Mimo rozwoju nowych technologii potrzeby dzieci na przestreni stuleci niewiele sie zmienily. Wciaz potrzebuja one przede wszystkim obecnosci zaufanych doroslych, który pomagaja im wzmacniac kompetencje spoleczne. Te kompetencje sa niezbedne, by poradzic sobie z wyzwaniami, jakie wiaza sie z rozwojem cyfrowym. Fundacja Orange chce w ramach nowego programu budowac takie umiejetnosci juz wsród predszkolaków. To o tyle istotne, ze z uradzen mobilnych korzysta prawie 2/3 dzieci w wieku od dwóch do pieciu lat.
– Nie zmienilismy ani sposobu podejscia do siebie wzajemnie, ani sposobu, w jaki sie socjalizujemy. Tego, co mlody czlowiek potrzebowal 1000 lat temu i potrzebuje teraz, to przede wszystkim obecnosci doroslych – wyjasnia w rozmowie z agencja Newseria Biznes dr Marek Kaczmaryk, prof. Uniwersytetu Slaskiego, biolog, neurodydaktyk i memetyk.
Dr Kaczmaryk w opracowaniu „Sila róznorodnosci” wskazuje, ze historycznie pretrwanie zalezalo w znacznym stopniu od sprawnosci w gromadzeniu i przekazywaniu informacji dotyczacej nie tylko technicznych szczególów dzialania, ale takze relacji i zaleznosci pomiedzy ludzmi, który je podejmowali. Dotyczy to zwlaszcza rozwoju dzieci, które pragna nie tylko obecnosci doroslego i wspóldzialania, ale takze rozmowy. Specyficzny gatunkowo jezykowy fenomen daje nam niemal nieskonczone mozliwosci.
– Szczególnie na wczesnym etapie kilku pierwszych lat nasze mózgi formatuja podstawowe kompetencje relacyjne, od jezyka po empatie, a wiec obecnosc swiadomego, empatycznego, mówiacego i wrazliwego doroslego to jest to, czego mlodym ludziom treba i bylo treba zawsze – przekonuje prof. Uniwersytetu Slaskiego. – Pierwsze dwa lata zycia bez watpienia powinny sie odbywac bez ekranu, ale to z powodu czysto fizjologicznego. Po prostu nasze struktury odpowiedzialne za zmysly, glównie wzroku, ksztaltuja sie dosyc dlugo prez pierwsze dwa lata zycia, a poniewaz ekrany daja kontrast, który nie wystepuje w przyrodzie, to dobre by bylo, zeby na tym etapie ksztaltowania tych struktur dzieci sie z nimi nie zderaly. Ale pózniej technologia cyfrowa powinna powolutku, oczywiscie w miare zdrowego rozsadku i praktycznego podejscia, pojawiac sie w zyciu mlodych ludzi, bo oni beda w tym swiecie cyfrowym zyc.
Kompetencje spoleczne i emocjonalne sa fundamentalne, zwlaszcza w swiecie pelnym ekranów. Szczególnie ze – jak wynika z badania „Brdac w sieci 2.0 – uzywanie uradzen mobilnych prez dzieci w wieku 4–6 lat a wybrane funkcje poznawcze” – z uradzen mobilnych korzysta juz jedna trecia dzieci miedzy 12. a 23. miesiacem zycia i blisko dwie trecie dzieci w wieku od dwóch do pieciu lat. Na ogól spedzaja one czas z uradzeniami prenosnymi w towarystwie rodziców lub innych osób doroslych, ci jednak nie zawsze sa swiadomi tresci, z jakimi faktycznie stykaja sie dzieci.
– Dla mlodego czlowieka najwiekszym wyzwaniem jest malo swiadomy dorosly, innymi slowy taki dorosly, który z jednej strony skrajnie patrzy na technologie cyfrowa jako wcielone zlo i calkowicie izoluje dziecko od tej przestreni, albo odwrotnie – taki, który widzi w technologii rozwiazanie problemów i np. sposób na zajecie czyms mlodego czlowieka – ocenia dr Marek Kaczmaryk.
