Australijscy naukowcy odkryli, że przewlekÅ‚y stres zaburza dziaÅ‚anie ukÅ‚adu nagrody w mózgach myszy. Powoduje to bÅ‚Ä™dnÄ… reakcjÄ™ na sytość, wzmaga apetyt na sÅ‚odkie jedzenie i prowadzi do zwiÄ™kszonego spożycia pokarmu, a w efekcie powoduje przybieranie na wadze. Ten sam mechanizm może zachodzić u ludzi.
Badacze z Garvan Institute w Australii podzielili myszy na dwie grupy. Obie żywili dietÄ… o wysokim poziomie kalorii i tÅ‚uszczy. Jedna grupa byÅ‚a narażona na dziaÅ‚anie stresu, druga nie. Myszy, które kilka razy w tygodniu spÄ™dzaÅ‚y czas w nowym, nieznanym Å›rodowisku, miaÅ‚y nasilone zachowania lÄ™kowe. W ich surowicy odnotowano wzrost poziomu markera przewlekÅ‚ego stresu – kortykosteronu. Poza tym chronicznie zestresowane myszy przybraÅ‚y na wadze dwa razy wiÄ™cej niż myszy, które nie byÅ‚y zestresowane.
Naukowcy zauważyli wyraźnÄ… różnicÄ™ w niektórych obszarach mózgu pomiÄ™dzy obiema grupami mysich modeli. OkazaÅ‚o siÄ™, że przewlekÅ‚y stres u myszy zaburzaÅ‚ funkcjonowanie czÄ…steczki NPY, która dziaÅ‚a hamujÄ…co na receptory odpowiedzialne za apetyt.
– SkupiliÅ›my siÄ™ na jednym z obszarów mózgu, zwanym uzdeczkÄ… bocznÄ…, i zbadaliÅ›my zlokalizowane tam neurony. PolegaÅ‚o to na manipulowaniu nimi poprzez różne oddziaÅ‚ywania hemogenetyczne i optogenetyczne. OkazaÅ‚o siÄ™, że jeÅ›li zablokujemy aktywność tych neuronów, to możemy stymulować przyjmowanie pokarmów. Oznacza to, że ten obszar w mózgu standardowo steruje blokadÄ… ukÅ‚adu nagrody i w normalnych okolicznoÅ›ciach aktywuje siÄ™ on, gdy jemy zbyt dużo, w szczególnoÅ›ci żywnoÅ›ci o wysokiej zawartoÅ›ci tÅ‚uszczu. Jednak gdy nadchodzi stres, mechanizm ten zostaje wyÅ‚Ä…czony. Kiedy wÅ‚Ä…czajÄ… siÄ™ te neurony, blokujÄ… naszÄ… potrzebÄ™ jedzenia, a gdy sÄ… wyÅ‚Ä…czone, ukÅ‚ad nagrody dziaÅ‚a dalej. Kiedy manipulowaliÅ›my tymi neuronami, myszy nie tylko jadÅ‚y wiÄ™cej, ale chÄ™tniej wybieraÅ‚y też pokarm sÅ‚odzony – wyjaÅ›nia w rozmowie z agencjÄ… Newseria Innowacje prof. Herbert Herzog z Garvan Institute w Australii.
NastÄ™pnie naukowcy przeprowadzili test preferencji sukralozy, pozwalajÄ…c wybrać myszom wodÄ™ sztucznie sÅ‚odzonÄ… lub bez dodatków. Zestresowane myszy piÅ‚y trzy razy wiÄ™cej sÅ‚odkiej wody niż te, które tylko byÅ‚y żywione tÅ‚ustÄ… dietÄ…. PrzewlekÅ‚y stres może wiÄ™c zaburzać naturalnÄ… zdolność mózgu do równoważenia potrzeb energetycznych i przyczyniać siÄ™ do spożywania zbyt obfitych i sÅ‚odkich posiÅ‚ków.
Prof. Herbert Herzog uważa, że wnioski płynące z badań na mysich modelach mogą być takie same w odniesieniu do ludzi.
– OczywiÅ›cie przeprowadzenie badaÅ„ na ludziach bÄ™dzie ważne. MogÄ™ jednak powiedzieć, że ze wzglÄ™du na podobieÅ„stwo pomiÄ™dzy szlakami neuronowymi u ludzi i myszy oraz molekuÅ‚ami, które rozpoznaliÅ›my jako majÄ…ce znaczenie w tym procesie i sÄ… zasadniczo identyczne u myszy i u ludzi, jest wysoce prawdopodobne, że podobne mechanizmy zachodzÄ… u ludzi, chociaż przydaÅ‚oby siÄ™ wiÄ™cej szczegóÅ‚owych danych na ten temat – postuluje.
Dodaje, że warto bardziej Å›wiadomie wybierać żywność, którÄ… spożywamy, i zamiast tej przetworzonej, kalorycznej i sÅ‚odkiej wybierać owoce i warzywa.
– Każdy ma swoje wÅ‚asne sposoby odreagowania i obniżenia stresu i myÅ›lÄ™, że powinniÅ›my spróbować odejść od jedzenia jako czynnika uspokajajÄ…cego i znaleźć coÅ› innego, co nam pomaga. Niektórzy medytujÄ…, inni ćwiczÄ…, inni relaksujÄ… siÄ™ w jeszcze inny sposób – mówi prof. Herbert Herzog.
Tymczasem z danych, na które powoÅ‚uje siÄ™ Narodowe Centrum Edukacji Å»ywieniowej, dziaÅ‚ajÄ…ce przy Narodowym Instytucie Zdrowia Publicznego PZH – PaÅ„stwowym Instytucie Badawczym, wynika, że prawie co piÄ…ta kobieta w Polsce cierpi na napady kompulsywnego objadania siÄ™. Okazuje siÄ™ też, że wskaźnik osób kompulsywnie objadajÄ…cych siÄ™ wzrasta wÅ›ród osób otyÅ‚ych. W tej grupie wynosi on 25 proc., a u osób otyÅ‚ych w trakcie kuracji odchudzajÄ…cych dochodzi nawet do 45 proc. Jednym z czynników wpÅ‚ywajÄ…cych na objadanie siÄ™ jest wedÅ‚ug NCEZ stres.
