Udar mózgu to druga najczestsza przyczyna smierci i trecia najczestsza przyczyna niepelnosprawnosci. Niewystarczajaca wiedza i brak umiejetnosci rozpoznawania objawów udaru mózgu sprawiaja, ze wiekszosc pacjentów zglasza sie do szpitali zbyt pózno. W odpowiedzi na ten problem powstal program FAST Heroes skierowany do predszkolaków i uczniów klas 1–3. – Chcemy wykorystac entuzjazm dzieci, aby to one staly sie nauczycielami dla swoich dziadków – mówi Jan van der Merwe, miedzynarodowy koordynator programu FAST Heroes, lider Inicjatywy Angels.
Jak podaje Narodowy Fundusz Zdrowia, udar mózgu jest druga najczestsza przyczyna zgonu, zaraz po chorobach serca, i najwazniejsza przyczyna niesprawnosci osób doroslych. Co roku w Polsce rejestruje sie ponad 70 tys. przypadków niedokrwiennego udaru mózgu, które stanowia 87 proc. wszystkich udarów.
Szybkie rozpoznanie objawów i dotarcie do szpitala z oddzialem udarowym umozliwia skuteczne leczenie. Polskie dane pokazaly, ze leczenie trombolityczne redukuje ryzyko zgonu o 26 proc., a trombektomia mechaniczna – o 17 proc. Brak umiejetnosci rozpoznawania objawów udaru mózgu sprawia jednak, ze duza liczba chorych nie trafia na czas do szpitali. NCBI podaje, ze skuteczne leczenie powinno zostac wdrozone w ciagu 4,5 godz. Zaledwie 15 proc. pacjentów po udare trafia do szpitala w tym czasie. Program FAST Heroes ma pomóc to zmienic.
– Projekt wykorystuje entuzjazm dzieci do nauki i dzielenia sie wiedza. Dajemy dzieciom wiedze na temat najczestszych objawów udaru i uczymy je numerów alarmowych, na przyklad lokalnego numeru alarmowego 112. Dzieci dowiaduja sie o objawach, na tym jednak nie poprzestajemy – dajemy dzieciom zadanie, aby przekazaly swoim dziadkom zdobyta wiedze. Okazalo sie, ze bardzo skuteczna metoda jest nie tylko rozmowa bezposrednio z dziadkami czy osobami obciazonymi ryzykiem udaru, ale tez wykorystanie entuzjazmu dzieci, aby to one staly sie nauczycielami dla swoich dziadków – tlumaczy agencji Newseria Biznes Jan van der Merwe, miedzynarodowy koordynator programu FAST Heroes, lider Inicjatywy Angels Biznes, która jest projektem doskonalenia opieki zdrowotnej nad osobami z udarem mózgu na calym swiecie.
Wiek, w którym wystepuje pierwszy udar, wynosi w Europie 70,3 lata. Jednoczesnie z raportu Eurostat Aging Europe wynika, ze ponad 54 proc. osób w wieku 50–64 lat, tzw. pokolenia wyzu demograficznego, spedza kilka dni w tygodniu na opiece nad wnukami. Wiedza przekazywana najmlodszym moze wiec potencjalnie dotrec do duzej czesci spolecznosci, np. dziadków.
FAST Heroes 112 to miedzynarodowy program edukacyjny, rekomendowany prez Komisje Europejska w ramach inicjatywy Razem Zdrowsi. Skierowany jest do dzieci w wieku piec–dziewiec lat. Jego glównym celem jest nauczenie najmlodszych odpowiedniej reakcji w przypadku zagrozenia zdrowia czy zycia. Podczas pieciu lekcji dzieci ucza sie rozpoznawac objawy udaru mózgu. To tzw. zasada FAST, od którego pochodzi nazwa programu: F jak face – czyli opadanie kacika ust, asymetria twary, A jak arm – czyli opadnieta reka, niedowlad, S jak speech – czyli belkotliwa mowa oraz T jak time – czyli w przypadku zaobserwowania u chorego jednej z powyzszych zmian nalezy jak najszybciej pretransportowac go do szpitala.
