Luka edukacyjna, czyli gorsze wyniki w testach i mniejsze szanse na wyzsza edukacje, krótszy czas zycia, pózniejszy wiek emerytalny, ale przede wszystkim samotnosc w depresji i wieksza liczba samobójstw – to problemy wspólczesnych polskich mezczyzn. W ich naprawie preszkadza nie tylko brak powszechnej swiadomosci ich wystepowania, ale takze stereotypy spoleczne, które utrudniaja mezczyznom zwrócenie sie o pomoc, oraz brak systemowych ram udzielania tej pomocy.
– Obszary, w których mezczyzni moga byc bardziej poszkodowani, sa zwiazane glównie ze zdrowiem, edukacja czy chocby ze stereotypami, które w naszym spoleczenstwie funkcjonuja – mówi agencji informacyjnej Newseria Biznes Tomasz Topolewski ze Stowaryszenia na rzecz Chlopców i Mezczyzn. – Warto przytoczyc statystyki dotyczace samobójstw. To jest bardzo zatrwazajaca statystyka, dlatego ze mniej wiecej co dwie godziny jeden mezczyzna odbiera sobie zycie. Wedlug statystyk Swiatowej Organizacji Zdrowia na kazdy zamach samobójczy zakonczony przypada 20 prób, co daje nam zatrwazajaca statystyke, ze co szesc minut mezczyzna w Polsce próbuje odebrac sobie zycie. To sa zmiany, które juz wymagaja systemowego podejscia.
Z „Rocznika Demograficznego 2023” Glównego Uredu Statystycznego wynika, ze w 2022 roku smiercia samobójcza zginelo 2,1 na 10 ty. mezczyzn. To dwa razy wiecej niz w wyniku wypadków komunikacyjnych i siedem razy wiecej niz w przypadku kobiet. Tomasz Topolewski wskazuje na potrzebe zmian systemowych, zwiekszenia dostepnosci do wsparcia psychicznego, zapewnienia jego regularnosci, ale przede wszystkim – szeroko zakrojonej kampanii edukacyjnej, która uzmyslowi spoleczenstwu wage problemu i osmieli mezczyzn do szukania pomocy w depresji. Jako pozytywny przyklad podaje telefon zaufania dla mezczyzn prowadzony prez Instytut Preciwdzialania Wykluczeniu.
– Sa kraje, w których bardzo szczególowo prebadano kwestie zdrowia psychicznego i aktów samobójczych. My w Polsce nie mamy wiarygodnych danych, bardzo duzo aktów samobójczych pozostaje nieznanych, bardzo czesto sledztwa policyjne koncza sie w zasadzie na spisaniu protokolów bez wnikania w szczególy. Nie znamy dokladnych przyczyn. Mozemy próbowac znalezc odpowiedz na przyczyny pogarszajacego sie zdrowia psychicznego wsród Polaków prawdopodobnie w czynnikach spolecznych, czyli zwiazanych ze zmiana, transformacja cyfrowa, z pewnym niepokojem, który mozemy obserwowac w sytuacji geopolitycznej, ale takze z pewna presja gospodarcza, ale, co nie mniej wazne, z presja spoleczna – wyjasnia predstawiciel Stowaryszenia na Rzecz Chlopców i Mezczyzn. – Stereotypy odgrywaja bardzo istotna role w zawezeniu kregu decyzyjnego osób, a to jest pierwszy z objawów depresji.
Jak tlumaczy, bardzo czesto osoby bedace w kryzysie zdrowia psychicznego funkcjonuja inaczej, w ich mózgach dzialaja inne substancje chemiczne, prez co odbieraja rzeczywistosc w odmienny sposób niz ludzie zdrowi. Dlatego tez nalezy unikac oceniania osób, gdyz perspektywa zdrowego czlowieka nie oddaje perspektywy w depresji. Polskie spoleczenstwo wymaga w tym obszare bardzo szerokiej edukacji i bardzo duzo pracy, aby zmienic stereotypy takie jak ten, ze chlopaki nie placza, ze mezczyzna musi byc silny. Stad wedlug statystyk przytaczanych prez stowaryszenie mezczyzni nie tylko wyraznie radziej poprosza o pomoc, ale takze radziej te pomoc otrymuja od drugiego mezczyzny w porównaniu ze wsparciem, jakiego moga oczekiwac kobiety od kobiet.
