Biżuteria

Diament, brylant, gdzie jest r?znica?

Diament, brylant, gdzie jest r?znica?

autorem artykulu jest Oscar Klus


Brylanty



898969_three_diamondsKamienie szlachetne fascynuja ludzi od zarania, takze dlatego, ze nobilituja, dodaja uroku i?? wladzy.

Wszak wszystkie korony kr?lewskie byly i sa wysadzane drogimi klejnotami. W gronie wyjatkowych i rzadkich mineral?w, kt?re stanowia przedmiot pozadania, znajduja sie diamenty.



Nieprzypadkowo Grecy nazwali diament niepokonanym, niezniszczalnym.

Jest najtwardszym mineralem wystepujacym w przyrodzie (twardosc 10 w skali Moksa, w kt?rej 1 jest wartoscia najnizsza , a 10 najwyzsza, oraz 8000 w skali Vickera (od 20 do 8000). Stara legenda hinduska m?wi, ze diament powstaje z pieciu element?w: wody, ziemi, nieba, powietrza i energii, i stad jego moc oraz niezwykle wlasciwosci. Ten najcenniejszy “twardziel” ma jednak powazna slabosc. Jest bardzo kruchy – rozpryskuje sie pod wplywem uderzenia, ale dzieki temu jubilerzy otrzymuja surowiec do wytwarzania niezwyklej bizuterii. Jednak cechy kamieni jubilerskich ma zaledwie 10-20 procent wydobywanych diament?w.



Narodziny z wegla.



959820_blingDiament stanowi krystaliczna postac wegla i zbudowany jest z wielu krysztal?w, kt?re zawieraja sladowe ilosci azotu, boru, glinu, chromu, magnezu, krzemu czy dwutlenku wegla oraz wrostki granatu, piropu, oliwinu, grafitu, ilmenitu i innych mineral?w. Kr?l posr?d mineral?w jest zwykle bezbarwny, ale bywa tez niebieski, zielonkawy, z?ltawy, czerwony, brazowy, szary badz czarny. Z reguly jest przezroczysty, ale moze tez byc nieprzezroczysty. Zachwycamy sie jego blaskiem, czyli diamentowym polyskiem, wywolanym wysokim wsp?lczynnikiem zalamania swiatla.

Diamenty wykorzystywane przez jubiler?w sa pojedynczymi, dobrze wyksztalconymi krysztalami, najlepiej jesli nie posiadaja wrostk?w i innych defekt?w. Pozostale sa diamentami przemyslowymi, a ze wzgledu na cechy zewnetrzne wyr?znia sie kilka ich typ?w:

bort – odmiana mikrokrystaliczna (ze zl?z afrykanskich), wystepuje w postaci nieregularnych, najczesciej nieprzezroczystych zrost?w ziarnistych; to takze “bekarty”, czyli diamenty z defektami;

ballas – kuliste formy, z reguly drobne, maksymalnie wielkosci grochu, z promieniscie ulozonych mikrokrysztal?w w kolorze od metnobialego do stalowoszarego;

karbonado (czarny diament) – wystepuje w postaci drobnoziarnistych, porowatych skupien czarnych, ciemnozielonych lub szarych krysztal?w;

kongo – drobnoziarniste kruszywo diamentowe pochodzace z obecnego Zairu;

lonssdaleit – charakteryzuje go duza gestosc atomowa, wystepuje w?? meteorytach.



Od Indii po Australie.



Swiatowe zasoby zl?z diament?w siegaja ok. 400 ton. Do poczatku XVIII wieku jedynym zr?dlem i dostawca diament?w byly Indie, jesli nie liczyc malej wyspy Borneo. Wydobywano tam diamenty o najlepszej czystosci, polysku i przezroczystosci. Wbrew potocznemu przekonaniu, ze to RPA jest diamentowym zaglebiem, najwiecej diament?w wydobywa sie – wedlug danych na koniec 2006 roku – w Rosji, Botswanie i Australii (RPA jest na czwartym miejscu). Jednak najwieksze i najbardziej znane diamenty, bedace ozdoba kolekcji dwor?w kr?lewskich, pochodza ze zloza Wielka Dziura (Big Hole) w poblizu farmy De Beers w Republice Poludniowej Afryki. Nazwano je Kimberley na czesc ?wczesnego brytyjskiego ministra kolonii. Na czym polegala wyjatkowosc diamentonosnego zloza? Mialo ono ksztalt komina o wysokosci co najmniej 1,2 km (do tego poziomu eksploatowano skaly), w kt?rym najblizej powierzchni ziemi zalegala ziemia z?lta, nizej niebieska, a dopiero pod nimi znajdowala sie skala zblizona do skal w kominach wulkanicznych, kt?ra nazwano kimberlitem. Geolodzy uwazaja, ze chociaz diamenty znajdowano w kimberlitach, powstawaly nie tam, lecz na glebokosci 100-200 km (!) i wraz z fragmentami skaly, w kt?rej ulegaly krystalizacji, byly wynoszone do g?rnych warstw skorupy ziemskiej. Wiek najstarszych diament?w, pochodzacych z Australii, szacuje sie na 3 do 4,25 mld lat.

