Czytanie dziecku bajek to nie tylko sposób na wspólne spedzenie czasu, ale i pierwszy krok bajkoterapii. Gdy za tym ida rozmowy o bohaterach i ich przezyciach, a takze wspólne zabawy odnoszace sie do przeczytanej bajki, mamy do czynienia z jednym z najbardziej skutecznych narzedzi edukacyjnych. Bajkoterapia buduje osobiste zasoby dziecka, pokazuje wzorce zachowan, które moga byc wsparciem w trudnej emocjonalnie sytuacji, uczy samoswiadomosci, wspólpracy, nazywania i regulacji emocji. Co wazne, korzystac moga na tym takze dorosli.
Jak podaje Fundacja Zaczytani.org, terapia bajka to metoda pracy z dziecmi w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym, która wykorzystuje specjalnie dobrane teksty (ksiazki, opowiadania) w celach terapeutycznych, psychoedukacyjnych lub relaksacyjnych. Moze byc uzywana do rozwiazywania konkretnych problemów, ale nie musi. Waznym celem leczenia bajkami jest praca z emocjami dziecka. Dzieki czytaniu moga one byc latwiej zidentyfikowane i nazwane.
– Bajkoterapia to trójstopniowy proces. Samo czytanie bajek jest poczatkiem, to wspólne przezywanie historii bohatera i dlatego jest tak skutecznym narzedziem. Drugim krokiem jest rozmowa, czyli reflektowanie nad tym, co sie wydarzylo. Podczas spotkan z dziecmi rozmawiamy o tym, co pozornie przezyl bohater, ale tak naprawde my jako dorosli czy dzieci opowiadamy o swoich doswiadczeniach, emocjach i zrozumieniu historii. Trzecim elementem bajkoterapii jest wspólna zabawa – tlumaczy w rozmowie z agencja Newseria Lifestyle Michal Jakub Stepien z Fundacji Zaczytani.org.
Terapia bajka wymaga czasu. Kluczowe jest wspólne omawianie przeczytanej tresci – rozpoczecie od pytan zamknietych, potem przejscie do pytan otwartych, które pokazuja, jak dziecko zrozumialo opowiesc, jakie dostrzeglo problemy i jakie emocje wywolala w nim bajka. Cwiczenia lub zabawy wzmacniaja i utrwalaja poznane tresci i wartosci.
– Wielu rodziców czy nauczycieli czyta ksiazki i o nich rozmawia, ale nie domyka tego procesu, na przyklad poprzez wspólna zabawe odpowiednio osadzona na narracji bajki. Inni rodzice czytaja bajke i pózniej sie bawia, ale nie omawiajac konkretnych punktów zwiazanych z tym swiatem emocjonalnym i z kompetencjami miekkimi. Tymczasem to jedno z najbardziej skutecznych narzedzi edukacyjnych – przekonuje ekspert Fundacji Zaczytani.org.
Bajki maja duzy wplyw przede wszystkim na dzieci. Pozwalaja im bezpiecznie sie zetknac z lekiem przed niebezpieczenstwem i smiercia, maja pozytywny wplyw na ksztaltowanie u nich poczucia wspólpracy. Badanie kalifornijskich naukowców z 2016 roku, w którym przez dwa lata obserwowano kilkaset dzieci w wieku szkolnym, wykazalo, ze terapia narracyjna skutecznie poprawiala umiejetnosci spoleczne i emocjonalne u dzieci w wieku 8–10 lat.
– Popularyzacja bajkoterapii i biblioterapii wsród osób doroslych jest misja Fundacji Zaczytani.org. Jest to jedno z najbardziej samodzielnych narzedzi – tak naprawde uwaznie sluchajac odpowiedzi dzieci i odpowiadajac na te same pytania, dzielac sie swoim swiatem, mozemy rozwijac nie tylko tych najmlodszych, ale tez siebie – mówi Michal Jakub Stepien.
Badanie wloskich naukowczyn z 2014 roku dowodzi, ze stosowanie strategii narracyjnych i opowiadanie historii – takich jak basnie i tradycyjne opowiesci ludowe – moze poprawic ogólne samopoczucie czlowieka. Wykazalo równiez, ze basnie mialy pozytywny wplyw na rozwój osobisty ludzi i samoakceptacje.
– Bajkoterapia porusza na poziomie metafory nasze doswiadczenia emocjonalne. Dzieki reflektowaniu i rozmowie o tym, co przeczytamy, powoduje, ze mozemy lepiej zrozumiec to, co sie wydarza w historii, czyli de facto w naszym zyciu. Powinnismy stosowac ja juz od najmlodszych lat, ale bardzo namawiam, zeby równiez osoby dorosle, ogladajac seriale, a przede wszystkim czytajac ksiazki, rozmawialy o tym, co czuja w zwiazku z bohaterami, z tresciami, których dotykaja na poziomie metafory – wskazuje ekspert Fundacji Zaczytani.org.
Bajkoterapia ma cztery podstawowe cele: edukacja, trening umiejetnosci, budowanie relacji, terapia. W zaleznosci od konkretnego celu nalezy odpowiednio dobrac bajke, jesli np. ksiazka ma pomóc sie zmierzyc z konkretnym wyzwaniem dziecka, warto siegnac po historie, w której bohaterowie znajduja sie w podobnych sytuacjach.
– Stosujac regularnie bajkoterapie, mozemy zaznac bardzo szybkiego psychoedukacyjnego rozwoju, mozemy lepiej rozumiec emocje nasze i najblizszych, nasze potrzeby, nauczyc sie komunikacji i wspólpracy – tlumaczy Michal Jakub Stepien.
Bajki moga nie tylko wspierac poznanie i przezywanie emocji u dziecka, ale tez ciekawosc swiata i otwartosc na nowe rzeczy. Pod koniec sierpnia odbyla sie premiera bajki „Sila rozumu”, autorstwa Bogusia Janiszewskiego, przeznaczonej dla dzieci w wieku 7–9 lat. Jej celem jest oswajanie leku przed poznawaniem nowych rzeczy i eksperymentowaniem oraz odczarowanie nauk scislych. To opowiesc, która uczy empatii, wspólpracy, zrozumienia i otwartosci wobec zespolowych dzialan na rzecz wspólnego celu.
– Sa tam zarówno scenariusze do prowadzenia zajec dla rodziców do pracy indywidualnej, jak równiez do pracy grupowej, czyli skierowanych do edukatorów, nauczycieli, facylitatorów procesów, chocby wolontariackich, tak ze bardzo zalezy nam na tym, zeby dotrzec do jak najwiekszego grona – mówi ekspert Fundacji Zaczytani.org. – Jezeli uda nam sie dotrzec do 10 tys. pobran naszej bajki, wówczas otworzymy nowa biblioteke w szpitalu kolo Raciborza.
