– Zjawiska wywoÅ‚ane przez zmiany klimatyczne sÄ… bardzo niebezpieczne. To sÄ… m.in. pożary, które pustoszÄ… poÅ‚udnie Europy, ale równie dobrze mogÄ… pustoszyć i PolskÄ™ – mówi fizyczka atmosfery, dr Joanna Remiszewska-Michalak. Przed takim czarnym scenariuszem ostrzega nowy raport IPCC, który pokazuje, że globalne ocieplenie postÄ™puje szybciej, niż do tej pory zakÅ‚adano. Aby zapobiec katastrofie, do 2030 roku emisja gazów cieplarnianych powinna spaść o poÅ‚owÄ™, a do 2050 roku – do zera. Kluczowe w tym zakresie bÄ™dzie najbliższych 10 lat. Jest szansa, że konkretne decyzje w tym kierunku zapadnÄ… już w październiku, podczas ONZ-owskiego szczytu COP26 w Glasgow.
– Na przestrzeni ostatnich lat widzimy, że natura trochÄ™ wyprzedziÅ‚a nasze przewidywania, zmiany klimatu postÄ™pujÄ… szybciej. Mamy coraz wiÄ™cej danych, coraz lepsze modele i moce komputerowe, które pokazujÄ…, że nie doszacowaliÅ›my tych zmian klimatu, że wzrost temperatury do 1,5ËšC może nastÄ…pić już w ciÄ…gu nastÄ™pnych 20 lat. Wiemy teraz z wiÄ™kszÄ… pewnoÅ›ciÄ…, że za wszystkie zjawiska ekstremalne, których w tej chwili doÅ›wiadczamy, i ich intensywność odpowiada globalne ocieplenie. Nie ma innego wytÅ‚umaczenia. A ten rok jest pod tym wzglÄ™dem szalony – natura demonstruje wszystko, co nas może spotkać, jeżeli nie ograniczymy emisji gazów cieplarnianych – mówi agencji Newseria Biznes dr Joanna Remiszewska-Michalak.
MiÄ™dzyrzÄ…dowy Panel ds. Zmian Klimatu (IPCC) – czyli utworzony przez ONZ miÄ™dzynarodowy panel ekspertów i naukowców – na poczÄ…tku sierpnia po raz szósty opublikowaÅ‚ swój raport uznawany za najbardziej wiarygodnÄ… i rzetelnÄ… ocenÄ™ skutków zmian klimatu. Dokument, który powstaÅ‚ na podstawie 14 tys. prac naukowych, po raz pierwszy tak jednoznacznie i dobitnie potwierdza, że to dziaÅ‚alność czÅ‚owieka odpowiada za ogrzanie planety. W żadnym z dotychczasowych raportów IPCC antropogeniczna geneza zmian klimatu nie zostaÅ‚a wskazana tak bezpoÅ›rednio.
– O ile poprzednie raporty mówiÅ‚y o dużym prawdopodobieÅ„stwie, że to czÅ‚owiek zmienia klimat, o tyle ten raport jest bardzo dosadny w swoim brzmieniu. On jednoznacznie pokazuje, że to my, nasze antropogeniczne emisje gazów cieplarnianych wpÅ‚ywajÄ… na zmianÄ™ klimatu – mówi fizyczka atmosfery.
Nowy raport IPCC pokazuje też, że globalne ocieplenie przyspiesza. W porównaniu do epoki przedindustrialnej Å›rednia temperatura na Ziemi zwiÄ™kszyÅ‚a siÄ™ już o ponad 1ËšC. W obecnym tempie przekroczy bezpieczny próg 1,5ËšC już w ciÄ…gu najbliższych 20 lat. Z kolei do koÅ„ca tego wieku, wedÅ‚ug najbardziej prawdopodobnego scenariusza, wzroÅ›nie o ponad 2,7ËšC.
– WedÅ‚ug IPCC bardzo szybko osiÄ…gniemy ten pierwszy, niebezpieczny próg ocieplenia, czyli 1,5ËšC – mówi dr Joanna Remiszewska-Michalak. – Nowy raport pokazuje też różne scenariusze i to, że tak czy inaczej do poÅ‚owy naszego wieku temperatury bÄ™dÄ… nadal rosnąć. Potrzebne sÄ… bardzo szybie dziaÅ‚ania, żeby ustabilizować ten wzrost maksymalnie do poziomu 2ËšC. ZwÅ‚aszcza w tym dziesiÄ™cioleciu kluczowe bÄ™dÄ… szybkie dziaÅ‚ania, które pozwolÄ… Å›ciąć nasze emisje praktycznie do zera.
WedÅ‚ug prognoz IPCC w optymistycznym scenariuszu do 2100 roku Å›rednia temperatura wzroÅ›nie „tylko” o 1,4ËšC. W czarnym scenariuszu – bez radykalnych dziaÅ‚aÅ„ – wzrost ten może siÄ™gnąć nawet 4,4ËšC, czego efektem bÄ™dzie m.in. wzrost poziomu mórz i oceanów o 3m i zalanie terenów zamieszkaÅ‚ych przez ogromnÄ… część Å›wiatowej populacji.
– Podniesienie poziomu mórz i oceanów bÄ™dzie wiÄ…zać siÄ™ z utratÄ… bardzo dużego obszaru, który w tej chwili zamieszkuje ludzka populacja. Bardzo wiele opracowaÅ„ naukowych wskazuje, że globalny kryzys klimatyczny bÄ™dzie siÄ™ wiÄ…zaÅ‚ nie tylko z utratÄ… cennych ekosystemów, ale również naszego dziedzictwa kulturalnego – podkreÅ›la fizyczka atmosfery.
