W 2022 roku zmarlo w Polsce niemal 450 tys. osób. Za niemal 75 proc. zgonów odpowiadaly prewlekle choroby niezakazne, przede wszystkim choroby ukladu krazenia i nowotwory zlosliwe. Badania wskazuja, ze utrymywanie zdrowego stylu zycia moze o blisko 80 proc. zmniejszyc ryzyko choroby prewleklej czy zawalu serca. Moze tez odwrócic skutki chorób i wspierac proces leczenia. Dlatego tez coraz wiekszego znaczenia nabiera medycyna stylu zycia.
Medycyna stylu zycia na podstawie dowodów naukowych wykorystuje kompleksowe zmiany codziennych zachowan w celu zapobiegania chorobom, odwracania ich skutków oraz wspierania leczenia.
– Tradycyjna medycyna jest w tej chwili medycyna naprawcza. Leczymy, nie zawsze potrafimy wyleczyc, natomiast zapobieganie chorobom jest troche poza glównym nurtem dzialania medycyny – ocenia w rozmowie z agencja Newseria Biznes prof. dr hab. med. Gregor Dworacki, lekar patomorfolog i immunolog kliniczny z Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu, ambasador swiatowego bestsellera dra Petera Attii „Zyc dluzej. Nauka o dlugim zyciu w zdrowiu”. – W szerokim rozumieniu medycyna jest rozumiana jako bardzo interwencyjne dzialania farmakologiczne, a nie zmienianie swiadomosci i nawyków prozdrowotnych. To natomiast w tej chwili zdecydowanie zyskuje na znaczeniu.
Wspólczesne podejscie – skupiajace sie na leczeniu juz wykrytych chorób – dr Peter Attia okresla jako medycyne 2.0, z kolei medycyna 3.0 to taka, która próbuje zapobiec chorobie przed jej pojawieniem sie i przygotowuje organizm do walki z ewentualnymi zagrozeniami. Autor poswiecil swoja dzialalnosc na badania nad czynnikami, które moga wydluzyc zycie, ale nie za wszelka cene.
Jak podaje GUS, w 2023 roku precietne trwanie zycia mezczyzn w Polsce wynioslo 74,7 roku, natomiast kobiet – 82 lata. W porównaniu do roku 1990 trwanie zycia bylo wyzsze o odpowiednio 8,5 i 6,8 roku. Istotna jest jednak nie tylko oczekiwana dlugosc zycia, ale równiez to, w jakim zdrowiu spedzane sa dodatkowe lata zycia. Wedlug danych Eurostatu w 2022 roku w UE trwanie zycia w zdrowiu wynosilo 62,8 lat dla kobiet i 62,4 lat dla mezczyzn. Stanowilo to okolo 75 proc. i 80 proc. calkowitej oczekiwanej dlugosci zycia odpowiednio dla kobiet i mezczyzn. Eurostat wskazuje, ze w Polsce to ok. 60,8 roku dla mezczyzn i 64,1 roku dla kobiet.
GUS wskazuje, ze w 2020 roku dlugotrwale problemy zdrowotne lub choroby prewlekle trwajace szesc miesiecy lub dluzej dotyczyly 35,3 proc. spoleczenstwa. Z kolei pod stala opieka lekarska lub pielegniarska (korystanie z regularnych wizyt) znajdowalo sie 34 proc. ogólu osób.
– W tej chwili ostatnia 1/4–1/3 zycia ludzi jest wspomagana technologami medycznymi, a chodzi o to, zeby to zmienic. Po pierwsze, to olbrymie obciazenie dla spoleczenstwa, bo sie starejemy. Po drugie, nie jest milo codziennie zaczynac dzien od wyliczania, jakie tabletki musimy wziac. Z drugiej strony starenie wiaze sie z tym, ze tych dolegliwosci jest wiecej, ale zdecydowanie moze byc mniej, mozna sobie z tym radzic – przekonuje prof. Gregor Dworacki.
Z danych GUS wynika, ze w 2022 roku zmarlo w Polsce 447 tys. osób. Dominujaca przyczyna zgonów byly i wciaz sa choroby ukladu krazenia – w 2022 roku stanowily 36 proc. wszystkich zgonów. Na drugim miejscu sa choroby nowotworowe (24 proc.). Standaryzowany wspólczynnik zgonów z tej przyczyny wyniósl 226 osób na 100 tys. ludnosci. Choroby ukladu oddechowego stanowily 6,7 proc. wszystkich zgonów, podobnie jak choroby ukladu pokarmowego.
