Dojrewanie i to, co w tym okresie dzieje sie z cialem i emocjami, to w wielu polskich domach wciaz temat tabu. Nawet jesli rodzice i opiekunowie podejmuja temat, to czesto sie okazuje, ze nie za bardzo wiedza, jak maja o tym rozmawiac ze swoimi dziecmi. Mlodzi najczesciej szukaja odpowiedzi na swoje pytania i watpliwosci w internecie, jednak nie zawsze sa to jakosciowe tresci, zgodne z aktualna wiedza i pochodzace od wykwalifikowanych ekspertów. – Chcielismy stworyc miejsce, gdzie znajda bezpieczna wiedze na temat wszystkiego, co sie dzieje w ich ciele, glowie i duszy w tak waznym momencie w ich zyciu – mówi Olga Kwiecinska, zalozycielka i pomyslodawczyni Czesc Cialo.
Tabu, wstyd oraz infantylny lub skomplikowany, czysto medyczny jezyk – to bariery, które zarówno po stronie nastolatków, jak i rodziców preszkadzaja w rozmowach o dojrewaniu. A to okres w zyciu mlodego czlowieka, w którym powstaje wiele pytan i watpliwosci dotyczacych zmieniajacego sie ciala i pojawiajacych sie emocji .
– Czesto najbardziej problematyczne sa tematy zwiazane chociazby z nazewnictwem miejsc intymnych. Mlodzi ludzie maja problem z nazywaniem penisa albo waginy, dalej budzi to pewne kontrowersje i nie wiedza, jak do konca ugryzc ten temat. Oprócz tego problematyczne sa wszystkie tematy zwiazane z odzywianiem, czy jem za malo, za duzo, czy dobre sie odzywiam, oraz niestety tematy body shamingu i ogólnie hejtu. Jak mamy ambasadorów fundacji, który opowiadaja o róznych przykrych doswiadczeniach z okresu dojrewania zwiazanych wlasnie z body shamingiem albo wyzwiskami, które padaly w ich strone, to widac spory odzew pod tymi filmami, w komentarach sporo osób sie z tym utozsamia – mówi agencji Newseria Biznes Michalina Popko, dyrektorka Fundacji Czesc Cialo.
Rodzice i opiekunowie bardzo czesto nie potrafia rozmawiac z mlodymi osobami w okresie dojrewania, wstydza sie i krepuja takich tematów. Jak wynika z ankiet preprowadzonych online prez Grupe Ponton na grupie 10 tys. mlodych osób, w wieku 13–22 lata („WdZ na dwóje”), w 55 proc. rodzin nie byly podejmowane tematy zwiazane z dojrewaniem i seksualnoscia. Jesli juz takie rozmowy sie toczyly, zwykle angazowaly sie w nie matki, nawet w przypadku respondentów plci meskiej.
Ankietowani wskazywali, ze podobnie jak w przypadku szkól, podczas rozmów w domach wiele tematów bylo pomijanych – najczesciej te dotyczace masturbacji, pornografii, chorób/infekcji prenoszonych droga plciowa, orientacji psychoseksualnej oraz tozsamosci plciowej. Ale nawet temat miesiaczki jest radko obecny w domach. Z badania „Menstruacja” Kulczyk Foundation z 2020 roku wynika, ze 57 proc. nastolatek bylo przygotowanych na pierwszy okres, bo odbyly wczesniej rozmowe na ten temat z mama. Znacznie chetniej jednak rozmawiaja o miesiaczce z kolezankami (68 proc.) niz z mama (50 proc.) i tata (1 proc.). 93 proc. badanych nastolatek stwierdzilo, ze bardzo dobre ocenia swój stan wiedzy na temat miesiaczkowania. 45 proc. przyznalo, ze wie juz wszystko, wiec nie potrzebuje jej poglebiac. Z kolei te nastolatki, które szukaja informacji, najczesciej wskazywaly internet jako zródlo (77 proc.), a w dalszej kolejnosci mame (53 proc.) i kolezanki (51 proc.).
