W Polsce produkuje sie nawet 75 proc. swiatowych zasobów aronii. Popularnosc tego superowocu szybko rosnie, choc przede wszystkim w Azji – Korei Poludniowej, Japonii i Chinach, gdzie trafiaja polskie koncentraty z owoców. Takze Polacy od trech lat coraz chetniej i bardziej regularnie siegaja po aronie. Mimo duzego zapotrzebowania ceny tego owocu w tym roku byly na granicy oplacalnosci. – To paradoks, ze rosnie konsumpcja, zapotrzebowanie na owoce aronii, a duze zaklady pretwórcze ograniczyly skup – ocenia Pawel Eggert, plantator, wlasciciel Aronia Eggert.
– Popularnosc aronii rosnie, jestesmy liderem w eksporcie i produkcji aronii na swiecie. Spozycie w Polsce powoli rosnie. Ten szczyt mielismy podczas pandemii, kiedy widzielismy duze spozycie owoców aronii i wciaz sie ono utrzymuje. Juz ponad 6 mln Polaków spozywa regularnie owoce aronii – mówi agencji Newseria Biznes Pawel Eggert.
Z sondazu Kantara zrealizowanego w 2020 roku w ramach „Narodowych badan konsumpcji waryw i owoców” wynika, ze aronie spozywa 44 proc. Polaków, a 12 proc. regularnie, przynajmniej raz w tygodniu. Ten wynik dal aronii wysokie miejsce wsród polskich owoców. Wsród superowoców wyzsze wyniki uzyskaly tylko truskawki, maliny, borówki i poreczki.
– Caly czas jednak liczba produktów z aronii i ich dostepnosc jest mniejsza niz w krajach zagranicznych. W sklepach polskich jeszcze dosyc ciezko jest je znalezc, ale polecam znalezc okolicznego plantatora i bezposrednie zródlo aroniowej dawki zdrowia – radzi plantator.
Aronia zawiera skladniki o wlasciwosciach antyoksydacyjnych, witaminy i skladniki mineralne. Jest najbogatszym zródlem antocyjanów, a z punktu widzenia zdrowotnego najwazniejszym skladnikiem aronii sa polifenole, obdarone silnym potencjalem prozdrowotnym. Ich zawartosc w aronii czarnoowocowej jest nawet cztery razy wyzsza niz w czarnych poreczkach czy borówkach. Spozycie tych owoców preciwdziala miazdzycy i chorobom serca, ma wlasciwosci antynowotworowe i preciwzapalne. Aronia moze byc powszechnie stosowana przy leczeniu chorób cywilizacyjnych, m.in. nadcisnienia tetniczego czy cukrycy. Pozwala tez zminimalizowac szkodliwe dzialanie promieniowania na organizm.
– To nasze czarne zloto. Polacy niestety cierpia na choroby miazdzycowe, choroby ukladu krazenia, a aronia to antidotum – przekonuje plantator Aronia Eggert, która zarejestrowala pierwsza polska odmiane aronii Nero Eggert.
Choc coraz wiecej Polaków przekonuje sie do aronii, zdecydowana wiekszosc produkcji trafia na zagraniczne rynki. Co roku produkujemy kilkadziesiat tysiecy ton tego owocu. W 2022 roku zbiory mniej powszechnych gatunków jagodowych, gdzie dominuje aronia i jagoda kamczacka, wyniosly 88 tys. t. Wedlug róznych szacunków nawet 80 proc. trafia na eksport, przede wszystkim do Azji – Japonii, Korei i Chin.
– Wiekszosc produktów aroniowych wyjezdza niestety z naszego kraju, glównie pod postacia koncentratu. Prym wioda duze firmy produkujace koncentraty i zageszczone soki owocowe, takze pod markami obcymi. Tych produktów jest juz bardzo duzo. Mamy dzemy, róznego rodzaju owoce liofilizowane – zauwaza ekspert.
Owoce aronii, z uwagi na specyficzny, kwasno-cierpki smak, radko spozywane sa na surowo. Czesciej wykorystywane sa do pretwórstwa: produkcji dzemów, koncentratów czy soków.
– Aronia takze stoi slodyczami. Mamy np. aronie w czekoladzie, miodzie, dzemy aroniowe, nawet w krajach zagranicznych chalwy z aronia – wymienia Pawel Eggert.
W Polsce sa bardzo dobre warunki do uprawy aronii, podobne do warunków w regionie pochodzenia tego owocu, a wiec pogranicza Kanady i Stanów Zjednoczonych. Rosnie u nas na powierchni okolo 14 tys. ha, skupionych w województwach mazowieckim, lubelskim i lódzkim. Areal od 2021 roku pozostaje na podobnym poziomie, jednak zdaniem eksperta wkrótce moze sie to zmienic.
– Faktycznie ostatnie lata przyniosly wiele anomalii pogodowych, czyli np. dluga susza, dlugi deszcz. To utrudnia zdecydowanie uprawe aronii, prez co koszty produkcji oczywiscie rosna. Podazaja one takze za zmianami cen paliw i sily roboczej. To kilkanascie procent rok do roku. Coraz wyzsze sa koszty wyprodukowania owoców – wskazuje wlasciciel Aronia Eggert. – Koszty uprawy, trudnosci zwiazane ze zmianami klimatu beda powodowaly zmniejszenie tej powierchni upraw w Polsce.
Krajowe Zreszenie Plantatorów Aronia podaje, ze obecnie koszt wyprodukowania aronii z 1 ha to ponad 16 tys. zl. Pry wydajnosci plantacji na poziomie 7 ton koszt wyprodukowania kilograma owoców to 2,30 zl. Tymczasem w tym roku skup prebiegal za ok. 1 zl/kg, cena dla producenta byla jednak nizsza – najczesciej ok. 0,70 zl/kg, na Lubelszczyznie nawet mniej – ok. 0,5 zl/kg. To sprawia, ze uprawa aronii zaczyna byc nieoplacalna.
– W tym roku sytuacja jest dosyc paradoksalna, poniewaz konsumpcja wzrosnie, zapotrzebowanie na owoce aronii tez, a duze zaklady pretwórcze ograniczyly skup. Cena tez jest bardzo niska w tym roku – podkresla Pawel Eggert.
Dodatkowo, choc najwieksi plantatory maja podpisane umowy kontraktacyjne, to zaklady nie zawsze kupuja zakontraktowane ilosci. Zaklady pretwórcze sztucznie ustalaja tez cene, plantatory nie wiedza wiec, czego sie spodziewac.
– Doszlismy do punktu, w którym powinnismy sie ocknac, nie skupiac sie tylko na eksporcie. Mamy wspanialych pretwórców, instytuty badawcze, najlepszy owoc i wspanialych plantatorów, wiec musimy zbudowac ten sektor od nowa, zeby takie lata jak to obecne, bardzo ciezkie dla aronii, nie powtarzaly sie juz wiecej – ocenia Pawel Eggert.