– W choroby ukladu krazenia, prez to, ze w tej chwili mamy mozliwosci naprawcze, zwlaszcza tetnic wiencowych, mozemy ingerowac. Nie tak duzo ludzi jak kiedys umiera na zawaly, co nie znaczy, ze miazdzycy i chorób ukladu krazenia jest mniej, po prostu w te fragmenty zwezone, które doprowadzaja do tych chorób, jestesmy w stanie w tej chwili szybko ingerowac. Jednak to nie znaczy, ze proces, który te choroby powoduje, zostal wyeliminowany. Rosnie czestosc tych chorób i nowotworów, zwlaszcza w mlodszych grupach wiekowych – wskazuje immunolog kliniczny z Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu.
Jak wskazuje Wojciech Stefan Zgliczynski, wiceprezes Polskiego Towarystwa Medycyny Stylu Zycia, w opracowaniu „Medycyna stylu zycia” w „INFOS Zagadnienia spoleczno-gospodarcze”, utrymywanie zdrowego stylu zycia moze o blisko 80 proc. zmniejszyc ryzyko choroby prewleklej, w tym o ponad 90 proc. ryzyko cukrycy typu 2, o 80 proc. zawalu miesnia sercowego, a o polowe – udaru i o blisko 40 proc. – chorób nowotworowych. Tymczasem w Polsce jedna piata populacji pali i naduzywa alkoholu, polowa zbyt radko siega po warywa i owoce, a trzy czwarte nie jest aktywne fizycznie. Problemem jest tez zycie w stresie i poczucie osamotnienia.
Peter Attia w swojej ksiazce „Zyc dluzej. Nauka o dlugim zyciu w zdrowiu” wskazuje na kluczowa role czterech obszarów: aktywnosci fizycznej, diety, snu i zdrowia emocjonalnego. Szczególnie sa one wazne w profilaktyce chorób, na które dzis nadal nie ma jednego skutecznego leku. Sa to wlasnie choroby ukladu krazenia, nowotwory, choroby neurodegeneracyjne, np. choroba Alzheimera, i choroby metaboliczne, np. cukryca typu 2. Autor nazywa je czterema jezdzcami apokalipsy.
– Zrozumienie mechanizmów, które doprowadzaja do chorób, zdecydowanie posunelo sie do produ, co nie znaczy, ze do konca to rozumiemy. Troche to tez wynika z nakladów, które glównie ida na terapie, leczenie, na medycyne naprawcza, natomiast zapobieganie nie napedza tego biznesu i mniejsze pieniadze na to ida – wskazuje prof. Gregor Dworacki. – To sie zaczyna zmieniac w medycynie. Mlodych ludzi to interesuje, sa zaciekawieni, chca to wiedziec. Natomiast my wciaz mamy taki nawyk, ze lekar za nas wszystko zalatwi, ale jezeli chodzi o medycyne stylu zycia i styl zycia, jest to absolutnie nasza wlasna odpowiedzialnosc, nasza wlasna chec i nasz wlasny wysilek. Tego zadna tabletka, zadna rozmowe z lekarem sie nie zmieni. Dlatego wazna jest tutaj edukacja.
Jak podkresla, medycyna stylu zycia to stosunkowo nowa dziedzina, która cztery dekady temu zadebiutowala w Stanach Zjednoczonych, ale w ostatnim czasie mocno zyskuje na znaczeniu.
– W Polsce od kilkunastu lat jest Polskie Towarystwo Medycyny Stylu Zycia, bylo kilka zjazdów. W Europie tez od ok. 20 lat jest europejskie towarystwo i grupa kilkuset ludzi, który sie tym zajmuja na powaznie naukowo, rozpoznajac problemy, rozpoznajac mechanizmy, wspólpracujac z szeroka grupa ludzi, nie tylko lekary, zeby te rzeczy propagowac, szukajac pieniedzy na ten cel. To zdecydowanie sie zmienia, natomiast mysle, ze ten punkt jest caly czas bardzo daleko – ocenia ekspert z Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu.