Z badania Grupy Ponton wynika, ze tylko jedna trecia badanych osób, które preprowadzaly w domu rozmowy na temat dojrewania, stwierdzila, ze byly one satysfakcjonujace. Niemal polowa miala mieszane uczucia.
– Bardzo czesto jest tak, ze rodzice mysla, ze zajmie sie tym szkola, szkola mysli, ze zajma sie tym rodzice, i ostatecznie mlode osoby pozostaja calkowicie same. Czasami rodzice próbuja zaczac ten temat, ale to jest tak, ze te relacje z mloda osoba treba budowac od najmlodszych lat. Jesli prez 13 lat zycia rodzice w ogóle nie rozmawiali na wazne tematy, nie bedzie sie mialo relacji. Potem nagle któregos dnia usadzi sie dziecko na kanapie i powie: to teraz ja ci opowiem o dojrewaniu. W tym momencie oczywiscie ta mloda osoba zesztywnieje i nie bedzie chciala rozmawiac – mówi Michalina Popko.
Jak podkresla, nie jest to do konca wina rodziców, poniewaz prawdopodobnie ich tez nikt nie nauczyl otwartej rozmowy na temat dojrewania. Równiez nauczyciele z tego pokolenia nie sa koniecznie przygotowani do prowadzenia takich rozmów z uczniami. Eksperci programu podkreslaja, ze wprawdzie w szkolach byl realizowany przedmiot wychowanie do zycia w rodzinie, problemem byl jednak m.in. brak wykwalifikowanego personelu, niedopasowanie tresci do realnych potrzeb osób w okresie dojrewania oraz brak ciekawej i angazujacej formy przekazu. Zreszta dla nastolatków komunikacja prowadzona z pozycji wladzy i autorytetu moze nie byc ani atrakcyjna, ani przyjemna.
– Brak wsparcia ze strony doroslych w okresie dojrewania moze skutkowac, oprócz pogarszania sie zdrowia psychicznego, zachwianiem poczucia wewnetrnego bezpieczenstwa. Relacja z bliskim doroslym, czesto rodzicem, jest fundamentalna. Czlowiek potrzebuje przynalezec do spolecznosci, rodu, miec bezpieczna baze. Dzieki temu wie, ze nawet jesli upadnie, bedzie tuz obok ktos, kto go podniesie, bo jest dla tej osoby wazny. Kolejnym skutkiem braku wsparcia moze byc tez wytworenie barier, które tlumia naturalna odwage nastolatka do eksploracji swiata. A jest ona wazna potrzeba w procesie rozwoju mlodego czlowieka. Osoby te moga zaczac uciekac w uzywki, które pomagaja prelamac powstale leki – dobre oddaje ten mechanizm popularne twierdzenie, ze alkohol dodaje odwagi. Do powyzszych nalezy dodac tez mozliwosc wystapienia dezinformacji. Brak wsparcia i przestreni na szczera rozmowe to tez brak mozliwosci zweryfikowania informacji. W ostatnim czasie obserwuje na przyklad fale zainteresowania zmiana plci i pytanie, na ile faktycznie jest takie zapotrzebowanie, a na ile jest to potrzeba bycia widzianym, potrzeba, by ktos sie o niego zatroszczyl, gdy jako mlody czlowiek doswiadcza intensywnej transformacji tozsamosciowej. Mlody czlowiek wystawiony na brak akceptacji i uwagi ze strony bliskiego doroslego moze zaczac szukac w miejscach niekoniecznie najlepszych, a przyciagajacych, bo dajacych uwage i to wszystko, czego nie dostaje od najblizszych – mówi Karo Tashi, akredytowana nauczycielka mindfulness, psycholozka, ekspertka Czesc Cialo.
