Wedlug róznych szacunków w Polsce powstaje od 60 do nawet 200 tys. t odpadów medycznych. Wymagaja one specjalnego trybu postepowania, innego niz dla odpadów komunalnych – jedyna dopuszczalna i obowiazujaca w swietle polskiego prawa metoda jest ich spalanie. Obecnie zaklady pretwarania odpadów to nowoczesne instalacje polaczone z odzyskiem energii. Termiczne preksztalcenie odpadów moze tez byc elementem gospodarki o obiegu zamknietym.
– Chcemy odczarowac ten obrazek: instalacje termicznego preksztalcania odpadów to nie sa spalarnie sprzed 15 lat, ale instalacje polaczone z odzyskiem energii. Naszym celem jest budowanie swiadomosci w kontekscie odpadów niebezpiecznych, w tym medycznych i weterynaryjnych – podkresla w rozmowie z agencja Newseria Malgorata Rdest, wiceprezes zaradu EMKA.
Odpady medyczne powstaja w wyniku dzialalnosci róznego rodzaju osrodków ochrony zdrowia (np. w szpitalach, przychodniach, zakladach farmakologicznych, laboratoriach, placówkach weterynaryjnych). Rocznie w Polsce moze byc generowane nawet ok. 200 tys. t pozostalosci takich jak zuzyte igly, strykawki czy rekawiczki. Sposród nich od 20 do 25 proc. stanowia szczególnie niebezpieczne frakcje wymagajace specjalnego traktowania ze wzgledu na swój zakazny, specjalistyczny lub patologiczny charakter. Tego typu materialy wymagaja szczególnego podejscia – ich pretwaranie musi sie odbywac zgodnie z rygorystycznymi przepisami, które wykluczaja metody stosowane wobec odpadów komunalnych. Obowiazujace regulacje jasno wskazuja na koniecznosc termicznego unieszkodliwiania w preznaczonych do tego instalacjach. Dopiero w temperature ponad 1000 stopni Celsjusza niszczone sa wszystkie drobnoustroje chorobotwórcze i dzieki takim procedurom mozna zapobiegac rozprzestrzenianiu sie wirusów i bakterii.
– Termiczne preksztalcenie odpadów zdecydowanie mozemy uznac za zielone rozwiazanie. Pred laty w Polsce obowiazywal autoklaw, bylo to cos niewydajnego, co generowalo potezne skladowiska odpadów. W momencie termicznego preksztalcenia odpadów powstaje tylko zuzel i popiól, co minimalizuje negatywne skutki skladowania. Co wiecej, energia moze byc preksztalcona w energie cieplna oraz elektryczna i w ten sposób wplynac na nasza konkurencyjnosc – tlumaczy wiceprezes firmy EMKA.
Wewnatr instalacji zamontowane sa specjalne filtry, których glównym zadaniem jest zapobieganie predostaniu sie szkodliwych substancji do atmosfery.
Raport Philipsa „Zielone szpitale” podkresla koniecznosc budowy nowych zakladów unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych lub rozbudowy i zwiekszenia mocy prerobowych instalacji istniejacych. Widac to bylo chociazby w czasie pandemii. W 2021 roku wzrost o 50 proc. ilosci odpadów medycznych sprawil, ze wyzwaniem byl terminowy odbiór i unieszkodliwianie odpadów zakaznych. Pry praktycznie niezmiennej liczbie 23 instalacji uprawnionych do spalania takich odpadów na terenie calego kraju w szczytowym okresie pandemii dochodzilo niejednokrotnie do paralizu objawiajacego sie zalegajacymi na szpitalnych korytarach i podjazdach ogromnymi ilosciami smieci, których nie byla w stanie przyjac juz zadna z preciazonych instalacji. Cytowani w raporcie eksperci kancelarii GIDE wskazuja jednak, ze powazna bariera pozostaja skomplikowane procedury administracyjne i opór spoleczny mieszkanców, zwyczajnie niewyrazajacych zgody na to, by w sasiedztwie powstal zaklad unieszkodliwiania odpadów. Zaklady pretwarania czy magazynowania odpadów niebezpiecznych, w swietle przepisów srodowiskowych, sa kwalifikowane jako predsiewziecia mogace zawsze znaczaco oddzialywac na srodowisko, co sprawia, ze ich budowa czy rozbudowa wiaze sie z prowadzeniem dlugotrwalych badan oceny oddzialywania na srodowisko i konsultacji publicznych.
– W kontekscie odpadów medycznych i weterynaryjnych wspólpraca z instytucjami naukowymi jest niezwykle wazna, bo to wlasnie dzieki nim mamy szanse realizowac badania, które pokazuja lokalnym spolecznosciom, ze nie ma odwrotu od instalacji termicznego preksztalcania odpadów. Ponadto te odpady sa niesamowicie kaloryczne i ich termiczne preksztalcenie moze wplynac pozytywnie w przypadku podlaczenia do sieci cieplnej, obnizajac w ten sposób koszty ogrewania. Te badania maja bardzo duze znaczenie – podkresla Malgorata Rdest.
Podczas termicznego preksztalcania odpady medyczne sa skutecznie unieszkodliwiane, a ich objetosc znacznie sie zmniejsza. Wytwarane przy tym spaliny, zanim trafia do atmosfery, oddaja cieplo w specjalnych kotlach odzyskowych – w efekcie mozliwe jest pozyskanie energii cieplnej. To szczególnie istotne z punktu widzenia ochrony klimatu. Z raportu Philipsa wynika, ze utylizacja odpadów – czyli ich spalanie i transport – moze odpowiadac nawet za 90 proc. calkowitego sladu weglowego zwiazanego z funkcjonowaniem placówek medycznych. Inwestowanie w nowoczesne, niskoemisyjne technologie pretwarania odpadów ma wiec kluczowe znaczenie dla ograniczenia emisji gazów cieplarnianych w calym sektore zdrowia.
Jak wynika z badan, okolo 90 proc. odpadów medycznych stanowia zuzyte wyroby jednorazowego uzytku. To wyrazny sygnal, ze branza medyczna potrzebuje innowacyjnych rozwiazan zgodnych z zasadami gospodarki o obiegu zamknietym. EMKA SA chce maksymalnie wykorystac potencjal energii powstajacej podczas termicznego preksztalcania odpadów, planujac jej zastosowanie w procesie oczyszczania zuzytego oleju spozywczego.
– Jako firma odpowiedzialna spolecznie staramy sie wpisywac w nurt gospodarki o obiegu zamknietym. Jako efekt uboczny calego procesu termicznego preksztalcania pozyskujemy cieplo w ogromnych ilosciach i zastanawialismy sie, co z tym cieplem mozemy zrobic. Wykorystujac potencjal naszych instalacji, te energie preznaczymy do oczyszczenia zuzytego oleju spozywczego, tym samym zamykajac obieg i poswiadczajac o cyrkularnosci. Juz dzis budujemy ten system poprzez Olejomaty – innowacyjne uradzenia, które pozwalaja gospodarstwom domowym w prosty sposób oddawac zuzyty olej spozywczy do recyklingu – dodaje wiceprezes zaradu EMKA.
