Stan psychiczny dzieci i mlodziezy w Polsce sie pogarsza. – W polskich szkolach brakuje psychologów, czesto tez wrazliwosci i wsparcia. A jesli dziecko nie bedzie miec go w domu, to tym bardziej powinno miec je w szkole – mówi Barbara Nowacka, ministra edukacji. – Statystyki pokazuja, ze w Polsce na depresje cierpi 2 proc. dzieci w wieku 6–12 lat i az 20 proc. w grupie mlodzienczej – mówi Kataryna Dubno, czlonkini zaradu Fundacji Adamed. Na te niepokojace dane w ostatnich latach wplynely m.in. izolacja spowodowana pandemia, sytuacja geopolityczna zaburajaca poczucie bezpieczenstwa. To dodatkowo naklada sie na sytuacje kryzysowe w domu czy szkole. Fundacja Adamed nawiazala wspólprace z ekspertami serwisu Zycie warte jest rozmowy, a efektem tego partnerstwa program Wspierajaca Szkola, którego celem jest profilaktyka zachowan samobójczych.
Wyniki badan pokazuja, ze stan zdrowia psychicznego dzieci i mlodziezy w Polsce stanowi powazny problem, a liczba zaburen psychicznych – takich jak depresja, leki, zaburenia odzywiania czy samookaleczenia wsród uczniów – sukcesywnie wzrasta, do czego przyczynia sie m.in. presja spoleczna i edukacyjna, cyberpremoc czy warunki spoleczno-ekonomiczne.
– Stan psychiczny polskiej mlodziezy jest bardzo zly. Liczba samobójstw przytlacza i preraza, a depresja wsród mlodych osób jest realnym problemem i wyzwaniem równiez dla Ministerstwa Edukacji Narodowej i dla Ministerstwa Zdrowia. Wspólnie podejmujemy dzialania, które choc troche pomoga mlodziezy. Pierwsza recz, która juz sie wydaryla, to finansowanie telefonu zaufania dla dzieci i mlodziezy 116 111 z budzetu panstwa. W MEN powstal tez urad pelnomocnika ds. zdrowia psychicznego uczniów i uczennic, pelni te funkcje pani wiceministra Paulina Piechna-Wieckiewicz, a 28 lutego br. jest organizowana prez ministerstwo duza konferencja dotyczaca zdrowia psychicznego. Wspólnie z resortem zdrowia mamy tez w planach realne dzialania, które dotyczace tego, aby zdrowie psychiczne dzieci i mlodziezy bylo elementem edukacji, równiez tej szkolnej – zapowiada Barbara Nowacka, ministra edukacji narodowej.
Jak wynika z raportu serwisu Zycie warte jest rozmowy „Zachowania samobójcze wsród dzieci i mlodziezy. Raport za lata 2012–2021”, w ciagu roku (2021 vs. 2020) nastapil wzrost o 77 proc. zachowan samobójczych oraz o 19 proc. smierci samobójczych. W 2020 roku bylo ich ok. 800, rok pózniej – ok. 1400. Nastepne dwa lata przyniosly kolejne wzrosty – zarówno w 2022, jak i w 2023 roku prób samobójczych wsród najmlodszych bylo ponad 2 tys. Jak wskazuja eksperci, w kazdej 28-osobowej klasie srednio dwóch uczniów podjelo taka próbe.
– Powszechnie wiadomo, ze stan psychiczny dzieci i mlodziezy w Polsce sie pogarsza. Statystyki pokazuja, ze w Polsce na depresje cierpi 2 proc. dzieci w wieku 6–12 lat i az 20 proc. w grupie mlodzienczej. To wlasnie ta grupa byla najbardziej narazona na izolacje zwiazana z pandemia. Obecna sytuacja geopolityczna tez nie sprzyja poczuciu bezpieczenstwa, a równolegla rzeczywistosc wirtualnego swiata mediów spolecznosciowych, kryzysy w rodzinie czy stan zdrowia poteguja fakt, ze mlodziez coraz gorej sobie radzi w codziennym zyciu – mówi agencji Newseria Biznes Kataryna Dubno, czlonkini zaradu Fundacji Adamed.
Problem w tym, ze nie bardzo wiedza, jak sobie radzic z problemami i gdzie szukac pomocy. Inna sprawa, ze ta pomoc równiez nie jest dla nich powszechnie dostepna. Jak wynika z badania Adamed, preprowadzonego na Panelu Ariadna w sierpniu 2023 roku, 20 proc. badanych rodziców nie wie, czy w szkole icj dziecka jest dostepny psycholog szkolny. 69 proc. uwaza, ze szkoly w Polsce nie sa odpowiednio przygotowane, by pomagac uczniom z problemami psychologicznymi. We wspomnianym badaniu 86 proc. respondentów stwierdzilo, ze konieczne jest wieksze wsparcie dla szkól i rodziców w zakresie pomocy psychologicznej dla dzieci i mlodziezy.
