W zwiazku ze zmianami klimatycznymi i kurczacymi sie zasobami naturalnymi naukowcy szukaja nowoczesnych, odnawialnych materialów budowlanych. Pryszlosc budownictwa moze nalezec do roslin jednorocznych – przede wszystkim slomy i konopi. Naukowcy z Wydzialu Lesnego i Technologii Drewna z Uniwersytetu Pryrodniczego w Poznaniu pracuja nad materialami roslinnymi, które moga zastapic tradycyjne surowce.
– Pracujemy nad wykorystaniem materialów lignocelulozowych. To bardzo szerokie pojecie – od materialów kojaracych sie bezposrednio z drewnem, ale obecnie coraz intensywniej z roslinami jednorocznymi, glównie slomami zbóz. Próbujemy z nich opracowac bardzo szeroka game produktów, od tych preznaczonych do budownictwa, takich o niskiej gestosci, preznaczonych do izolacji, poprzez materialy meblarskie, preznaczone na konstrukcje – mówi agencji Newseria prof. dr hab. Radoslaw Mirski z Wydzialu Lesnego i Technologii Drewna Uniwersytetu Pryrodniczego w Poznaniu.
W laboratoriach poznanskiej uczelni opracowuje sie materialy izolacyjne, panele meblowe oraz elementy konstrukcyjne z roslin jednorocznych. Kazdy material jest inny – ma rózne wlasciwosci mechaniczne, inna gestosc czy odpornosc na wilgoc. Kluczem jest dostosowanie technologii do konkretnego surowca. Choc drewno jest niezastapione w wielu zastosowaniach konstrukcyjnych, alternatywne surowce oferuja nizsza gestosc, lepsza izolacyjnosc, biodegradowalnosc i szybkosc odnawiania, a tym samym wkrótce moga sie stac alternatywa dla drewna.
– Z materialu o danej gestosci wyjsciowej nie da sie albo trudno jest zrobic material przy niskim stopniu pretworenia, o nizszych parametrach gestosciowych, które rutuja na izolacyjnosc. Zatem kierunki, które obserwujemy, czyli wykorystanie slom, konopi w postaci pazdziera i wlókien, daja nam duzo wieksze pole do tworenia nowych materialów niz w przypadku drewna, aczkolwiek szerokosc zastosowania drewna jest bardzo duza – tlumaczy prof. dr hab. Radoslaw Mirski.
Wedlug danych GUS Polska rocznie pozyskuje 40 mln m3 drewna. Ponad 90 proc. drewna trafia z zasobów panstwowych. Rolnictwo wytwara 30 mln t slomy rocznie, z czego 19 mln t wykorystanych jest na cele rolnicze: sloma rozdrobniona na sieczke sluzy jako dodatek do pasz, zaorywana zwieksza ilosc próchnicy w glebie oraz wykorystywana jest jako sciólka.
– Lasy w Polsce maja bardzo duza wydajnosc, jezeli chodzi o pozyskanie w calym cyklu rocznym. Mimo ze slome pozyskujemy co roku, to w wieku rebnosci 80 lat pozyskanie masy slom jednorocznych i masy drewna jest bardzo zblizone. Wyjatek to konopie, które pozwalaja pozyskac tego surowca znacznie wiecej – mówi ekspert.
Uprawy konopi wlóknistych to wciaz nisza – w 2023 roku uprawiano je na zaledwie kilku tysiacach hektarów. Ich potencjal jest jednak ogromny – mozna z nich pozyskac znacznie wiecej surowca niz z drewna, a potencjal ich wykorystania w budownictwie jest praktycznie nieograniczony.
– Wlasciwie gdybysmy popatryli na konopie, to mozna z nich postawic budynek i go wyposazyc. Jednak z uwagi na ilosc materialu, jego strukture w konstrukcji pewnie nie byloby to drewno, natomiast nie wykluczam, bo tez takie badania prowadzimy i tez do tego dazymy, zeby pozyskiwac z konopi materialy konstrukcyjne, ale nie tyle poszyciowe, ile wlasnie w ramach elementów belkowych, elementów nosnych, o duzej wytrymalosci na sciskanie – podkresla prof. Radoslaw Mirski.
Zdaniem eksperta budownictwo z konopi i slomy nie jest malo realna wizja, lecz realnym kierunkiem rozwoju. Polski potencjal w tym zakresie – zarówno w produkcji biomasy, jak i wiedzy technologicznej – jest ogromny.
– Sami mamy opracowana duza game produktów, które na wielu etapach tego budynku moglyby sie znalezc, i samego wznoszenia budynku, jak i jego wyposazenia. Nawet elementy sanitarne sa wykonywane z drewna, a jak sa wykonywane z drewna, mozna podobnie wykorystac rosliny jednoroczne. Plusem materialów lignocelulozowych jest to, ze ostatecznie obiekt, który powstanie, moze wygladac tak jak ceramiczny – tlumaczy badacz z Uniwersytetu Pryrodniczego w Poznaniu. – Na pewno jest to kierunek, nad którym tez pracujemy.
W Wydziale Lesnym i Technologii Drewna studenci i naukowcy pracuja na kazdym etapie: od hodowli roslin po tworenie gotowych produktów. Jednym z przykladów jest panel izolacyjny, na który zostal juz przyznany patent – trójwarstwowy, lekki, o wlasciwosciach akustycznych i cieplnych. W jego sklad wchodza luszczka ulatwiajaca montaz, wlókno konopne oraz warstwa dekoracyjna z kory. Material zostal juz skomercjalizowany i znalazl zastosowanie w systemach wygluszajacych pomieszczenia w Belgii i Holandii.
