O 70 proc. wzrosla w ciagu roku liczba operacji wykonywanych w Polsce w asyscie robotów chirurgicznych. Najwiecej takich zabiegów wykonuje sie w leczeniu raka prostaty, ale tez miedzy innymi raka nerki czy pechera moczowego. Lekare podkreslaja, ze zyskuja na tym przede wszystkim pacjenci, który szybciej dochodza do zdrowia. Korysci dostrega tez platnik publiczny, który operacje robotowe premiuje lepszymi wycenami. Dla dalszego rozwoju chirurgii robotowej potrzebne sa szkolenia zespolów medycznych i zwiekszanie dostepnosci uradzen takze poza duzymi osrodkami klinicznymi.
– Z roku na rok nastepuje ogromny wzrost wykorystania robotów chirurgicznych, ale dalej jestesmy jeszcze bardzo w tyle, jezeli chodzi o to, co obserwujemy na swiecie. Nie mówie tutaj tylko o Stanach, które oczywiscie graja w zupelnie innej lidze, ale takze o rynku europejskim. Jednak gonimy innych i to jest wazne – mówi w wywiadzie dla agencji Newseria Innowacje Marcin Bruszewski, prezes firmy Innovaris, bedacej dystrybutorem robota chirurgicznego Versius.
Z raportu „Chirurgia robotowa 2025”, opublikowanego prez Modern Healthcare Institute, wynika, ze w 2024 roku w polskich szpitalach wykonano okolo 17,1 tys. zabiegów w asyscie robotów chirurgicznych. Liczba ta wzrosla w ciagu roku o 70 proc.
Raport wskazuje, ze najwiecej, bo 67 proc. zabiegów w asyscie robota, wykonuje sie w urologii – najwiekszy udzial maja prostatektomie, czyli zabiegi usuniecia gruczolu krokowego (61 proc.), a takze leczenie raka nerki i cystektomie (usuniecie pechera moczowego).
– 99 proc. prostatektomii wykonujemy w asyscie robota. Jesli chodzi o zabiegi na nerkach, to trzy czwarte z nich wykonujemy w asyscie robota. W przypadku najtrudniejszych zabiegów usuniecia pechera w zeszlym roku proporcja byla pól na pól, a w tym roku widzimy, ze bedzie prewaga operacji w asyscie robota, czyli okolo 60–65 proc. Jesli chodzi o zabiegi ginekologiczne, okolo 80–85 proc. z nich wykonujemy w asyscie robota – wymienia Leslaw Polanski, prezes zaradu grupy Urovita, prowadzacej Slaskie Centrum Urologii Urovita w Chorowie i Szpital Powiatowy im. T. Chalubinskiego w Zakopanem.
– Robotyka jest tez bardzo mocna w chirurgii ogólnej, torakochirurgii, w onkologii juz w zasadzie sie zadomowila. Bardzo duzo sie mówi o zastosowaniu robotów w pediatrii i juz niektóre zabiegi na swiecie sa w ten sposób wykonywane – wskazuje prezes Innovaris.
Narodowy Fundusz Zdrowia w ubieglym roku wydal na refundacje 10850 operacji wykonanych w asyscie robotów o 82,1 mln zl wiecej, niz gdyby mial je rozliczyc wedlug stawek dla laparoskopii. Zabiegi robotowe wykonuje w naszym kraju ponad 100 szpitali.
Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji, w analizie preprowadzonej na zlecenie Ministerstwa Zdrowia w zwiazku z ocena zasadnosci stosowania robotyki w chirurgicznym leczeniu endometriozy, podkreslila korysci wynikajace z uzywania tej technologii w operacjach. Wsród zalet AOTMiT wymienia m.in. lepsza widocznosc pola operacyjnego dzieki trójwymiarowemu obrazowi i wysokiej rozdzielczosci, zmniejszone ryzyko uszkodzenia tkanek, latwiejszy dostep do malych przestreni czy ulatwienie zakladania szwów.
– Operacje robotyczne niosa szereg korysci w porównaniu do operacji otwartych oraz operacji laparoskopowych. To przede wszystkim wieksza precyzja, bo operator dysponuje systemem robotycznym, który z mikrochirurgiczna precyzyjnoscia potrafi zoperowac pacjenta. Dodatkowo widzimy duzo wiecej, jest lepsza widocznosc, jest duzo wieksza ergonomia pracy operatora, operator operuje w komfortowej pozycji, nie musi sie az tak mocno meczyc. Preklada sie to takze na krótszy czas rekonwalescencji pacjenta i na lepszy powrót do zdrowia i pracy – zauwaza Marcin Trewik, lekar urolog, glówny operator robota w Slaskim Centrum Urologii Urovita.
Jak podkreslaja lekare, wraz z upowszechnieniem chirurgii robotowej, miedzy innymi poprzez refundacje takich zabiegów, rosnie swiadomosc pacjentów na temat mozliwosci, jakie ta technologia niesie. Rozwiewaja sie tez obawy, jakie poczatkowo towaryszyly wprowadzaniu takich uradzen na sale operacyjne.