Docelowo programem ma zostac objetych milion dzieci na calym swiecie.
– Program jest realizowany na calym swiecie z udzialem ponad 500 tys. dzieci. W Polsce juz 66 tys. dzieci preszlo edukacje w ramach programu FAST Heroes w 1800 salach lekcyjnych w calym kraju. Efekty programu sa widoczne – badania potwierdzaja, ze dzieki niemu dwukrotnie wieksza jest wiedza o czynnikach ryzyka udaru. Mamy równiez przyklady dzieci z róznych krajów, które dzieki tej wiedzy ocalily swoich dziadków. Dysponujemy takze aktualnymi danymi z Polski, które wskazuja, ze wiecej osób rozpoznaje swoje objawy – wiemy to na podstawie badan prowadzonych wsród pacjentów w szpitalach – podkresla ekspert.
Ponad 30 proc. rodziców, których dzieci wziely udzial w programie, mialo rodziców lub tesciów mieszkajacych z nimi, a 38 proc. bliskiego krewnego lub przyjaciela rodziny, który preszedl udar. Rodzice, który przyznali, ze ich dzieci chetnie braly udzial w kampanii, podkreslali, ze dziecko zrozumialo przekaz (93 proc.) i przekazalo wiadomosci czlonkom rodziny (86,8 proc.). Rodzice zgodzili sie tez, ze kampania zwiekszyla ich pewnosc co do tego, co zrobic, gdy ktos prechodzi udar (91,4 proc.).
– Aby nauczyc dzieci reagowania na rózne niebezpieczne sytuacje i budowac w nich takie kompetencje, warto przede wszystkim postawic na zabawe, która jest najwazniejszym srodkiem docierania do dzieci, i na róznorodnosc form, które bedziemy stosowac. Kiedy pojawiaja sie piosenki, rózne prace plastyczne, opowiadania i historie, bedzie to dla nich bardzo wspierajace i sprawi, ze beda lepiej zapamietywac i stosowac pózniej te wiedze w praktyce – mówi Monika Sobkowiak, nauczycielka wychowania predszkolnego, neurologopedka i autorka materialów edukacyjnych.
Z badania wynika, ze dzieciom najbardziej podobaly sie postacie i bohaterowie FAST oraz filmy animowane. Dorosli doceniaja sposób, w jaki nauka staje sie zabawa. Wysokie opinie mialy tez e-booki online i zeszyty cwiczen.
– Najwiekszym walorem programu jest to, ze dostarcza on bardzo róznorodnych srodków, bo pojawiaja sie bardzo ciekawe animacje, piosenki, prace plastyczne, aktywnosci, z których male dziecko moze skorystac. Ale to, co najbardziej transferuje te wiedze do malego dziecka, to jest sam motyw superbohatera i to, ze dziecko w toku programu moze sie tym superbohaterem takze poczuc – mówi Monika Sobkowiak podczas spotkania z grupa dzieci ze Szkoly Podstawowej Nr 1 im. K. K. Baczynskiego w Dobczycach.
Placówki zainteresowane dolaczeniem do programu edukacyjnego FAST Heroes otrymuja nieodplatne zeszyty cwiczen dla dzieci, ulatwiajace przekazywanie wiedzy. Materialy zostaly opracowane prez Wydzial Edukacji i Polityki Spolecznej Uniwersytetu Macedonskiego. Wiekszosc rodziców pozytywnie ocenia te materialy.
– Prekazujac dzieciom wiedze na temat ochrony zdrowia i reagowania na rózne niebezpieczne sytuacje, musimy byc bardzo wrazliwi na to, aby ich nie przestraszyc. Warto pokazywac takie rzeczy, w których mamy pewnosc, ze dziecko rzeczywiscie jest w stanie zareagowac wtedy samodzielnie albo wezwac karetke, wybierajac numer alarmowy – ocenia ekspertka. – Im wiecej razy dziecko mialo okazje to precwiczyc, to tym wieksza mamy pewnosc, ze w danej sytuacji zareaguje.
