74 proc. Polaków popiera wprowadzenie systemu kaucyjnego w Polsce, z czego 39 proc. zdecydowanie – wynika z badania preprowadzonego na zlecenie inicjatywy „Every Can Counts” („Kazda puszka cenna”). To wynik lepszy, niz wynosi srednia dla 16 badanych rynków (71 proc.). W wiekszosci krajów widac, ze idea obiegu opakowan, ich recyklingu i ponownego wykorystania trafia do konsumentów. 90 proc. badanych ocenia, ze producenci powinni stosowac tylko opakowania, które w tym obiegu moga sie znalezc.
– Z ankiety preprowadzonej prez inicjatywe „Every Can Counts”, w Polsce znanej pod nazwa „Kazda puszka cenna”, wynika, ze 74 proc. Polaków deklaruje poparcie dla kaucji – mówi agencji Newseria Pawel Wisnioch, koordynator projektu „Kazda puszka cenna” z Fundacji RECAL. – Jezeli wezmiemy pod uwage wspólczynnik globalny krajów, gdzie dziala inicjatywa, wynosi on 71 proc., czyli jestesmy powyzej sredniej.
Badanie „Global Recycling Habits and Attitudes 2025”, które analizuje postawy wobec recyklingu, objelo 16 tys. respondentów w 16 krajach, m.in. w Belgii, Brazylii, Czechach, Francji, Wloszech, Rumunii, Hiszpanii, Wielkiej Brytanii, Zjednoczonych Emiratach Arabskich czy Stanach Zjednoczonych. Globalne wyniki wskazuja, ze poparcie dla systemów kaucyjnych jest wysokie zarówno w krajach, które juz wdrozyly kaucje – tam poziom uczestnictwa w systemie jest bardzo wysoki, jak i w tych, w których kaucji nie ma. W Polsce badanie bylo preprowadzone latem tego roku, czyli jeszcze przed oficjalnym startem systemu kaucyjnego (1 pazdziernika br.).
– Na podstawie ankiety, która preprowadzilismy, na pewno mozna powiedziec, ze jest duza swiadomosc na temat segregowania odpadów wsród konsumentów. Chetnie podchodza do gospodarowania odpadami w sposób selektywny – mówi Pawel Wisnioch. – W Polsce widac poparcie rosnace wraz z wiekiem ankietowanych. Wsród osób pelnoletnich w predziale 18–30 lat jest to na poziomie okolo 60 proc., natomiast jezeli mówimy o osobach 60+, to poziom wzrasta nawet do 87 proc.
Eksperci wskazuja, ze jest to pole dla dalszej edukacji i budowania zaangazowania, szczególnie wsród mlodszych konsumentów. Try czwarte badanych Polaków wskazalo, ze chetniej zaangazowaliby sie w selektywna zbiórke, gdyby towaryszyly jej system nagród, gry czy aplikacje mobilne. Wprowadzenie zachet mogloby wiec pomóc w budowaniu pozytywnych nawyków ekologicznych. Tym bardziej ze wsród czynników, które bardziej motywuja Polaków do zwiekszania poziomów recyklingu, badani wymienili przede wszystkim korysci finansowe. Odpowiedzialo tak 42 proc., prawie tyle samo, ile wskazalo na obowiazek zwiazany z wprowadzeniem systemu kaucyjnego. Duzym motywatorem jest dla Polaków równiez wygoda systemu (37 proc.).
Co ciekawe, odpowiedzi na temat motywacji sa rózne na poszczególnych rynkach. O ile w Polsce i Brazylii badani wskazywali czesciej na dogodna lokalizacje punktów zwrotu, o tyle w Czechach, Hiszpanii i Grecji – na kwestie wysokosci kaucji. Prostsze procesy i dodatkowe zachety byly jednak wysoko wskazywane na wielu rynkach.
