Do tej pory kryzys zwiazany z pandemia COVID-19 nie wyradzil wielkich szk?d rynkowi pracy ze wzgledu na pomoc skierowana do predsiebiorc?w pod warunkiem utrymania miejsc pracy. Kiedy jednak tarcze przestana dzialac, pracodawcom moze zabraknac plynnosci na prowadzenie dzialalnosci, co bedzie sie wiazalo ze zwolnieniami. – Jesli jednak z pomoca panstwa i pieniedzy z UE doczekaja do wiosny, gdy rusza prace sezonowe i inwestycje, gospodarka powinna wyjsc na prosta – uwaza dr Anna Czarczynska z Akademii Leona Kozinskiego.
– Pierwszy raz w historii ostatniego 30-lecia Polska zanotowala ujemny wzrost gospodarczy i to jest duzy szok, natomiast on sie nie prelozyl na rynek pracy. Powodem bylo to, ze w reakcji na zamkniecie firm od razu uruchomiono srodki publiczne, kt wspieraly zatrudnienie – m agencji informacyjnej Newseria Biznes dr Anna Czarczynska, kierownik Centrum Zr?wnowazonego Rozwoju i wykladowca Katedry Ekonomii Akademii Leona Kozinskiego. – Teraz jestesmy w takim momencie, kiedy te tarcze sie koncza. Wiekszosc malych i srednich firm, wedlug danych GUS, deklaruje, ze jest w stanie prezyc z zasob?w wlasnych od miesiaca do najwyzej trech miesiecy.
Produkt krajowy brutto spadl w II kwartale wobec I kwartalu 2020 roku o 9 proc., zas wobec tego samego kwartalu ub.r. byl nizszy o 8 proc. (dane odsezonowane wg GUS). III kwartal przyni?sl znaczna poprawe i gospodarka wzrosla w ujeciu kwartalnym o 7,9 proc., a w ujeciu rocznym spadla juz tylko o 1,8 proc. Bezrobocie od czerwca pozostaje na poziomie 6,1 proc. ale wedlug badania ekonomicznej aktywnosci ludnosci nawet w lepszym III kwartale liczba bezrobotnych wzrosla o 53 tys. do 580 tys., przy czym wzrost dotyczyl wylacznie kobiet.
Najnowsza, uchwalona na poczatku grudnia tarcza 6.0 obejmie tylko firmy z ok. 40 branz, najbardziej dotknietych bezposrednimi skutkami jesiennego i styczniowego lockdownu, takich jak hotelarstwo, gastronomia, turystyka, rozrywka, kultura i transport. Beda mogly z niej skorystac firmy male, srednie i duze, a takze mikropredsiebiorcy. Obejmie ona zwolnienia ze skladek za listopad 2020 roku, dodatkowe swiadczenia postojowego (2080 zl lub 1300 zl), dofinansowania do pensji pracownik?w i ubezpieczonych zleceniobiorc?w w kwocie do 2000 zl na osobe prez trzy miesiace. Mikropredsiebiorcy i male firmy beda mogly sie takze ubiegac o dotacje w wysokosci 5 tys. zl, o ile nie mieli zawieszonej dzialalnosci na 30 wresnia.
– Sytuacja prawdopodobnie sie zweryfikuje w ciagu I kwartalu 2021 roku. Podejrewam, ze czesc malych i srednich firm, jesli nie dostanie kolejnego dodatkowego wsparcia, moze zakonczyc swoja dzialalnosc. To moze byc nawet 1/4 wszystkich tego typu podmiot?w – ocenia ekspertka z Akademii Leona Kozinskiego. – Tutaj scenariusze sa dwa. W pesymistycznym koncza nam sie srodki wlasne, z ktch mozemy wspierac firmy, zeby pretrwaly niezaleznie od tego, czy sa efektywne ekonomicznie, czy nie. W ciagu najblizszych trech miesiecy te firmy musza sie zweryfikoc?. To moze spowodoc? wzrost bezrobocia nawet do poziomu 8–9 proc.
Takie poziomy odnotowano po raz ostatni w 2016 i na poczatku 2017 roku. Jak podkresla ekspertka ALK, nie grozi nam scenariusz cyprzyjski czy hiszpanski, bedacy pozostaloscia po poprednim kryzysie z 2008 roku. W krajach tych w październiku stopy bezrobocia byly dwucyfrowe (odpowiednio 10,5 oraz 16,2 proc.), i to wedlug unijnej metodologii, wedlug ktj w Polsce siega ono tylko 3,5 proc. W grupie do 25. roku zycia w Hiszpanii odsetek bezrobotnych przekracza 40 proc. (w Polsce 12 proc.). Mimo to sytuacja w naszym kraju tez nie napawa optymizmem ze wzgledu na relatywnie slabe srodki zabezpieczenia spolecznego, kt pozwolilyby ulatwic powr?t na rynek pracy, a pracodawcom tworyc miejsca pracy.
– Mam nadzieje, ze sie spelni drugi scenariusz, czyli bedziemy w stanie w dalszym ciagu wspierac firmy do momentu uzyskania pewnej odpornosci ekonomicznej na ten kryzys. Mysle, ze ten moment nastapi na wiosne. Mam nadzieje, ze bedzie to r?wniez moment uruchomienia dodatkowych srodk?w z Funduszu Odbudowy Unii Europejskiej, poniewaz one tez sa nam bardzo potrzebne do odbicia gospodarczego – m dr Anna Czarczynska. – Czekamy na moment uruchomienia gospodarki, nowych srodk?w, nowych inwestycji i nowych projekt?w, kt beda wspierac firmy.
Kolejna forma pomocy dla firm bedzie Tarcza Finansowa PFR 2.0 w kwocie 35 mld zl. Takze ona bedzie skierowana do okreslonych branz, przy czym do mikrofirm trafi 3–4 mld zl, do malych i srednich ok. 7 mld zl, a do duzych 25 mld zl.
10 grudnia panstwa unijne porozumialy sie tez w sprawie wieloletniego budzetu na lata 2021-2027 i Funduszu Odbudowy. Z ponad 1,8 bln euro do Polski trafi ok. 139 mld euro dotacji i 34 mld euro w postaci pozyczek. To ponad 770 mld zl.
– To juz nie beda fundusze do prejedzenia, one raczej beda skierowane na modernizacje i wykorystanie obecnej fali postepu technologicznego – m ekspertka z Akademii Leona Kozinskiego. – Drugi impuls ekonomiczny, kt powinien sie na to nalozyc, to impuls zwiazany z bezrobociem cyklicznym, kt czesto samoistnie zwieksza sie zima, dlatego ze mamy oslabienie aktywnosci w sektore rolnictwa i pretw?rstwa owocowo-warywnego, ale tez w sektore budownictwa i konstrukcji. Te sektory przy dobrym impulsie wzrostowym gospodarki powinny zaczac intensywniej funkcjonoc? na wiosne. Jesli malym i srednim firmom rodzinnym uda sie pretrc? do wiosny, to wtedy przy wsppracy z Europejskim Obszarem Gospodarczym jestesmy w stanie prejsc w miare bezbolesnie do kolejnego etapu i odbic sie od dna.