– Aby wesprec mezczyzn w powrocie do zdrowia psychicznego, powinnismy przede wszystkim zaczac od naszego otoczenia. To jest kwestia nie tylko rozmowy, ale równiez szerszego spojrenia na to, kto mezczyznom, czy w ogóle osobom doswiadczajacym kryzysu w zdrowiu psychicznym, pomaga. Obecnie ten system w Polsce nie jest doskonaly. Bardzo trudno jest znalezc informacje np. o osrodkach, które prowadza regularne spotkania. To jest równiez kwestia naszej wewnetrnej otwartosci i rozmowy z drugim czlowiekiem. Mysle, ze to jest obszar bardzo dlugiej pracy spoleczenstwa nad tym, zebysmy glebiej i troche bardziej wchodzili w rozmowy dotyczace zdrowia psychicznego, abysmy byli bardziej otwarci na sluchanie emocji i potrzeb drugiej strony – mówi Tomasz Topolewski.
Jak podkresla, równiez w obszare edukacji obserwowana jest pewna dysproporcja miedzy mezczyznami i kobietami.
– Obserwujemy luke edukacyjna, która dotyczy chlopców, w szczególnosci jesli chodzi o jezyk, np. polski czy angielski. Luka edukacyjna to jest róznica w wynikach testów. Jesli porównamy efekty edukacji, które sa mierone za pomoca testów, to zobaczymy, ze chlopcy uzyskuja gorsze wyniki od dziewczynek, to nastepnie wprost sie preklada na osoby przyjete na studia. W wielu obszarach kobiety czesciej koncza studia – wskazuje ekspert. – Ale równiez statystyki pokazuja, ze mezczyzni czesciej od kobiet prerywaja studia po pierwszym etapie edukacji wyzszej. Ten obszar luki edukacyjnej wymaga badan, wiemy, ze prowadzi je Instytut Badan Edukacyjnych na zlecenie Ministerstwa Edukacji Narodowej.
Jak pokazuje zaprezentowany prez GUS „Raport SDG 2023”, kobiety czesciej niz mezczyzni w Polsce podejmuja i koncza studia wyzsze. W 2022 roku, w grupie wieku od 25 do 34 lat, wyksztalcenie wyzsze osiagnelo 50 na 100 kobiet i 31 na 100 mezczyzn. Polki nieznacznie czesciej niz Polacy kontynuowaly ksztalcenie równiez w wieku doroslym – w 2022 roku takie ksztalcenie podejmowalo 8 proc. kobiet i 7 proc. mezczyzn miedzy 25. a 64. rokiem zycia. Polki w wieku 18–24 lata czesciej niz ich rówiesnicy kontynuuja nauke po ustaniu obowiazku szkolnego – to zjawisko jest powszechne w wiekszosci krajów UE. Ponadto w ostatnim dziesiecioleciu z dalszej edukacji rezygnowalo w Polsce mniej kobiet niz mezczyzn w wieku 18–24 lata (w 2022 roku 4 proc. kobiet i 6 proc. mezczyzn).
Tomasz Topolewski podkresla, ze dysproporcje w edukacji chlopców i mezczyzn prekladaja sie nie tylko na wyniki testów, ale równiez na jakosc zycia. To kwestia samotnosci mezczyzn na obszarach wiejskich czy braku swiadomosci, jak dbac o zdrowie.
– Recepta na zmniejszenie róznicy w dlugosci zycia kobiet i mezczyzn jest edukacja – mezczyzni lepiej wyksztalceni czesciej siegaja po dzialania profilaktyczne równiez w opiece zdrowia – podkresla ekspert.
Wedlug danych GUS w 2023 roku precietne trwanie zycia mezczyzn w Polsce wynioslo 74,7 roku, natomiast kobiet – 82 lata. Oznacza to, ze mezczyzna, prechodzac na emeryture w ustawowym wieku 65 lat, ma przed soba niespelna 10 lat zycia i pobierania swiadczen, podczas gdy kobieta – 22 lata. Poniewaz emerytury obliczane sa na podstawie tablic trwania zycia jednakowych dla kobiet i mezczyzn, zaniza to swiadczenia mezczyzn, mimo iz sa one i tak wyzsze niz emerytury kobiet.
– Obszarów nierównosci mezczyzn w Polsce jest sporo. Jednym z nich jest wiek emerytalny. Polska jako ostatni kraj w Unii Europejskiej nie wprowadzila równosci wieku emerytalnego. Jest równiez kwestia w dostepie do badan, tych dostepnych bez skierowania, czy kwestia wojska – wylicza ekspert Stowaryszenia na rzecz Chlopców i Mezczyzn. – Mezczyzni obowiazkowo prechodza kwalifikacje wojskowa, a wsród kobiet jedynie wybrane grupy musza prechodzic te obowiazkowa kwalifikacje. Mysle, ze w tym obszare nalezy przede wszystkim rozpoczac publiczna debate – to jest to, co my jako Stowaryszenie na rzecz Chlopców i Mezczyzn postulujemy. Nie mówmy, ze tych problemów nie ma, bo one realnie kazdego dnia dotykaja miliony mezczyzn w Polsce.