– Nie spodziewam siÄ™, żeby w najbliższych miesiÄ…cach dotarÅ‚a do nas informacja, że mamy skuteczny lek przeciwko koronawirusowi, ponieważ proces odkrywania nowych terapii trwa bardzo dÅ‚ugo – mówi prof. Jacek Jemielity z Centrum Nowych Technologii Uniwersytetu Warszawskiego. Poszukiwania skutecznego leku na COVID-19 prowadzÄ… w tej chwili oÅ›rodki badawcze na caÅ‚ym Å›wiecie, w tym także w Polsce. Naukowcy przebadali już dziesiÄ…tki tysiÄ™cy różnych substancji, z których niewielka część jest obiecujÄ…ca, ale wymaga dalszych badaÅ„. Zanim skuteczność leków zostanie potwierdzona, zwykle upÅ‚ywa nawet siedem–dziewięć lat.
– Bardzo trudno powiedzieć, kiedy pojawi siÄ™ pierwszy skuteczny lek na COVID-19. Proces odkrywania nowych leków jest bardzo drogi i zajmuje od siedmiu do dziewiÄ™ciu lat, ponieważ najpierw trzeba zidentyfikować cel terapeutyczny, potem znaleźć substancjÄ™, która go hamuje, a nastÄ™pnie przeprowadzić badania przedkliniczne na modelach zwierzÄ™cych i trzy fazy badaÅ„ klinicznych. Nawet w przypadku COVID-19, gdzie wszystkie firmy rzuciÅ‚y siÄ™ na ten temat i szukajÄ… substancji, które sÄ… w stanie zahamować rozwój wirusa, pracuje nad tym też wiele oÅ›rodków naukowych, caÅ‚y ten proces jest dÅ‚ugotrwaÅ‚y – mówi agencji Newseria Biznes prof. dr hab. Jacek Jemielity.
Poszukiwania skutecznego leku na COVID-19 wystartowaÅ‚y już na poczÄ…tku pandemii. PracujÄ… nad tym oÅ›rodki naukowe i firmy farmaceutyczne z caÅ‚ego Å›wiata. Naukowcy próbujÄ… m.in. wykorzystać już istniejÄ…ce leki, stosowane pierwotnie w innych schorzeniach. Na przestrzeni ostatniego roku co chwilÄ™ pojawiaÅ‚y siÄ™ doniesienia o potencjalnej skutecznoÅ›ci w leczeniu COVID-19 leków takich jak remdesivir, lopinawir czy interferon. WHO informuje jednak, że ich wpÅ‚yw na Å›miertelność lub przebieg hospitalizacji z powodu COVID-19 jest niewielki bÄ…dź żaden. Nie wykazano też, aby jakiekolwiek korzyÅ›ci przynosiÅ‚a hydroksychlorochina, która podczas ubiegÅ‚orocznej, wiosennej fali pandemii byÅ‚a brana pod uwagÄ™ jako potencjalny przeÅ‚om, co w pewnym momencie spowodowaÅ‚o w Polsce masowe wykupywanie jej z aptek (pod postaciÄ… leku Plaquenil).
W Polsce na przestrzeni ostatnich miesiÄ™cy gÅ‚oÅ›no byÅ‚o też o wynalezionej już w latach 60. amantadynie, którÄ… wykorzystuje siÄ™ gÅ‚ównie w leczeniu choroby Parkinsona. W ubiegÅ‚ym roku jako potencjalny lek na COVID-19 rozpropagowaÅ‚ jÄ… przemyski pediatra i pulmonolog WÅ‚odzimierz Bodnar, który twierdziÅ‚, że ma ponad 100 udokumentowanych przypadków wyleczenia chorych na COVID-19 za pomocÄ… tego leku, choć wiÄ™kszość Å›rodowiska naukowego pozostawaÅ‚a sceptyczna. Wskutek spoÅ‚ecznej presji Ministerstwo Zdrowia w styczniu zleciÅ‚o jednak przeprowadzenie badaÅ„ klinicznych nad amantadynÄ…. W tej chwili na COVID-19 nie ma żadnego leku o udowodnionej skutecznoÅ›ci.