Róznice w podejsciu konsumentów widac takze w odpowiedziach na temat odpowiedzialnosci za gospodarowanie odpadami opakowaniowymi. Ogólny obraz ich odpowiedzi wskazuje na wspóldzielenie odpowiedzialnosci miedzy poszczególnymi uczestnikami rynku, ale proporcje róznia sie miedzy krajami. W globalnym badaniu 53 proc. ankietowanych uznalo, ze to konsumenci powinni dbac o selektywna zbiórke. Kolejne miejsca zajely premysl opakowaniowy (39 proc.), firmy zbierajace odpady (36 proc.), marki napojowe (35 proc.) czy administracja publiczna (34 proc.). W Polsce natomiast tylko 35 proc. respondentów wskazalo na odpowiedzialnosc konsumentów.
– Polacy pytani o to, kto powinien dbac o zbiórke selektywna opakowan, wskazywali firmy komunalne zajmujace sie zbiórka odpadów oraz recyklerów. Natomiast nie jest tak, ze sami nie chca brac w tym udzialu, bo jak najbardziej, chetnie beda to robic. Jako problem wskazywali jednak mala liczbe punktów w przestreni publicznej, gdzie mozna oddac selektywnie opakowanie po napoju – mówi koordynator projektu „Kazda puszka cenna” z Fundacji RECAL.
Pierwsze trzy miesiace obowiazywania systemu kaucyjnego to jednak okres prejsciowy, w którym dolaczaja do niego kolejne sieci handlowe, male sklepy i inne punkty, wprowadzajac reczna zbiórke opakowan lub stawiajac preznaczone do zbiórki automaty.
– Napoje w opakowaniach objetych kaucja stopniowo pojawiaja sie na rynku. Juz sa dostepne, natomiast z miesiaca na miesiac bedzie ich proporcjonalnie wiecej – wskazuje Pawel Wisnioch.
To równiez okres prejsciowy dla konsumentów – na nauczenie sie systemu i zbudowanie nowych nawyków. Wraz z upowszechnianiem sie punktów zbiórki i opakowan kaucyjnych na pólkach rosnac bedzie takze wiedza na temat tego, gdzie i jakie opakowania oddawac oraz w jakim stanie.
– Jezeli chodzi o wzmocnienie swiadomosci konsumentów, to punktem pierwszym, najistotniejszym, jest niezgniatanie opakowan objetych kaucja. Na przyklad moze byc problem z odzyskaniem kaucji w momencie, kiedy puszka zostanie zgnieciona i zaniesiona do punktu, gdzie bedzie mozna odzyskac wniesiona oplate. Dotyczy to zarówno punktów, gdzie sa automaty, jak równiez tych, gdzie jest prowadzona reczna zbiórka. W obu przypadkach opakowanie musi byc niezgniecione – wyjasnia ekspert Fundacji RECAL.
Badania wskazuja równiez na luke w swiadomosci spolecznej na temat efektywnosci recyklingowej poszczególnych materialów opakowaniowych. Chociaz na swiecie 71 proc. aluminiowych puszek po napojach jest pretwarane i jest to najwiekszy odsetek sposród wszystkich opakowan, to wiedze na temat tej wlasciwosci puszek ma tylko 17 proc. konsumentów. W Polsce odsetek ten jest jeszcze nizszy i wynosi 14 proc., mimo ze jestesmy liderem w recyklingu aluminiowych puszek (80 proc.). Dzialania edukacyjne moga uswiadomic konsumentom realna wartosc odpadów opakowaniowych.
– Wsród ankietowanych prez „Every Can Counts” na swiecie 87 proc. uwaza, ze opakowania napojowe powinny byc latwo poddawane recyklingowi lub pochodzic z materialu z recyklingu. Jezeli chodzi o ten rodzaj postregania opakowan, to puszka aluminiowa jest idealnym przykladem, poniewaz moze byc w pelni poddawana recyklingowi niemal w nieskonczonosc i spelnia zasady cyrkularnosci – podkresla Pawel Wisnioch.