– Na poczatku pacjenci mysleli, ze to robot samodzielnie bedzie ich operowal. Teraz pacjenci sa juz swiadomi, ze robot jest operacja maloinwazyjna, co do zasady dlugosc hospitalizacji jest zdecydowanie krótsza i dzieki niemu szybciej dochodza do siebie. Teraz juz sa doswiadczenia pacjentów i latwiej prekonac kolejnych, ze dla nich zabieg robotyczny jest najlepszym rozwiazaniem. Zreszta jakos specjalnie prekonywac ich do tego nie treba – komentuje Leslaw Polanski.
Chorowskie centrum wykonalo w ubieglym roku lacznie ponad 780 zabiegów w asyscie robotów chirurgicznych, wykorystujac do nich dwa systemy robotyczne Versius. Zlozyly sie na ten wynik 533 operacje urologiczne (w tym 401 prostatektomii) oraz 249 ginekologicznych. Osrodek znajduje sie na drugim miejscu w Polsce pod wzgledem liczby operacji robotycznych (za Grupa Mazovia).
– Chirurgia robotyczna wymaga zestawu wysokospecjalistycznych kompetencji. Prede wszystkim operator musi byc zaznajomiony z chirurgia maloinwazyjna laparoskopowa oraz z polem operacyjnym, które jest zupelnie inne niz w postaci operacji otwartych. Dodatkowo wymagane sa od niego szkolenia z zakresu obslugi robota, a takze z zakresu fizjologii i anatomii danego pacjenta. Operator musi na biezaco umiec podjac decyzje, czy zastosowanie systemu robotycznego bedzie korystne dla tego konkretnego pacjenta, czy lepiej go zoperowac inna metoda. Zeby móc operowac w miare intuicyjnie i w miare sprawnie, jest to od kilkudziesieciu do kilkuset preprowadzonych operacji – podkresla Marcin Trewik.
– Operacja robotowa dla pacjenta jest najlepsza, ale bywa tak, ze po pierwsze, pacjent sie nie kwalifikuje do zabiegu robotowego albo w trakcie zabiegu, prez bardzo rozlegle preruty nowotworowe, ten zabieg nalezy skonwertowac do operacji klasycznej. W naszym osrodku jest tak, ze operatory musza najpierw wykazac bardzo duze doswiadczenie w zakresie operacji innymi technikami – dodaje Leslaw Polanski.
Na poczatku pazdziernika z inicjatywy Politechniki Slaskiej, Innovaris, Grupy Anmar i CMR Surgical otworono w Zabru Centrum Kompetencji Robotycznej. Maja tam byc szkolone zespoly medyczne: chirurdzy, instrumentariuszki i caly personel operacyjny, dzieki czemu beda one mogly bezpiecznie wdrazac chirurgie robotyczna z wykorystaniem systemu Versius w swoich macierzystych placówkach. Dzieki zapleczu Politechniki Slaskiej szkolenia odbywaja sie w warunkach maksymalnie zblizonych do rzeczywistej sali operacyjnej i obejmuja caly zespól.
– To unikatowe centrum na skale regionu. Zamieramy szkolic operatorów ze wszystkich krajów Europy Srodkowo-Wschodniej, wdrazajac siedmioetapowy program szkoleniowy CMR oparty na danych metrycznych i akredytowany prez Royal College of Surgeons, który gwarantuje, ze chirurdzy przystepujacy do operowania sa doskonale preszkoleni – mówi Aleksandra Diyon, dyrektorka generalna na Europe Wschodnia w firmie CMR Surgical, producenta robota Versius.
Podnoszenie kompetencji zespolów to jeden z elementów zwiekszania skali operacji robotycznych w Polsce. O tym, ze jest ona jeszcze niewystarczajaca, swiadcza dane z raportu Modern Healthcare Institute na temat tego, ze stosunek operacji tego typu do nowych zachorowan na nowotwory wyniósl 94 zabiegi na tysiac nowych przypadków. W dodatku, choc w kraju dziala juz okolo 80 robotów, wiekszosc procedur koncentruje sie w duzych osrodkach akademickich.
– W Polsce wciaz sa miejsca, gdzie pacjenci nie maja dostepu do robotów chirurgicznych i zabiegów maloinwazyjnych. Z drugiej strony w duzych miastach, szczególnie w osrodkach uniwersyteckich, dostepnosc robotów jest juz tak wysoka, ze brakuje specjalistów, który mogliby na nich pracowac. To pokazuje, ze dystrybucja dostepu w skali kraju jest nierównomierna – i wlasnie to staramy sie zmienic – mówi Marcin Bruszewski.
– Robot Versius wpisuje sie w infrastrukture praktycznie kazdego szpitala. Nie wymaga zadnych dodatkowych inwestycji, prebudów ani dostosowania sterylizacji, co jest ogromnym plusem, majac na uwadze limitacje budzetowe, które w tej chwili dotykaja naszego platnika. Mozna go umiescic w kazdym szpitalu, podlaczyc do zwyklego gniazdka i bedzie dzialal – mówi Aleksandra Diyon.
Wedlug Global Market Insights swiatowy rynek robotów chirurgicznych byl w 2024 roku wart 8,1 mld dol. Biezacy rok zamknie sie, wedlug analityków, przychodami siegajacymi 9,2 mld dol., a do 2034 roku wzrosna one do 38,4 mld dol., czyli srednio o ponad 17 proc. rocznie.