– Powstaje w tej chwili wiele publikacji wskazujÄ…cych, że jakaÅ› substancja wykazuje aktywność przeciwwirusowÄ… – mówi badacz z z Centrum Nowych Technologii Uniwersytetu Warszawskiego. – My zresztÄ… też prowadzimy projekt, w którym poszukujemy leków hamujÄ…cych tworzenie mRNA wirusa. ZidentyfikowaliÅ›my wiele takich substancji, wiele ich zidentyfikowano też na Å›wiecie, ale teraz trzeba udowodnić ich bezpieczeÅ„stwo i skuteczność. OpublikowaliÅ›my ostatnio wyniki naszych badaÅ„, w ramach których poÅ›ród kilku tysiÄ™cy zwiÄ…zków udaÅ‚o nam siÄ™ znaleźć okoÅ‚o 30 takich, które rzeczywiÅ›cie hamujÄ… powstawanie mRNA, a trzy z nich w modelach komórkowych skutecznie hamujÄ… rozwój wirusa. Ale to jest oczywiÅ›cie dopiero poczÄ…tek drogi i dalsze prace bÄ™dÄ… wymagaÅ‚y dużych Å›rodków i czasu.
Ostatnio na Å‚amach „International Journal of Molecular Sciences” naukowcy z Centrum Nowych Technologii UW opublikowali również wyniki swoich prac nad substancjami, które mogÄ… hamować aktywność jednego z biaÅ‚ek SARS-CoV-2 – PLpro. W ramach tego projektu badacze przetestowali 15 mln zwiÄ…zków chemicznych, spoÅ›ród których wytypowali prawie tysiÄ…c potencjalnych inhibitorów. Naukowcy CeNT UW podkreÅ›lajÄ…, że wyniki tych prac mogÄ… stanowić podwaliny dla przyszÅ‚ych badaÅ„ różnych grup naukowych, a co za tym idzie, znaczÄ…co przyspieszyć pracÄ™ nad skutecznym lekiem
– Nie spodziewam siÄ™ jednak, żeby w najbliższych miesiÄ…cach dotarÅ‚a do nas taka informacja, że oto mamy bardzo skuteczny lek przeciwko koronawirusowi, ponieważ proces odkrywania nowych terapii trwa bardzo dÅ‚ugo – mówi prof. Jacek Jemielity. – Mam nadziejÄ™, że na lek przeciwko koronawirusowi nie bÄ™dziemy musieli czekać aż siedem lat, ale na pewno nie bÄ™dzie to proces tak szybki jak w przypadku wynalezienia szczepionek. Szczepionki opierajÄ… siÄ™ na pewnym schemacie, który powtarza siÄ™ niezależnie od rodzaju patogenu. Natomiast w przypadku leków to jest przygoda, która za każdym razem rozpoczyna siÄ™ od poczÄ…tku.
W tej chwili zakażeni pacjenci sÄ… leczeni gÅ‚ównie objawowo. Åšwiatowa Organizacja Zdrowia podaje, że w przypadku ciężko chorych optymalne sÄ… podawanie tlenu i bardziej zaawansowane metody wspomagania oddychania. WedÅ‚ug WHO ratować życie pacjentów w stanie krytycznym może też deksametazon – lek z grupy kortykosteroidów, stosowanych dotychczas m.in. w leczeniu reumatyzmu i alergii.
We wrzeÅ›niu zeszÅ‚ego roku stosowanie deksametazonu u pacjentów z COVID-19 poddawanych tlenoterapii lub wentylacji mechanicznej zatwierdziÅ‚a też Europejska Agencja Leków. W uzasadnieniu tej decyzji EMA przytoczyÅ‚a wyniki badania RECOVERY (randomizowane badania kliniczne, których celem jest analiza skutecznoÅ›ci potencjalnych metod leczenia COVID-19), wedÅ‚ug których u pacjentów poddawanych inwazyjnej wentylacji mechanicznej 29 proc. osób leczonych deksametazonem zmarÅ‚o w ciÄ…gu 28 dni od rozpoczÄ™cia leczenia. Z kolei wÅ›ród pacjentów, którzy nie otrzymali leku, ten odsetek siÄ™gnÄ…Å‚ 41 proc. Oznacza to, że deksametazon przyczyniÅ‚ siÄ™ do redukcji Å›miertelnoÅ›ci w tej grupie o okoÅ‚o 35 proc. EMA wskazaÅ‚a jednak, że lek ten sprawdza siÄ™ tylko u pacjentów w ciężkim stanie i nie zmniejszyÅ‚ ryzyka zgonu wÅ›ród tych chorych, którzy nie otrzymywali tlenoterapii ani wentylacji mechanicznej.