Naukowcy wskazujÄ…, że w kolejnych latach coraz czÄ™stsze i bardziej dotkliwe w skutkach bÄ™dÄ… ekstremalne zjawiska, takie jak susze, powodzie i pożary, które w ostatnich tygodniach pustoszyÅ‚y poÅ‚udnie Europy. Co wiÄ™cej, w klimacie już zaszÅ‚y zmiany, które sÄ… zauważalne w każdym rejonie Ziemi. Wiele z nich jest niemożliwych do odwrócenia w skali stuleci lub nawet tysiÄ…cleci.
– Co istotne, wzrost globalnych temperatur powoduje też uwalnianie siÄ™ wszystkich gazów zakumulowanych w wiecznej zmarzlinie. To jest zjawisko, którego możemy w przyszÅ‚oÅ›ci nie kontrolować – zauważa dr Joanna Remiszewska-Michalak.
Jak wynika z nowego raportu IPCC, aby zatrzymać globalne ocieplenie, kluczowe jest jak najszybsze ograniczenie emisji gazów cieplarnianych. Do 2030 roku ich emisja powinna spaść już o poÅ‚owÄ™, a do 2050 roku – do zera.
– Wciąż mamy szansÄ™ na stabilizacjÄ™ wzrostu temperatur do koÅ„ca tego wieku – mówi ekspertka. – Warunek jest jeden i tutaj fizyka mówi jasno: przestaÅ„my emitować gazy cieplarniane. Mocno skupiamy siÄ™ na dwutlenku wÄ™gla, który jest gazem najdÅ‚użej żyjÄ…cym w atmosferze, ale oprócz niego mamy jeszcze emisjÄ™ freonów, różnych gazów przemysÅ‚owych i przede wszystkim metanu. Najnowszy raport IPCC mówi o tym, że musimy Å›ciąć emisje również innych gazów.
Publikowany co kilka lat raport IPCC to dokument, który ma duży wpÅ‚yw na politykÄ™ klimatycznÄ… prowadzonÄ… przez instytucje miÄ™dzynarodowe i poszczególne kraje. Nieprzypadkowo najnowsza edycja raportu zostaÅ‚a opublikowana na trzy miesiÄ…ce przez ONZ-owskim szczytem klimatycznym COP26, który odbÄ™dzie siÄ™ w szkockim Glasgow w dniach 31 października – 12 listopada br.
– Każdy COP to wielka nadzieja, że powstanie jakiÅ› globalny plan poradzenia sobie z kryzysem klimatycznym. Paryż zdecydowanie rozbudziÅ‚ nadzieje. Każdy kraj jechaÅ‚ na paryskÄ… konferencjÄ™ z jakimÅ› zobowiÄ…zaniem dotyczÄ…cym redukcji emisji gazów cieplarnianych. Ale mimo szczerych chÄ™ci to, co zadeklarowano, nie uchroni nas już przed ociepleniem i wzrostem temperatury mniejszym niż 2ËšC w stosunku do epoki przedprzemysÅ‚owej. Dlatego spodziewamy siÄ™, że w Glasgow kraje podejmÄ… bardziej zdecydowane dziaÅ‚ania – mówi dr Joanna Remiszewska-Michalak. – Agenda COP26 uwzglÄ™dnia szereg dziaÅ‚aÅ„ i zobowiÄ…zaÅ„, które pozwolÄ… nam opanować wzrost temperatur. Jest konkretny plan opracowania mechanizmów i instrumentów finansowych zwiÄ…zanych z zaprzestaniem inwestycji w brudne technologie wÄ™glowe.
Wiele poszczególnych paÅ„stw na wÅ‚asnÄ… rÄ™kÄ™ zadeklarowaÅ‚o już osiÄ…gniÄ™cie neutralnoÅ›ci klimatycznej w ciÄ…gu najbliższych dekad. Jednym z pionierów jest Unia Europejska, która zgodnie z Zielonym Åadem i ogÅ‚oszonym w poÅ‚owie lipca pakietem legislacyjnym Fit for 55 zamierza zredukować swoje emisje gazów cieplarnianych co najmniej o 55 proc. do 2030 roku (w stosunku do poziomu z 1990 roku), a do 2050 roku osiÄ…gnąć już zerowÄ… emisjÄ™ netto. Część paÅ„stw (m.in. Szwecja, Finlandia i Austria) zamierza osiÄ…gnąć jÄ… jeszcze wczeÅ›niej. Co istotne, w dążeniu do neutralnoÅ›ci klimatycznej i radykalnego Å›ciÄ™cia emisji coraz wiÄ™kszÄ… rolÄ™ zaczyna odgrywać też biznes.
– Wiele firm istotnie to robi, co bardzo cieszy. O ile jeszcze kilka lat temu to my, jako spoÅ‚eczeÅ„stwo, wywieraliÅ›my na firmy i biznes nacisk, żeby byÅ‚ bardziej ekologiczny, o tyle teraz wkraczamy w epokÄ™ równoważnoÅ›ci. Teraz to firmy wymuszajÄ… na nas albo pokazujÄ… nam swoimi dobrymi praktykami, że dbajÄ… o klimat i idÄ… w stronÄ™ neutralnoÅ›ci klimatycznej – mówi fizyczka atmosfery.
