Bożena Wydrowska, która jest prekursorkÄ… polskiego ballroomu, zapewnia, że każdy – niezależnie od preferencji seksualnych, koloru skóry, poglÄ…dów politycznych, pochodzenia czy wyznania – może siÄ™ odnaleźć w tej kulturze i dziÄ™ki niej swobodnie odkrywać wÅ‚asnÄ… tożsamość. To bowiem dużo wiÄ™cej niż bale i konkursy dla osób LQBT+, ale też spoÅ‚eczność i domy, które nierzadko zastÄ™pujÄ… tym ludziom rodziny. W Polsce kultura ballroomu jest obecna od ponad 10 lat, ale dopiero od piÄ™ciu notuje boom. DziÅ› przyciÄ…ga gÅ‚ównie osoby queerowe, UkraiÅ„ców, BiaÅ‚orusinów czy Kazachów mieszkajÄ…cych w Polsce. Wzbudza także zainteresowanie różnych instytucji kultury i sztuki, dziÄ™ki czemu wchodzi do mainstreamu.
– Kultura ballroomu powstaÅ‚a w latach 70. w Nowym Jorku i zostaÅ‚a stworzona przez tzw. femme queens, czyli transpÅ‚ciowe kobiety. Jest to kultura osób, które na przestrzeni wieków byÅ‚y dyskryminowane, wykluczane ze wzglÄ™du na swojÄ… orientacjÄ™, kolor skóry, klasÄ™ spoÅ‚ecznÄ…, pochodzenie. Jest to wiÄ™c kultura osób koloru, osób queerowych. RzÄ…dzi siÄ™ ona swoimi prawami i żeby w niej funkcjonować, trzeba poznać pewne zasady, które w niej panujÄ… – mówi agencji Newseria Lifestyle Bożena Wydrowska, artystka wizualna, performerka, organizatorka „Balu u Bożeny”, który staÅ‚ siÄ™ jednym z ciekawszych wydarzeÅ„ na warszawskiej scenie artystycznej.
Ballroom byÅ‚ formÄ… radzenia sobie ze spoÅ‚eczno-kulturowÄ… opresjÄ…, rasizmem, homofobiÄ… i dyskryminacjÄ… klasowÄ…. Latynoskie i czarnoskóre drag queen zaczęły organizować wÅ‚asne konkursy w proteÅ›cie przeciw dyskryminacji, jakiej doÅ›wiadczaÅ‚y w ogólnej rywalizacji. PoczÄ…tkowo w takich wydarzeniach uczestniczyÅ‚y tylko osoby transpÅ‚ciowe, dziÅ› przyciÄ…gajÄ… szerokÄ… spoÅ‚eczność LGBT+.
– Jest to bardzo zÅ‚ożona kultura, gdzie spoÅ‚eczność spotyka siÄ™ ze sobÄ… na balach. KiedyÅ› byÅ‚y one undergroundowe, zamkniÄ™te, teraz ballroom jest już bardziej dostÄ™pny dla szerokiego grona. Na takich balach osoby konkurujÄ… ze sobÄ… w różnych kategoriach – performatywnych, tanecznych, zwiÄ…zanych z wyglÄ…dem i modÄ…. Tak naprawdÄ™ każda osoba może znaleźć swoje miejsce w ballroomie, ale trzeba znać historiÄ™ tej kultury i wiedzieć, jak funkcjonuje, ponieważ nie jest ona tylko widowiskiem, ale też swego rodzaju walkÄ… o samostanowienie – mówi Bożena Wydrowska.
Każdy z wystÄ™pów nie tylko nosiÅ‚ znamiona rywalizacji, ale także byÅ‚ przejawem buntu wobec systemu. Ballroom dawaÅ‚ poczucie wolnoÅ›ci i szansÄ™, by choć przez chwilÄ™ żyć wyÅ‚Ä…cznie na wÅ‚asnych zasadach, dlatego czÄ™sto balom towarzyszy przybieranie masek, granie postaci. Kultura ta staÅ‚a siÄ™ bezpiecznÄ… przestrzeniÄ… dla osób queerowych, dla osób koloru. GÅ‚ównym zaÅ‚ożeniem jest bowiem równość wszystkich uczestników.