Diamenty moga tez?? spadac z nieba, gdyz powstaja niekiedy w wyniku dzialania czynnik?w pozaziemskich w meteorytach czy w kraterach meteorytowych, zwanych astroblemami.

W Europie moda na diamenty nastala w XII wieku podczas wojen krzyzowych. Jednak do XVI wieku ceniono bardziej krysztaly g?rskie, rubiny czy szmaragdy. Wyjatkowa uroda diament?w i efekty zwiazane z zalamywaniem swiatla spowodowaly, ze diamentowe ozdoby chcialo nosic coraz wiecej pieknych dam.



Cztery C.



Odbicie i zalamanie swiatla w krysztale kamienia szlachetnego nazywa sie jego “ogniem” lub”skra i ogniem”. Sa one szczeg?lnie silne w diamencie, gdyz oszlifowany i wypolerowany kamien dziala jak pryzmat, w kt?rym dochodzi do rozszczepienia wpadajacego swiatla na fale o r?znej dlugosci. Dzieki temu w pelni uzyskuje sie kolor, “ogien” i polysk.

Wycene kazdego diamentu sporzadza sie biorac pod uwage cztery podstawowe kryteria (w literaturze anglojezycznej znane jako 4 C): carat (masa; waga), clarity (czystosc; “woda”), colour (barwa; kolor) i cut (rodzaj szlifu kamienia). Masa

Jednostka miary wielkosci diament?w i innych kamieni szlachetnych jest karat jubilerski, oznaczany w jezyku polskim skr?tem kr, po angielsku ct. Od poczatku XX wieku mase kamieni szlachetnych, takze diament?w, okresla sie w karacie metrycznym r?wnym 0,2 g, a mase diament?w przemyslowych – w gramach. Oszlifowane diamenty nazywamy potocznie, i niekiedy w handlu, brylantami, lecz prawidlowo okreslenie to odnosi sie wylacznie do diamentu okraglego o pelnym szlifie brylantowym.

Najwiekszym i najslynniejszym diamentem jest znaleziony w RPA Cullinan I, kt?ry wazyl 621 gram?w, czyli 3106 karat?w, i przypuszcza sie, ze byl czescia co najmniej dwukrotnie wiekszego mineralu. Jak podaje Polskie Towarzystwo Geologiczne, wykonano z niego 105 brylant?w (tracac az 65 proc. masy kamienia), w tym “Gwiazde Afryki” o masie 530,20 karata. Ten najwiekszy brylant swiata ma ksztalt gruszki i zdobi brytyjskie berlo kr?lewskie, moze byc odczepiany i noszony jako brosza. Wszystkie brylanty bedace elementami Cullinana I sa wlasnoscia brytyjskiej rodziny kr?lewskiej. W skarbcu Korony Brytyjskiej znajduje sie tez Koh-i noor, pochodzacy z Indii, o masie 181,1 karata, kt?ry kr?lowa Wiktoria otrzymala w prezencie w 1850 roku.

Inne znane kamienie to: Excelsior, o odcieniu niebieskawym i masie 995, 2 karata, znaleziony w RPA, kt?ry zostal podzielony na 11 czesci i oszlifowany; Prezydent – 726,6 karata (z Brazylii), podzielony na 29 brylant?w; Jonker – 726 karat?w, podzielony na 15 czesci, uchodzacy za najczystszy ze znanych wielkich diament?w. W Polsce dwa najcenniejsze diamenty to: Wielki Czarny Diament w zlotej puszcze sw. Stanislawa (z 1504 roku), przechowywany w skarbcu katedry na Wawelu (brak danych o jego wielkosci) oraz bezbarwny diament o masie 10 karat?w, oprawiony w koronie monstrancji Jana Kazimierza (z 1672 roku), bedacy ozdoba skarbca klasztoru ojc?w Paulin?w na Jasnej G?rze.

Jak sie ma liczba karat?w do srednicy diament?w? Dla przykladu : 0,25 karatowy brylant ma srednice 4,1 mm, 2-karatowy – 8,2 mm.



Czystosc.



Diamenty naturalne zawieraja zwykle zanieczyszczenia. Czyste diamenty wystepuja w przyrodzie niezwykle rzadko. O nieskazitelnym, czystym diamencie m?wimy wtedy, kiedy nie ma znamion zewnetrznych i wewnetrznych (np. wrostk?w, czyli inkluzji i innych defekt?w).

