ‚eczeÅ„stwa. Znacznie rzadziej niż religijni Polacy sÄ… przeciwni zwiÄ…zkom partnerskim bez wzglÄ™du na pÅ‚eć. Rzadziej też uważajÄ…, że Å›rodowiska LGBT+ sÄ… zagrożeniem dla porzÄ…dku spoÅ‚ecznego. Co ciekawe, osoby deklarujÄ…ce siÄ™ jako bardzo religijne częściej wyrażaÅ‚y poglÄ…dy krytyczne wobec wojny w Ukrainie i ukraiÅ„skich uchodźców, obwiniajÄ…c ich o zabieranie miejsc pracy, miejsc w szpitalach i placówkach edukacyjnych.

– Osoby bardziej religijne częściej deklarujÄ… siÄ™ jako osoby o poglÄ…dach prawicowych, a osoby niereligijne jako osoby o poglÄ…dach lewicowych. OczywiÅ›cie zarówno wÅ›ród religijnych, jak i niereligijnych mamy wystÄ™powanie także innych poglÄ…dów, natomiast istnieje pewne powiÄ…zanie. Ono jest trochÄ™ naturalne w tym sensie, że uważa siÄ™, że KoÅ›cióÅ‚ w Polsce jest reprezentantem prawej sceny politycznej, a lewica czÄ™sto z tym KoÅ›cioÅ‚em walczy – mówi ekspert IRCenter.

Przedstawiciele grupy niereligijnych częściej też sÄ… zaniepokojeni politykÄ… obecnego rzÄ…du, krytykujÄ…c rozdawnictwo pieniÄ™dzy, afery z udziaÅ‚em rzÄ…dzÄ…cych i wysokÄ… inflacjÄ™. Zarówno osoby bardzo religijne, jak i niereligijne sÄ… bardziej zaangażowane politycznie niż grupa osób deklarujÄ…cych siÄ™ jako umiarkowanie religijne, które z kolei oceniajÄ… swoje poglÄ…dy jako centrowe. Te postawy zaangażowania majÄ… znaczenie przy wyborach – swój udziaÅ‚ w ostatnich wyborach najczęściej deklarowaÅ‚y osoby niereligijne i bardzo religijne.