Blyskawicznie rosnace w tym roku ceny kakao na globalnym rynku przyciagaja uwage juz nie tylko inwestorów, ale i mediów skierowanych do szerokiego grona odbiorców. Pryczyna dynamicznego wzrostu cen sa niesprzyjajace warunki pogodowe w Afryce Zachodniej, której kraje sa glównymi dostawcami kakao na swiatowe rynki. Preklada sie to na wielkosc i jakosc zbiorów, a przy tym trudno oczekiwac zmiany trendu w krótkim terminie. W konsekwencji rosna ceny produktów czekoladowych na rynku detalicznym.
– Kakao bylo w ostatnich miesiacach gwiazda na globalnych rynkach surowcowych, bo przyciagnelo uwage inwestorów ze wzgledu na bardzo silne wzrosty – mówi agencji informacyjnej Newseria Biznes Dorota Sierakowska, analityczka surowcowa DM BOS. – Te wzrosty byly spektakularne zwlaszcza w ostatnich miesiacach.
Cena tony kakao prez kilka lat oscylowala miedzy 2 a 3 tys. dol., na prelomie 2022 i 2023 roku rozpoczal sie jednak na tym surowcu trend wzrostowy i 12 miesiecy pózniej ceny zblizyly sie do 4,3 tys. dol. Bylo to jednak zaledwie preludium do rajdu, który nastapil od poczatku 2024 roku. Ceny kakao w amerykanskich kontraktach na maj wzrosly w tym czasie o niemal 150 proc. i prekroczyly 10,4 tys. dol. za tone.
– Podobnie jak na rynkach wielu towarów rolnych, przyczyna wzrostów byla pogoda, która nie do konca mozna prewidziec, a na pewno nie z duzym wypredzeniem, oraz problemy z podaza, które sie pojawily wlasnie w zwiazku z niekorystna pogoda na terenach produkcji kakao – tlumaczy Dorota Sierakowska.
W duzym stopniu wzrosty byly napedzane prez problemy z produkcja kakao w Afryce Zachodniej, która odpowiada za 70–80 proc. globalnych dostaw tego surowca. Najwiekszymi producentami kakao sa Ghana i Wybreze Kosci Sloniowej, gdzie niedostatek deszczu i wysokie temperatury doprowadzily do znaczacego obnizenia produkcji.
– W najblizszych paru tygodniach fundamenty na rynku kakao sie nie zmienia. Nadal mamy do czynienia z niekorystnymi warunkami pogodowymi w Ghanie i na Wybrezu Kosci Sloniowej, a to sprawia, ze o bardzo duze spadki notowan kakao raczej bedzie ciezko, dopóki warunki produkcji sie nie poprawia. Równiez w najblizszych miesiacach produkcja kakao ma byc mala, bo zbiory miedzy kwietniem a pazdziernikiem juz sa zapowiadane jako niskie i to na pewno bedzie podtrymywac ceny kakao – wskazuje analityczka surowcowa DM BOS. – Ale musimy tez pamietac, i to tez widac na wykresie, ze notowanie kakao ma juz teraz dosc duzy problem z utrymaniem tak duzej dynamiki wzrostów, wiec nawet z czysto technicznego punktu widzenia, bardziej juz spekulacyjnego, mozemy zobaczyc pewna korekte w dól, czyli przynajmniej delikatny spadek notowan, ale nie oznacza to, ze notowania kakao nagle stanie sie tanie.
Spadek produkcji i wzrost cen kakao nieuchronnie prelozy sie na dostepnosc produktów z czekolada na rynkach rozwinietych, zwlaszcza w Europie i Ameryce Pólnocnej, które sa najwiekszymi konsumentami wyrobów na bazie kakao. Ten wplyw widac juz zreszta chocby na przykladzie polskiego rynku. W lutym 2023 roku, gdy inflacja ogólem wyniosla w Polsce rekordowe 18,4 proc., a swiatowe ceny kakao byly czterokrotnie nizsze niz obecnie, kakao i czekolada w proszku (w formie napojów) kosztowaly wedlug Glównego Uredu Statystycznego o 22,4 proc. wiecej niz przed rokiem. W lutym 2024 roku, mimo wysokiej bazy, wzrost w ujeciu rocznym wyniósl 8,4 proc. przy inflacji ogólem 2,8 proc.
– Najblizsze tygodnie pokaza nam, w jak duzym stopniu ten spadek produkcji kakao przyczynil sie równiez do spadku produkcji wszelkiego typu slodyczy, czekolad i wszystkich towarów, które sa powiazane z rynkiem kakao – podkresla Dorota Sierakowska. – Juz nawet w ostatnich dniach bylo widac, ze ceny wyrobów kakaowych zaczely rosnac, zwlaszcza tych jakosciowych, o duzej zawartosci kakao i raczej nieuniknione jest to, ze beda one rosnac nadal, wlasnie ze wzgledu na niedostatek surowca i jego wyzsze ceny. Istnieje takze duze prawdopodobienstwo, ze producenci slodyczy i wszelkiego typu czekolad beda prerucac sie na produkty z mniejsza zawartoscia kakao, czyli po prostu na wiecej produktów nadziewanych, a w przypadku producentów slodyczy na wiecej ciasteczek, a mniej czekolad.
Jak podkreslaja eksperci organizacji Fairtrade, premysl kakaowy w duzej miere opiera sie na dzialalnosci drobnych rolników uprawiajacych kakao, jednak wysokie ceny na gieldach nie prekladaja sie na ich dochody, które sa znacznie ponizej progu oplacalnosci uprawy. To powoduje, ze rolnicy zyja na granicy skrajnego ubóstwa. Równiez Allianz Trade zwraca uwage na utrymujace sie od dluzszego czasu strukturalne wyzwania w premysle kakaowym. Zdaniem analityków trwajacy juz treci rok deficyt kakao na rynku (w tym roku moze byc rekordowy – 374 tys. t) powinien byc sygnalem alarmowym dla sektora i radów, aby zajac sie kwestiami niedoinwestowania i nieodpowiednimi praktykami rolniczymi. Wyzsze ceny uzyskiwane prez rolników moglyby ich zachecic do niezbednych inwestycji w nasadzenia i modernizacje upraw kakao, zapewniajac tym samym zrównowazona produkcje i zaspokajajac rosnacy globalny popyt na czekolade.