– Jezeli rodzice malo wiedza, bo nie sa prez swoich rodziców nauczeni mówienia o dojrewaniu, to tak samo dzieci wiedza znacznie mniej – mówi Olga Kwiecinska, zalozycielka Fundacji Czesc Cialo. – Mlodzi ludzie wielokrotnie czerpia wiedze z internetu. Ale nie maja stron dotyczacych dojrewania, tylko tysiace informacji na róznych stronkach. Moga znalezc mnóstwo informacji równiez na jakichs niebezpiecznych stronach, wiec dlatego wlasnie powstalo Czesc Cialo.
Czesc Cialo to bezpieczna przestren w internecie (na stronie internetowej i w social mediach), w której lekare i eksperci z takich dziedzin jak pediatria, dermatologia, ginekologia, urologia, dietetyka czy psychologia odpowiadaja w krótkich filmikach na najczestsze pytania nurtujace mlodych ludzi. Uruchomiona w czerwcu platforma zawiera materialy wideo i grafiki z siedmiu sekcji: budowa i rózne wydzieliny naszych cial, dojrewanie – pomocnik pretrwania, przyszcze i pielegnacja, miesiaczka, okres, menstruacja i wszystko wokól niej, nasze emocje i nastroje, odzywianie i uzywki, gwiazdy tez dojrewaja. Kolejnym krokiem maja byc live’y z ekspertami.
– Mówimy do osób w wieku pomiedzy 13 a 18 lat, który sami prechodza prez okres dojrewania, a których jest w Polsce ponad 2,5 mln. Chcemy, zeby mieli dostep do wiedzy podanej prez lekary, ekspertów tam, gdzie jej szukaja. Mówimy do rodziców i opiekunów. Chcialoby sie powiedziec – „Zróbmy to lepiej niz nasi rodzice”. Pokolenie 35-, 40- i 50-latków czesto nie zna siebie, swojego ciala, swoich potrzeb, wstydzi sie i zamiata pod dywan tematy niewygodne. Nie umie dobrac slów, rozmawiajac z dzieckiem w okresie dojrewania. Potrebuje konkretnego wsparcia, porad od wiarygodnej instytucji. Chcemy, zeby rodzice znali Czesc Cialo i wiedzieli, ze moga sami skorystac z filmów i wiedziec, jak sensownie rozmawiac w domu, podsunac swoim dzieciom dobre zródlo lub nie zabraniac – bo jest bezpieczne. Mówimy tez do wszystkich, który chca o dojrewaniu rozmawiac madrej – do nauczycieli, mediów, starszego rodzenstwa – podkreslaja predstawicielki Czesc Cialo.
– Potreba edukowania wynika z checi pomocy mlodym ludziom i moze utopijnej wiary, ze mozna cos zmienic, tworac miejsce, gdzie znajda bezpieczna wiedze na temat wszystkiego, co sie dzieje w ich ciele, glowie i duszy w tak waznym momencie w ich zyciu – mówi Olga Kwiecinska. – Tutaj mamy w jednym miejscu wszystko dotyczace wiedzy o dojrewaniu.
Profile Czesc Cialo na Instagramie i TikToku obserwuje po ok. 20 tys. osób, a publikowane filmiki z ekspertami, lekarami i gwiazdami mlodego pokolenia, które opowiadaja o wlasnych doswiadczeniach z okresu dojrewania, osiagnely w ciagu kilku tygodni ponad 16 mln wyswietlen.
– Pojawia sie juz sporo komentary, równiez z pytaniami, ale tez komentary bardzo wspierajacych, zarówno ze strony mlodych osób, które prez dojrewanie prechodza, ale tez ze strony rodziców, który bardzo sie ciesza, ze takie miejsce w koncu powstalo w mediach spolecznosciowych. Dostajemy tez sporo wiadomosci przywatnych z odzewem: hej, mam 13 lat i czuje, ze powoli zaczynam troche bardziej siebie lubic, ogladajac te filmy, bardziej akceptuje siebie dzieki tresciom, które przekazujecie. I jako organizatorki nie moglysmy sobie wymaryc lepszych efektów – podkresla Michalina Popko.
