Chirurgia wciąż nie wykorzystuje potencjaÅ‚u kobiet – stanowiÄ… one tylko nieco ponad 13 proc. kadry chirurgów – wynika z badania przeprowadzonego na zlecenie Fundacji „Kobiety w chirurgii”. Już na etapie wybierania specjalizacji kobiety nie czujÄ… siÄ™ mile widziane przy stole operacyjnym, a bariery w rozwoju kariery sÄ… także odczuwalne na jej kolejnych etapach. Co czwarta chirurżka nie jest zadowolona z możliwoÅ›ci rozwoju w swojej pracy, a co trzecia twierdzi, że realizuje program swojej specjalizacji w stopniu mniejszym niż lekarze mężczyźni. 57 proc. z nich zgÅ‚osiÅ‚o doÅ›wiadczenie mobbingu, a 47 proc. byÅ‚o zniechÄ™canych przez pracodawcÄ™ do macierzyÅ„stwa.
Mimo równouprawnienia i rosnÄ…cej Å›wiadomoÅ›ci odnoÅ›nie do równoÅ›ci pÅ‚ci chirurgia wciąż jest domenÄ… mężczyzn. W Polsce kobiety stanowiÄ… co prawda 57,3 proc. lekarzy wszystkich specjalizacji, ale w chirurgii jest ich tylko 13,4 proc. Na okoÅ‚o 6,5 tys. osób w tym zawodzie jest raptem 876 kobiet.
– Jeszcze dwa lata temu odsetek kobiet byÅ‚ nawet niższy i wynosiÅ‚ ok. 12 proc., wiÄ™c powoli kroczymy naprzód, ale wciąż jest nas niewiele – mówi agencji Newseria Biznes dr n. med. Magdalena Wyrzykowska, chirurżka, czÅ‚onkini zarzÄ…du Fundacji „Kobiety w chirurgii”.
– WÅ›ród operatorów robotów operacyjnych da Vinci kobiet jest jeszcze mniej. W grupie 70 certyfikowanych zespoÅ‚ów chirurgicznych, które zostaÅ‚y w tym celu wyszkolone, sÄ… tylko trzy kobiety – mówi Artur Ostrowski, dyrektor zarzÄ…dzajÄ…cy ds. systemów robotycznych da Vinci w Synektik SA, firmie, która jest dystrybutorem tych robotów chirurgicznych.
Statystyki dotyczÄ…ce kobiet w chirurgii w Polsce nie odbiegajÄ… od sytuacji w innych krajach. PrzykÅ‚adowo w Wielkiej Brytanii kobiety stanowiÄ… 54 proc. osób rozpoczynajÄ…cych szkolenie z chirurgii, ale specjalizacjÄ™ uzyskuje tylko 20 proc., a wÅ›ród konsultantów jest ich jeszcze mniej – tylko 12 proc. We Francji wÅ›ród chirurgów jest 15,8 proc. kobiet, a w Niemczech ten odsetek jest jeszcze niższy i wynosi 7,3 proc.
– Tam Å›cieżka zawodowa jest jeszcze trudniejsza i przekonanie, że chirurgia nie jest zawodem dla kobiet, jest równie silne jak i u nas. To jest wÅ‚aÅ›nie to, z czym kobiety na co dzieÅ„ siÄ™ spotykajÄ…: sÅ‚yszÄ…, że chirurgia nie jest zawodem dla nich – mówi Magdalena Wyrzykowska.
Te dane wskazujÄ…, że pomimo coraz liczniej powstajÄ…cych organizacji i programów, które majÄ… na celu wyrównanie nierównoÅ›ci pÅ‚ciowych, w medycynie wciąż sÄ… one bardzo duże. Jak wskazuje Magdalena Wyrzykowska, powodem sÄ… nie tylko utrwalone stereotypy.
