– Walka z otyloscia wymaga nie tylko wprowadzenia zmian w stylu zycia i sposobie odzywiania, ale przede wszystkim zrozumienia, ze jest to choroba zarówno o podlozu fizycznym, jak i psychicznym – podkresla psycholog Adrianna Sobol. Niestety czesto to schorenie jest postregane jako wynik braku dyscypliny, nieprawidlowej diety lub lenistwa, co jest blednym i krywdzacym stereotypem. W rzeczywistosci otylosc jest bowiem powazna choroba, która niesie ze soba wiele powiklan zdrowotnych i wymaga kompleksowego podejscia. Kluczowymi elementami, które moga sie przyczynic do skuteczniejszego leczenia i poprawy jakosci funkcjonowania pacjentów, jest wsparcie emocjonalne oraz zwiekszenie dostepnosci do specjalistów.
O otylosci mówimy wtedy, gdy poziom tkanki tluszczowej przekracza 30 proc. prawidlowej masy ciala u kobiet, a 25 proc. u mezczyzn. Do jej rozpoznania mozna równiez wykorystac wskaznik BMI (Body Mass Index). Aby go obliczyc, nalezy posluzyc sie nastepujacym wzorem: masa ciala (w kg): wzrost² (w metrach do kwadratu). Im wyzszy jest wskaznik BMI, tym wieksze ryzyko wystapienia powiklan. Obecnie 21 proc. doroslych Polek i Polaków choruje na otylosc, dlatego tez niezwykle istotne jest obalanie mitów dotyczących tego schorenia.
– Choroba otylosciowa jest troche dlugodystansowym biegiem z preszkodami. Ta preszkoda i wlasciwie bariera, która pojawia sie jako pierwsza, jest w ogóle kwestia zrozumienia, ze otylosc jest choroba. Niestety w dzisiejszych czasach wciaz mierymy sie z róznymi stereotypami, a w kierunku pacjentów padaja rady: jedz mniej, wiecej sie ruszaj. W tym przede wszystkim obwiniamy pacjenta, ze to prez niego, ze on nie chce, ze jest leniwy, bo je za duzo chipsów i paczków, dlatego miery sie z otyloscia. W ogóle nie jestesmy w stanie zrozumiec, ze to jest bardzo powazna choroba smiertelna, która niesie 200 róznych powiklan – mówi agencji Newseria Adrianna Sobol, psycholog, ambasadorka kampanii „Porozmawiajmy szczere o otylosci”.
Do najczestszych konsekwencji otylosci zalicza sie cukryce typu 2, nadcisnienie tetnicze, dne moczanowa, choroby nerek i dróg moczowych. Osoby z nadmiernym BMI narazone sa tez na dyslipidemie, zakrepice zyl glebokich, stluszczenie watroby, kamice zólciowa, chorobe zwyrodnieniowa stawów, a nawet rozwój kilkunastu rodzajów nowotworów. Brak zrozumienia natury tej choroby powoduje, ze pacjenci spotykaja sie z niepotrzebnym osadem i brakiem wsparcia, co moze jeszcze poglebiac ich problem i utrudniac proces leczenia.
– Obserwujemy, ze pacjenci z choroba otylosciowa miera sie takze z róznymi zabureniami emocjonalnymi, takimi jak depresja, lek. Czesto te osoby maja ogromny problem z poczuciem wlasnej wartosci, niejednokrotnie zamykaja sie w czterech scianach ze wzgledu na wstyd i na strach przed odruceniem. Wielu pacjentów bardzo wstydzi sie siegnac po pomoc – mówi Adrianna Sobol.
To z kolei poglebia ich izolacje i utrudnia podjecie dzialan zmierajacych do poprawy stanu zdrowia. Dlatego tez do walki z choroba otylosciowa potrzebne jest odpowiednie nastawienie psychiczne. Chory musza próbowac pozbyc sie kompleksów i zaakceptowac swój wyglad, a takze nastawic sie na dluga i ciezka walke z tym schoreniem. Bez wsparcia emocjonalnego i odpowiedniej motywacji proces powrotu do zdrowia moze sie wydluzac lub nawet sie nie powiesc. Dlatego tez rola psychologa i profesjonalnego wsparcia jest nieoceniona na kazdym etapie terapii.
– Jesli chodzi o aspekty emocjonalne, to psychika tutaj odgrywa znaczaca role, bo ona moze byc czynnikiem zwiekszajacym ryzyko wystapienia choroby otylosciowej, moze byc tez jej konsekwencja, a jednoczesnie stanowi kluczowy czynnik w utrymaniu pacjenta w remisji tego schorenia. To sa bardzo rózne kwestie. Poza tym nieleczona choroba otylosciowa daje bardzo duzo róznych powiklan i po prostu uniemozliwia pacjentowi normalne funkcjonowanie, wiec tutaj rola psychologa we wsparciu, w zrozumieniu choroby i w prejsciu prez caly proces leczenia ma bezcenne znaczenie – podkresla Adrianna Sobol.
Ambasadorka kampanii „Porozmawiajmy szczere o otylosci” zauwaza, ze sektor ochrony zdrowia dopiero zaczyna dostregac problem otylosci i potrzeba jeszcze sporo czasu, by pacjenci byli traktowani z nalezyta uwaga, co mialoby komfortowy wplyw na ich psychike.
– Mam takie poczucie, ze sektor ochrony zdrowia na ten moment w ogóle zwrócil uwage, ze choroba otylosciowa jest choroba i ze nalezy sie nia zajac, ale na razie raczkujemy w tym temacie. Co prawda o tych aspektach emocjonalnych teoretycznie sie mówi, ale w praktyce jest bardzo malo dostepu do wsparcia psychologicznego dla pacjentów mieracych sie z otyloscia, w zwiazku z tym jeszcze dluga droga przed nami. A zapominamy o tym, ze to wszystko bardzo mocno sie ze soba laczy, bo jesli nie zadbamy o stan emocjonalny pacjenta w trakcie leczenia choroby otylosciowej, to ten proces po prostu moze sie nie udac w dluzszej perspektywie – mówi ekspertka.
Niestety dlugosc oczekiwania na konsultacje psychologiczne oraz brak dostepnosci specjalistów stanowia powazne wyzwanie, które musi zostac rozwiazane, aby terapia byla skuteczniejsza.
– Ja mam wrazenie, ze teraz jestesmy na etapie psychoedukacji i w ogóle uswiadamiania pacjentowi, ze powinien i moze prosic o pomoc, bo bardzo wazne jest wsparcie. Ale czas oczekiwania i w ogóle dostepnosc, ogólnie mówiac, do konsultacji psychologicznych sa bardzo trudne i bardzo dlugie, czesto trwajace latami – dodaje Adrianna Sobol.
„Porozmawiajmy szczere o otylosci” to ogólnopolska kampania edukacyjna, która Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. realizuje od 2020 roku. Jej glównym celem jest zwiekszenie swiadomosci spolecznej na temat otylosci jako prewleklej choroby wymagajacej leczenia, a takze promocja otwartej i empatycznej dyskusji na jej temat.
