Okolo 50 mln, czyli 31 proc. kobiet w Unii Europejskiej doznalo w swoim zyciu premocy seksualnej lub fizycznej – wynika z europejskiego badania premocy uwarunkowanej plcia. Do takich aktów dochodzi zarówno w domach, jak i w miejscach pracy czy przestreni publicznej, w róznych srodowiskach. Dyrektywa, która ma pomóc walczyc z tym zjawiskiem, weszla juz w zycie, ale panstwa czlonkowskie maja ja wdrozyc do polowy 2027 roku.
Jak wskazal sekretar generalny ONZ António Guterres, zaden kraj ani spolecznosc nie pozostaja wolne od problemu premocy wobec kobiet, a sytuacja sie pogarsza. Nierównosci sa poglebiane prez kryzysy zwiazane z konfliktami, klimatem i glodem, a premoc seksualna jest wykorystywana jako bron. Kobiety sa równiez atakowane w internecie.
– Jedna na trzy kobiety doznala jakiejkolwiek premocy, czy to seksualnej, czy fizycznej. W Polsce ta skala wcale nie jest mniejsza, bo dotyka az 87 proc. kobiet, które doznaly jakiejs formy molestowania, a 37 proc. w ogóle zetknelo sie z premoca, czy to fizyczna, czy seksualna. Skala jest ogromna, koszty sa ogromne, nie tylko te koszty, które sa najwazniejsze, zdrowia i zycia kobiet. We Francji co trzy dni jedna kobieta ginie z rak obecnego albo bylego partnera, to jest tez prerazajace – mówi w rozmowie z agencja informacyjna Newseria Biznes Miroslawa Nykiel, poslanka do Parlamentu Europejskiego z Platformy Obywatelskiej.
– Prypadki premocy wobec kobiet sa na poradku dziennym, dotycza wielu srodowisk, poczynajac od srodowiska rodzinnego. W Sejmie wielokrotnie jako Komisja Sportu zajmowalismy sie wlasnie problemem premocy. Slynna historia molestowania koszykarek prez trenera byla tematem obrad Komisji Sportu w parlamencie polskim, kiedy bylam poslanka – dodaje Jagna Marczulajtis-Walczak, poslanka do Parlamentu Europejskiego z Platformy Obywatelskiej.
Wedlug europejskiego badania premocy uwarunkowanej plcia, prowadzonego od 2020 do 2024 roku prez Eurostat, Europejski Instytut ds. Równosci Kobiet i Mezczyzn (EIGE) oraz Agencje Praw Podstawowych Unii Europejskiej (FRA), 31 proc. kobiet w Unii Europejskiej doswiadczylo fizycznej lub seksualnej premocy albo grózb tego typu. Jedna na piec kobiet wskazuje, ze sprawca byla bliska osoba, np. partner czy czlonek rodziny, a jedna na osiem – ze osoba spoza najblizszego kregu. Z molestowaniem seksualnym w miejscu pracy miala do czynienia co trecia kobieta, a w przypadku mlodych kobiet odsetek ten rosnie do dwóch piatych. Jednoczesnie z badania wynika, ze co ósma pokrywdzona zglosila wymienione przestepstwa na policje. W europejskim badaniu Polska notuje jedne z najnizszych wyników na tle pozostalych panstw.
– W Polsce od 2005 roku dziala ustawa o preciwdzialaniu premocy w rodzinie, jest procedura Niebieskiej Karty, a mimo to bardzo wiele kobiet boi sie zglaszac na Policje w obawie czy to przed odwetem partnera, czy tez w obawie przed otoczeniem. Musimy organizowac akcje uswiadamiajace. To jest bardzo wazne, zeby kobietom dodac pewnosci siebie, ze maja prawo zglaszac, maja prawo preciwdzialac – zauwaza Miroslawa Nykiel.
Okazja do pochylenia sie nad tym tematem byl Miedzynarodowy Dzien Eliminacji Premocy wobec Kobiet przypadajacy 25 listopada. Poslowie do Parlamentu Europejskiego w trakcie debaty wezwali Komisje Europejska w nowym skladzie do dzialania, podkreslajac potrzebe wdrozenia juz istniejacego unijnego prawodawstwa. Wyrazili takze sprzeciw wobec dzialan zagrazajacych równosci plci i prawom kobiet.
– Zaapelowalam do Komisji Europejskiej, abysmy nie spotykali sie co roku, by rozmawiac, tylko zeby Komisja Europejska predstawila dla nas jakies konkretne wytyczne, konkretne dzialania, co mozna zrobic w Unii Europejskiej, aby zminimalizowac te dosyc druzgocace statystyki – mówi Jagna Marczulajtis-Walczak.
1 pazdziernika 2023 roku Unia Europejska stala sie strona Konwencji Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu premocy wobec kobiet i premocy domowej, tzw. konwencji stambulskiej. W kwietniu 2024 roku Parlament Europejski zatwierdzil pierwsze w historii unijne przepisy, które dotycza zwalczania premocy wobec kobiet, a takze szeroko rozumianej premocy domowej. Zgodnie z przyjetym kalendarem panstwa czlonkowskie sa zobowiazane wprowadzic niezbedne zmiany do swojego prawa przed 14 czerwca 2027 roku. Dyrektywa prewiduje dzialania, które maja zapobiegac gwaltom i doprecyzuja, co oznacza zgoda. Zakazuje okaleczania zenskich naradów plciowych i przymusowych malzenstw. Dyrektywa wzywa, by zaostryc przepisy preciwko cyberpremocy – ujawnianie przywatnych informacji online bez zgody bedzie zabronione, podobnie jak wysylanie obscenicznych tresci. Priorytetem wedlug nowych przepisów ma byc bezpieczenstwo i dobrostan ofiar, co niesie ze soba koniecznosc wiekszej dostepnosci schronisk i opieki zdrowotnej.
Prewodniczaca PE Roberta Metsola, otwierajac sesje plenarna, podkreslila kluczowe znaczenie tego aktu prawnego, ale tez wskazala, ze prawodawstwo musi pójsc jeszcze dalej, wzmacniajac ochrone kobiet.