– Jest wiele przyczyn tego, że w chirurgii kobiet jest tak maÅ‚o. CaÅ‚y system dziaÅ‚a w taki sposób, żebyÅ›my nie czuÅ‚y siÄ™ w tym zawodzie do koÅ„ca mile widziane – mówi czÅ‚onkini zarzÄ…du Fundacji „Kobiety w chirurgii”. – W tej chwili kobiety koÅ„czÄ…ce studia medyczne nie czujÄ…, że wybór kariery chirurgicznej jest naturalnÄ… Å›cieżkÄ…, którÄ… mogÄ… podążać. W trakcie studiów doradza im siÄ™, żeby wybraÅ‚y np. dermatologiÄ™ albo pediatriÄ™, bo wiadomo, że kobiety na pewno bÄ™dÄ… chciaÅ‚y pracować z dziećmi. Takie skojarzenia pojawiajÄ… siÄ™ u ludzi odruchowo. Kiedy kobiety mówiÄ…, że chcÄ… pracować np. w ortopedii, urologii czy chirurgii, to zaczynajÄ… siÄ™ komentarze, doradzanie, żeby to przemyÅ›laÅ‚y, bo to może nie do koÅ„ca praca dla nich. Trudno jest wchodzić do zawodu w takiej atmosferze, kiedy od samego poczÄ…tku nie czujemy siÄ™ mile widziane.
Z badania przeprowadzonego na zlecenie Fundacji „Kobiety w chirurgii” wynika, że 57 proc. kobiet w tym zawodzie zgÅ‚osiÅ‚o doÅ›wiadczenie mobbingu, a 39 proc. miaÅ‚o do czynienia z dyskryminacjÄ… ze wzglÄ™du na pÅ‚eć.. Blisko poÅ‚owa (47 proc.) kobiet w tym zawodzie, które nie posiadajÄ… dzieci, byÅ‚o zniechÄ™canych przez pracodawcÄ™ do macierzyÅ„stwa, a 40 proc. zadeklarowaÅ‚o, że odkÅ‚ada decyzjÄ™ o macierzyÅ„stwie z powodu Å›rodowiska i warunków pracy.
– W specjalizacjach zabiegowych jest to wyjÄ…tkowo pielÄ™gnowany i pokutujÄ…cy mit, że trzeba siÄ™ tej pracy poÅ›wiÄ™cić absolutnie i bez reszty. Nie ma tam miejsca na to, żeby posiadać dzieci – mówi Magdalena Wyrzykowska.
WÅ›ród czynników, które zniechÄ™cajÄ… lekarki do kariery chirurga, wymieniany jest także brak wystarczajÄ…cego wsparcia w ksztaÅ‚ceniu zawodowym. W badaniu fundacji dwie trzecie badanych paÅ„ (68 proc.) zwróciÅ‚o uwagÄ™ na ten problem. Wsparcie w ksztaÅ‚ceniu zawodowym mogÅ‚oby siÄ™ przeÅ‚ożyć na korzyść dla caÅ‚ego systemu ochrony zdrowia. W Polsce ponad poÅ‚owÄ™ studentów medycyny stanowiÄ… w tej chwili kobiety i jeżeli wiÄ™ksza ich liczba wybraÅ‚aby tÄ™ specjalizacjÄ™, mogÅ‚oby to zniwelować kryzys kadrowy w polskiej chirurgii.
– Kobiety w chirurgii wymagajÄ… wsparcia w dziedzinie edukacji, wiÄ™c potrzebne sÄ… szkolenia zarezerwowane specjalnie dla nich, uwzglÄ™dniajÄ…ce np. czas wyÅ‚Ä…czenia z operacji chociażby ze wzglÄ™du na plany macierzyÅ„skie. Potrzebne sÄ… szkolenia, które umożliwiÄ… im szybki powrót do pracy po zakoÅ„czeniu tego okresu czy w ogóle szkolenia dajÄ…ce podstawy rozwoju, wejÅ›cia w Å›wiat robotyki czy laparoskopii – mówi dr n. med. Joanna Bubak-Dawidziuk, ginekolożka i chirurżka w warszawskim Szpitalu Medicover, ekspertka w leczeniu operacyjnym endometriozy, jedna z trzech polskich operatorek robota da Vinci. Tylko w 2022 roku w asyÅ›cie da Vinci wykonaÅ‚a 27 operacji tej choroby, która w Polsce dotyka szacunkowo nawet miliona kobiet w wieku rozrodczym.