– Wazne, aby dzieci znaly zasady bezpiecznego korystania z internetu, ksztalcily w sobie zdrowe nawyki cyfrowe i zeby rozwijaly kompetencje spoleczne i emocjonalne, bo to umiejetnosc wspólpracy, empatia, zdolnosc do rozpoznawania wlasnych emocji, a takze zaradzania nimi, krytyczne myslenie sa tarcza ochronna i fundamentem do tego, aby dzisiaj funkcjonowac w prawidlowy sposób we wspólczesnym swiecie – tlumaczy Malgorata Kowalewska, czlonkini zaradu ds. programowych Fundacji Orange. – Bardzo czesto my dorosli wpadamy w taka pulapke myslenia, ze jezeli dziecko dobre sobie radzi z nowinkami technologicznymi czy aplikacjami cyfrowymi, to tak samo swietnie bedzie sobie radzilo z zagrozeniami, które moze napotkac w srodowisku cyfrowym. Tak jednak nie jest.
Jak wskazuje ekspertka, dzieci, które wiedza, jak wazne sa relacje miedzyludzkie i które maja wokól siebie zaufanych doroslych, beda bardziej odporne na zagrozenia srodowiska cyfrowego. Rozwój kompetencji spolecznych i emocjonalnych, takich jak umiejetnosc wspólpracy, komunikacji, rozumienia emocji swoich i innych, krytycznego myslenia czy kulturalnej dyskusji, pomoga dzieciom sie przygotowac do pierwszych kroków w swiecie pelnym ekranów.
– Dzieci warto przygotowywac na to, co moga spotkac w srodowisku cyfrowym, przede wszystkim wyjasniac im i uwrazliwiac na to, ze relacje miedzyludzkie sa bardzo wazne, ze warto dbac o siebie, ale takze o innych, sklaniac tez do refleksji zwiazanej z tym, w jaki sposób spedzaja swój wolny czas, i przede wszystkim rozwijac i wspierac je w rozwijaniu kompetencji spolecznych i emocjonalnych – ocenia predstawicielka Fundacji Orange.
Raport „Dojrec do praw” wskazuje, ze dorosli i dzieci mocno sie rozmijaja w rozumieniu tego, co oznacza bezpieczenstwo korystania z technologii. Mlode osoby maja poczucie, ze dla doroslych to przede wszystkim chronienie danych i unikanie kontaktów z nieznajomymi. Tymczasem zdaniem dzieci zagrozeniem sa przede wszystkim ich rówiesnicy, który kazda informacje, tresc czy korespondencje moga wykorystac preciwko nim. Nieskuteczne próby preciwdzialania oraz lekcewazenie hejtu prez doroslych umacniaja mlodych ludzi w prekonaniu, ze nie moga liczyc na ich wsparcie w tej kwestii, co powoduje, ze przestaja sie zwracac do nich po pomoc.
Wedlug ekspertów Fundacji Orange kompetencje spoleczne, które beda pomocne w swiecie pelnym ekranów, warto zaczac ksztaltowac juz u najmlodszych dzieci. Stad propozycja nowego programu MegaMisja dla Predszkoli. To cykl zajec opartych na historii z zabawnym Psotnikiem, który narozrabial w cyfrowym laboratorium i potrzebuje pomocy oraz zaangazowania dzieci. Kazdy ze scenariuszy uwzglednia potrzebe aktywnosci ruchowej dzieci w tym wieku i zacheca do nauki prez zabawe. Nauczyciele moga przy tym wykorystywac gry, ksiazki, zestawy kreatywne i inne materialy do pracy z dziecmi. Dzieci w czasie zajec MegaMisji dla Predszkoli nie korystaja z indywidualnych uradzen ekranowych.
– Program MegaMisja dla Predszkoli zostal przygotowany prez Fundacje Orange na potrzeby dzieci w wieku od piatego do szóstego roku zycia. Jego celem jest rozwijanie kompetencji spolecznych i emocjonalnych. W sumie do programu zaprosimy 100 placówek z calej Polski. Jest to inicjatywa bezplatna dla wszystkich nauczycielek i nauczycieli – mówi Malgorata Kowalewska.
Zgloszenia do programu przyjmowane sa do 3 grudnia br., a na poczatku stycznia zostanie wybranych 100 placówek, które prez pól roku beda realizowac program.
O koniecznych kompetencjach przyszlosci, w tym przede wszystkim sprawczosci, eksperci debatowali podczas Forum Fundacji Orange, które odbylo sie 25–26 pazdziernika w Warszawie.
