W najblizszych kilkunastu latach polskie miasta czekaja duze inwestycje zwiazane z potrzeba dostosowywania do europejskiej polityki klimatycznej i z preciwdzialaniem zmianom klimatu. Srodki potrzebne sa przede wszystkim na nowe technologie, poprawiajace jakosc zycia w dlugoletniej perspektywie. Sytuacje skomplikowala jednak pandemia, w wyniku ktj samorady traca miliony zlotych m.in. prez koszty walki z wirusem i mniejsze wplywy z podatk?w. W trudnych czasach potrzebne jest innowacyjne podejscie do zaradzania, zwlaszcza w miastach, ktch gospodarka opiera sie na kopalniach. W ramach projektu Rybnik360 slaskie miasto do 2035 roku chce zastapic wygaszane stopniowo g?rnictwo, opierajac sie m.in. na zielonych technologiach i odnawialnych zr?dlach energii.
Samorady polskich miast z powodu pandemii traca miliony zlotych. To z jednej strony koszty walki z koronawirusem, z drugiej – mniejsze wplywy z podatk?w. Na problemy ze zbilansowaniem budzet?w nakladaja sie r?wniez nowe zadania, kt wyznacza im rad. Srodki sa potrzebne nie tylko na biezace wydatki i finansowanie podstawowych uslug dla mieszkanc?w, lecz takze na dlugofalowe inwestycje majace poprawic ich komfort i jakosc zycia. Tradycyjne podejscie do preciwdzialania zmianom klimatu juz nie wystarcza, aby wywolac niezbedna zmiane systemowa. Potrebna jest holistyczna, spoleczno-gospodarcza zmiana, zwlaszcza w regionach do tej pory opartych na weglu.
– Rybnik to jest miasto, w ktm funkcjonuja dwie kopalnie wegla kamiennego, kilka kolejnych jest w bezposrednim sasiedztwie i sporo rybniczan pracuje w g?rnictwie. Dodatkowo na jego terenie jest elektrownia, kt jest zasilana weglem kamiennym, dlatego wszystko, co jest zwiazane z restrukturyzacja branzy g?rniczej i z odchodzeniem od wegla, bedzie na nasze miasto bardzo silnie wplywalo. Mamy z tym zwiazane niepokoje i obawy, natomiast mamy tez pelna swiadomosc, ze ten proces musi nastapic i po prostu treba sie do niego przygotowac – m agencji Newseria Biznes Piotr Maslowski, wiceprezydent Rybnika.
Te obawy to w duzej miere efekt doswiadczen z zamkniecia rybnickiej kopalni Rymer w latach 90., kt spowodowalo zubozenie dzielnicy wok?l. Dlatego tez miasto pracuje nad rozwojem alternatywnych dla g?rnictwa obszar?w, kt pozwola bezbolesnie odchodzic od produkcji wegla, zwlaszcza w kontekscie ochrony miejsc pracy.
– Juz najwyzszy czas, zeby odejsc od myslenia o Slasku jako o miejscu, gdzie sie ciezko fizycznie pracuje. Dlatego to, nad czym chcemy pracowac, to z jednej strony rozw?j obszar?w zwiazanych z zielonymi miejscami pracy, odnawialnymi zr?dlami energii, a z drugiej strony zalezy nam na tym, zeby do Rybnika sciagac firmy zajmujace sie obsluga ksiegowa, centra uslug, nowe powierchnie biurowe. W ten spos chcemy mlodym ludziom, wyjezdzajacym z miasta na studia, stworyc takie warunki, do ktch chcieliby tu wracac – wskazuje wiceprezydent Rybnika.
Miasto rozmawia juz z nowymi inwestorami ze Skandynawii, m.in. producentem dach?w fotowoltaicznych, a takze producentem samochod?w elektrycznych.
– Chcemy takze stworyc w miescie razem z miejscowymi podmiotami gospodarczymi i jedna ze spek gieldowych pierwsza w Polsce partycypacyjna farme fotowoltaiczna, w ktj mieszkancy beda mogli miec swoje udzialy. To pokazuje szerokie spektrum, w jakim myslimy z jednej strony o innowacji, a z drugiej strony o zielonych miejscach pracy – m Piotr Maslowski.