– RolÄ… odpowiedzialnego podmiotu medycznego jest dzisiaj kreowanie równych szans dla każdej osoby, która ma umiejÄ™tnoÅ›ci i chce siÄ™ rozwijać – dodaje Anna Nipanicz-SzaÅ‚kowska, dyrektor Szpitala Medicover, w którym wykorzystywany jest robot da Vinci. – W naszym szpitalu kobiety stanowiÄ… 46 proc. wszystkich lekarzy, a jeden na piÄ™ciu chirurgów jest kobietÄ…. Natomiast w zespole ginekologicznym na dziewięć zatrudnionych lekarzy mamy aż siedem chirurżek.
Jednym ze sposobów na pobudzenie rozwoju zawodowego kobiet w chirurgii w Polsce sÄ… cykliczne szkolenia i warsztaty dla lekarek organizowane przez Szpital Medicover, FundacjÄ™ „Kobiety w chirurgii” i firmÄ™ Synektik. Na poczÄ…tku grudnia br. odbyÅ‚a siÄ™ ich trzecia edycja, która miaÅ‚a zachÄ™cić kobiety pracujÄ…ce w specjalnoÅ›ciach zabiegowych do pracy z wykorzystywaniem zaawansowanych technologii. Program szkolenia obejmowaÅ‚ obserwacjÄ™ na żywo operacji wykonanej w asyÅ›cie systemu chirurgii robotycznej da Vinci, a ginekolożki i specjalizantki ginekologii mogÅ‚y też wziąć udziaÅ‚ w praktycznych ćwiczeniach przy konsoli, poznajÄ…c specyfikÄ™ przeprowadzania operacji w asyÅ›cie robota.
– Warsztaty „Kobiety w chirurgii” umożliwiajÄ… kobietom, które sÄ… zainteresowane chirurgiÄ…, wkroczenie w ten Å›wiat. PoznajÄ… zasady dziaÅ‚ania da Vinci, uczÄ… siÄ™, w jakich sytuacjach można go wykorzystać i jak go obsÅ‚ugiwać, żeby przechodzenie przez operacjÄ™ byÅ‚o bezpieczne. Te warsztaty majÄ… też na celu wsparcie mentalne, pokazanie kobietom, że też nadajÄ… siÄ™ do tego zawodu – mówi dr n. med. Joanna Bubak-Dawidziuk.
– System da Vinci może wzmocnić pozycjÄ™ kobiet w Å›rodowisku chirurgów. Jednym z gÅ‚ównych ku temu powodów jest m.in. ergonomia, która pomaga uniknąć dÅ‚ugotrwaÅ‚ej, wymuszonej, obciążajÄ…cej fizycznie pozycji podczas zabiegu. Robot stwarza możliwość pracy na siedzÄ…co, w komfortowych warunkach, co pozwala wykorzystać wszystkie predyspozycje manualne – dodaje Artur Ostrowski. – Sam robot da Vinci nie otworzy kobietom dostÄ™pu do chirurgii, ale jest tym magnesem, szczególnie dla mÅ‚odego pokolenia, który może spowodować, że wiÄ™cej kobiet w trakcie studiów wybierze tÄ™ specjalizacjÄ™ chirurgii, wÅ‚aÅ›nie ze wzglÄ™du na ergonomiÄ™ i możliwość pracy na najnowszych technologiach.