Czystosc kamieni oznacza sie wg skali IDC lub GIA od P3 (I3) do IF (FL), gdzie:

P1-P2-P3 (Piqu?) lub I1-I2-I3 (imperfecta, eye visible inclusions) oznacza odpowiednio wyrazne wrostki, male wrostki i duze wrostki; P3(I3) w tej skali to najgorsza czystosc

SI1/SI2 (small inclusions) – male wrostki, widoczne podczas ogledzin lupa 10x (x10);

VS1/VS2 (very small inclusions) – bardzo male wrostki i bledy zewnetrzne;

VVS1/VVS2 (very, very small inclusions) – bardzo, bardzo male wrostki;

IF (internally flawless) – czyste wewnetrznie pod lupa (x10), bez wrostk?w i defekt?w.

Obecnie najwazniejszym narzedziem do oceny czystosci diament?w sa specjalne mikroskopy elektronowe przeznaczone do ogladania mineral?w, zwane mikroskopami gemologicznymi (gemologia – nauka o mineralach).

Najwazniejszym czynnikiem decydujacym o wartosci diamentu jest jednak masa. Oszlifowany diament o czystosci SI1 i wadze 4 karat?w moze miec wieksza wartosc niz diament o tej samej czystosci lub lepszej, np. VVS2, lecz wadze jedynie 1,6 karata. Barwa

Wbrew potocznemu mniemaniu, ze diamenty sa bezbarwne, wystepuja one w prawie wszystkich mozliwych kolorach i odcieniach. R?znice kolorystyczne powoduja gl?wnie domieszki azotu. Ze wzgledu na zawartosc azotu dzielimy diamenty na dwa typy:

Typ I – z duza zawartoscia azotu (od 25 do 3000 ppm),

Typ II – pozbawione azotu i nie absorbujace promieniowania podczerwonego i nadfioletowego (ponizej 230 nm).

Niekiedy jako typ III klasyfikuje sie diamenty pochodzenia kosmicznego.

Diamenty wykorzystywane przez jubiler?w maja odcienie od bezbarwnego (nazywanego najczystsza biela) do z?ltego (stonowana biel). Na swiecie eksperci posluguja sie kilkoma miedzynarodowymi skalami odcieni diament?w, najczesciej ocenia sie je wg tzw. szeregu z?ltosci, czyli skali GIA (opracowanej przez Amerykanski Instytut Gemologiczny), kt?ry oznacza sie duzymi literami alfabetu lacinskiego od D do Z. Im diament jest bielszy, tym jego oznaczenie jest blizsze poczatkowi alfabetu:

D, E, F – najczystsza biel (colourless), czyli bezbarwne, oczywiscie najlepszy jest diament koloru D;

G, H, I, J – bliskie najczystszej bieli (near colourless), prawie bezbarwne;

K,L,M – slaboz?lte (faint yellow);

N, O, P, Q, R – bardzo jasnoz?lte (very light yellow);

S, T, U, V, W, X,Y,Z – jasnoz?lte (light yellow).

Barwe diamentu okresla doswiadczony ekspert za pomoca kamieni por?wnawczych oraz lamp imitujacych srednie swiatlo dzienne, tzw. swiatlo nieba p?lnocnego (odnosnikiem jest tu swiatlo dzienne z lipca w Paryzu, o godzinie 13.00). Badanie kamienia przeprowadza sie umieszczajac go pod lupa na tle podstawki – wzorca bieli i por?wnujac z kamieniami por?wnawczymi.



Szlif.



Po wydobyciu wiele kamieni szlachetnych wyglada nieciekawie. By powstal piekny, polyskujacy kamien, rozswietlony blaskiem, trzeba go oszlifowac i wypolerowac, eliminujac te ze skazami (duzymi wrostkami, z reguly widocznymi dopiero pod lupa). Poczatkowo kamienie przycinano do prostych krysztal?w, stosujac szlif plaski lub kaboszonowy, a p?zniej brylantowy, kt?ry maksymalnie wydobywa jego “ogien”. W XX wieku opracowano kilkanascie rodzaj?w szlif?w brylantowych. Do najpopularniejszych naleza: szmaragdowy, owalny, serce, markiza, gruszka, okragly, kwadratowy, ksieznej. 100-procentowa brylancje, czyli efekty swietlne, pozwala uzyskac jedynie szlif Eulitz.

Brylanty sa w cenie nie tylko u kolekcjoner?w – jako lokata kapitalu, czy niezwyklej urody bizuteria. Sami chyba nie zdajemy sobie sprawy, jak czesto wkraczaja one do jezyka codziennego; w przenosni, dla okreslenia osoby bez skazy lub rzeczy duzej wartosci, skarbu m?wimy przeciez “Brylant nie kobieta!” “Dziewczyna jak brylant!”, “Taki pracownik to brylant!”, a jedno z naszych powiedzen dowodzi, ze “Krople rosy lsnia brylantowo”. Marilyn Monroe natomiast powtarzala przewrotnie: “Diamenty sa najlepszymi przyjaci?lkami dziewczyny”. No i jeszcze obchodzimy brylantowe gody, czyli 60. badz 75. rocznice slubu.






Diamonds Love Forever


Artykul pochodzi z serwisu www.Artelis.pl

Similar Posts