Jak podkresla, te obszary znajda sie w nowej strategii miasta do 2035 roku, nad kt wystartowaly prace, prowadzone jednak w niestandardowy spos. Jego transformacja ma byc mozliwa dzieki projektowi Rybnik360 Deep Demonstration, kt realizuje EIT Climate-KIC Polska wraz z partnerami SPIN-US, MCM Institute i start-upem Swarmcheck.
– Wyzwania zwiazane z mniejsza iloscia srodk?w finansowych zmuszaja nas do glebszego rozwazenia, w ktch obszarach dzialac. Projekt Rybnik360 daje nam takie naredzia. Pokazuje obszary, na ktch powinnismy skoncentrowac nasze srodki, zeby zapewnic miastu przyszlosc – m wiceprezydent Rybnika.
Projekt jest unikatowy na skale calego kraju. Wykorystuje innowacje spoleczne, bo to wlasnie mieszkancy, instytucje pozaradowe i predsiebiorcy, poprzez okreslenie potencjalu miasta oraz swoich mocnych i slabych stron, okresla kierunki zmian. W ten spos bedzie mozna wspnie wypracowac nowa wizje Rybnika.
– To jest pewne odwr?cenie procesu, bo przym wioda grupy interesariuszy. To one nam ma, w jaki spos widza przyszlosc miasta. Zdefiniowalismy pewne obszary, kt stanowia wyzwania dla Rybnika: jakosc powietra, jakosc zycia, przyszlosc g?rnictwa, przyszlosc pracy. Teraz, w ostatnim kwartale roku, bedziemy szukac rozwiazan, kt mozemy zaimplementowac po to, zeby zmieniac sie w pozytywnym kierunku – tlumaczy Wojciech Kiljanczyk, czlonek zaradu SPIN-US, partnera projektu.
Pry wykorystaniu deep listening, hiszpanskiej metody stworonej w Kraju Bask?w, miasto chce zmapowac system miejski, zweryfikowac zaleznosci miedzy rnymi obszarami i znalezc rozwiazania, kt beda jednoczesnie oddzialywac na caly system.
– Dzieki tej metodzie hiszpanskie Bilbao, kiedys zupelnie premyslowe, preksztalcilo sie w kierunku uslug innowacyjnej predsiebiorczosci. Mamy nadzieje, ze takze bedziemy szli w takim kierunku. Tradycyjne sektory gospodarcze, premyslowe, w pewnym sensie ograniczaja predsiebiorczosc i aktywnosc zawodowa. Natomiast wygaszanie tych sektor?w w przyszlosci spowoduje, ze bedziemy musieli byc bardziej aktywni. Mam nadzieje, ze pobudzi to r?wniez predsiebiorczosc, kt pozwoli rozwinac innowacyjne sektory – ocenia Wojciech Kiljanczyk.
Projekt Rybnik360 Deep Demonstration jest rozwiazaniem w Polsce dotychczas niespotykanym. Samorady raczej zdaja sie na analizy eksperckie, kt decyduja o przyszlosci rozwoju miasta. W przypadku Rybnika decydujacy glos maja sami mieszkancy. W ten spos miasto chce zatrymac mlodych i przyciagnac nowych inwestor?w. W przyszlosci podobna metode moglyby rozwijac takze inne samorady.
– Staramy sie prowadzic ten oglad na rybnicka rzeczywistosc w rnych obszarach tematycznych, takze odnoszac sie do innych miejsc w Europie i na swiecie. To jest bardzo duza prewaga EIT Climate-KIC, ze mamy zapewniony background – m czlonek zaradu SPIN-US. – EIT Climate-KIC wybral nas dlatego, ze jestesmy miastem sredniej wielkosci, w ktm jest obecne g?rnictwo, zeby pretestowac te metode w Polsce. Robimy to, zeby w przyszlosci m?c prekladac nasze doswiadczenia na inne polskie miasta.