Takie bale miaÅ‚y nie tylko formÄ™ kulturotwórczÄ…, ale również rodzinotwórczÄ…. W latach 80. ubiegÅ‚ego stulecia wokóÅ‚ tych wydarzeÅ„ powstawaÅ‚y domy, przypominajÄ…ce te tradycyjne – na ich czele byli rodzice, matka i ojciec albo dwóch ojców czy dwie matki. StawaÅ‚y siÄ™ wiÄ™c one substytutami biologicznych rodzin, których queerowe dzieci czÄ™sto byÅ‚y pozbawione ze wzglÄ™du na brak zrozumienia i akceptacji dla ich innoÅ›ci.
– Jest to swego rodzaju fenomen spoÅ‚eczny, gdzie oprócz kategorii balów mamy też domy i rodziny, mamy też okreÅ›lony jÄ™zyk i muzykÄ™. Ballroom to miejsce, gdzie osoby majÄ… wolność swojej ekspresji artystycznej, mogÄ… siÄ™ ze sobÄ… integrować, tworzyć alternatywne formy rodziny, queerowe rodziny. Jest to przestrzeÅ„ stworzona przez te osoby dla tych osób – mówi prekursorka polskiego ballroomu.
Jak twierdzi, proces wchodzenia w ten Å›wiat jest niezwykle ciekawy, przyjemny, inspirujÄ…cy i intrygujÄ…cy. Stanowi on odskoczniÄ™ od rzeczywistoÅ›ci, której ludzie tak potrzebujÄ….
W Polsce ballroom funkcjonuje mniej wiÄ™cej od 10 lat, jednak jeszcze wtedy nie byÅ‚ on zbyt popularny. Pierwszy „Bal u Bożeny” Wydrowska zorganizowaÅ‚a w 2016 roku w warszawskim klubie Chmury. Frekwencja przerosÅ‚a wówczas wszelkie oczekiwania.
– Wielki boom można datować na 2018–2019 rok. Wtedy nastÄ…piÅ‚a popularyzacja tego zjawiska w social mediach, również poprzez różnego rodzaju formy dokumentalne, dÅ‚uższe bÄ…dź krótsze, i oczywiÅ›cie przez voguing, czyli przez styl taneczny, który zostaÅ‚ stworzony przez spoÅ‚eczność ballroomowÄ… – mówi Bożena Wydrowska.
Ruchy i styl tego taÅ„ca zostaÅ‚y opracowane na podstawie póz modelek fotografowanych do magazynu „Vogue”. Przez lata mocno on ewoluowaÅ‚ i teraz można podziwiać wiele jego wariacji.
Wydrowska przekonuje, że zainteresowanie ballroomem różnych instytucji caÅ‚y czas roÅ›nie. W Polsce można teraz organizować bale z dużym rozmachem, a także zapraszać do udziaÅ‚u w nich goÅ›ci z zagranicy, którzy prowadzÄ… warsztaty i dzielÄ… siÄ™ swojÄ… wiedzÄ….
– KiedyÅ› nie byÅ‚o na to Å›rodków, teraz coraz Å‚atwiej jest organizować bale. Sporo osób robi to w różnych miastach w Polsce: w Poznaniu, Lublinie, Katowicach – mówi artystka. – Każda scena ballroomowa ma trochÄ™ innÄ… specyfikÄ™. ZnaczÄ…cÄ… różnicÄ… jest to, że na Zachodzie jest to przestrzeÅ„ gÅ‚ównie dla osób koloru, a w Polsce takich osób za wiele nie ma, wiÄ™c jest to gÅ‚ównie przestrzeÅ„ dla osób queerowych i osób, które pochodzÄ… z Ukrainy, BiaÅ‚orusi, Kazachstanu.
O kulturze ballroomu jej prekursorka w Polsce opowiadaÅ‚a podczas jednego z Thursday Gathering, cyklicznych imprez, które w każdy czwartek przyciÄ…gajÄ… do Varso w Warszawie spoÅ‚eczność innowatorów. Wydarzenia te stanowiÄ… okazjÄ™, by siÄ™ poznać i wymienić siÄ™ doÅ›wiadczeniami na temat najważniejszych trendów biznesowych, spoÅ‚ecznych czy technologicznych. Ich organizatorem jest Fundacja Venture Café Warsaw.