– W polskich szkolach brakuje psychologów, czesto brakuje tez wrazliwosci i wsparcia. A jesli dziecko nie bedzie miec go w domu, to tym bardziej powinno miec to wsparcie w szkole. Dlatego wszystkie programy i akcje, prowadzone ostatnimi czasy w szkolach prez organizacje pozaradowe, instytucje i firmy, maja duza wartosc. Natomiast to jest obowiazek panstwa, zeby zadbac o zdrowie psychiczne dzieci i mlodziezy. Nie wystarczy zadekretowac psychologa w szkole, treba jeszcze zapewnic, zeby on byl. I nad tym juz pracujemy – podkresla Barbara Nowacka.
W odpowiedzi na wyzwania zwiazane z pogarszajacym sie stanem psychicznym uczniów Fundacja Adamed nawiazala w ubieglym roku wspólprace z ekspertami z dziedziny zdrowia psychicznego dzialajacymi w ramach serwisu Zycie warte jest rozmowy. Efektem tego partnerstwa jest pilotazowy program Wspierajaca Szkola – prowadzony pod patronatem Polskiego Towarystwa Psychiatrycznego i Polskiego Towarystwa Suicydologicznego. Jest skierowany do uczniów, rodziców oraz nauczycieli szkól podstawowych i ponadpodstawowych. To pierwszy taki kompleksowy projekt w Polsce.
– Jego celem jest profilaktyka zachowan samobójczych oraz zadbanie o dobrostan psychiczny dzieci i mlodziezy w kryzysie. Natomiast w tym celu konieczna jest tez edukacja nauczycieli i rodziców, aby wiedzieli, w jaki sposób wspierac te mlode osoby, które miera sie z tego typu problemami – mówi Kataryna Dubno.
W pilotazowej odslonie programu Wspierajaca Szkola wzielo udzial piec szkól podstawowych z Warszawy i Pabianic, w tym ponad 170 predstawicieli kadry pedagogicznej i 150 rodziców, który uczestniczyli lacznie w ponad 80 godz. szkolen. Oprócz kursów preprowadzonych prez ekspertów w dziedzinie suicydologii placówki dostaly tez profesjonalne wsparcie w stworeniu procedury kryzysowej i powolaniu zespolu kryzysowego w szkole.
– Procedura kryzysowa w szkole jest czyms ogromnie waznym, poniewaz – kiedy juz dochodzi do kryzysu, do tragedii – kazdy z nas powinien wiedziec, jak prawidlowo zareagowac. Musimy miec swiadomosc, co robic, zeby dac mlodym ludziom poczucie, ze jest obok nich odpowiedzialny dorosly, który wie, jak postapic w tego typu sytuacjach. Niestety w szkolach bywa z tym róznie: w niektórych placówkach te procedury sa opracowane, w czesci nie ma ich zupelnie, a w jeszcze innych wymagaja poprawy lub usprawnienia. Dlatego w ramach programu Wspierajaca Szkola pomagamy takie procedury przygotowac – mówi dr n. hum. Halszka Witkowska z serwisu pomocowego Zycie warte jest rozmowy, ekspertka Biura ds. Zapobiegania Zachowaniom Samobójczym w Instytucie Psychiatrii i Neurologii w Warszawie. – Poza tym ze wszystkimi placówkami, które uczestnicza w programie Wspierajaca Szkola, pozostajemy w stalym kontakcie i jestesmy do ich dyspozycji. W kazdej chwili, juz po zakonczeniu udzialu w projekcie, szkola moze nawiazywac kontakt z serwisem Zycie warte jest rozmowy i korystac z bezplatnych konsultacji.
Wyniki pilotazu pokazaly, jak ogromne jest zapotrzebowanie na tego typu wsparcie dla szkól, i to sklonilo jego inicjatorów – Fundacje Adamed oraz serwis Zycie warte jest rozmowy – do kontynuowania programu. Obecnie trwaja zapisy do nowej edycji programu Wspierajaca Szkola, która w 20 wybranych placówkach ruszy na prelomie marca i kwietnia br. i potrwa do konca tego roku. W nowej odslonie rodzice oraz kadra pedagogiczna wezma udzial m.in. w interaktywnych szkoleniach i cwiczeniach oraz zyskaja dostep do dedykowanych tresci edukacyjnych.
Placówki, które skorystaly z pelnego pakietu oferowanego w ramach pilotazu programu, otrymaly certyfikat Wspierajaca Szkola. 19 lutego br., w obecnosci predstawicieli Ministerstwa Edukacji Narodowej, w tym minister Barbary Nowackiej, prezydenta Pabianic, predstawicieli Sejmu i Senatu RP oraz czlonków Fundacji Adamed i serwisu Zycie warte jest rozmowy, certyfikat odebrali dyrektory szkól w Pabianicach: Szkoly Podstawowej nr 16 z Oddzialami Integracyjnymi im. Tadeusza Kosciuszki, II Liceum Ogólnoksztalcacego im. Królowej Jadwigi oraz Zespolu Szkól nr 2 im. prof. Janusza Groszkowskiego. Certyfikat Wspierajaca Szkola otrymala równiez Spoleczna Szkola Podstawowa nr 26 STO im. prof. Jigoro Kano w Warszawie.
